Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

LETRAS GALEGAS 2008

CLODIO GONZ?EZ P?EZ

Etn?rafo, historiador. Membro do Padroado do Museo do Pobo Galego, da ponencia de Antropolox? Cultural do Consello da Cultura Galega, etc. ?autor de numerosas publicaci?s especializadas. Ven de publicar na Editorial TOXO OUTOS Xos?Mar? ?varez Bl?quez 1915-1985. Xos??varez Bl?quez

Xos?Mar? Alvarez Blazquez


(1915-1985)
Poeta, novelista,
erudito, editor...
 

por Clodio Gonz?ez P?ez

  

I. Tui e Pontevedra: a nenez e a mocidade


Xos?Mar? Alvarez Blazquez nace en T? o 4 de febreiro de 1915. Cursa o bacharelato por libre no Instituto de Pontevedra e Maxisterio como alumno oficial na Escola Normal da mesma cidade, por eso no "?qu?ito" que lie fai Xos?Filgueira Valverde en 1935 para a Escolma da l?ica galega contempo?r?ea, coa que o Seminario de Estudos Galegos ? conmemorar o primeiro centenario do nacemento de Rosal? de Castro, o 24 de febreiro de 1937, di:


Viv? sempre en Tui e perto de catro anos en Pontevedra. Os meus lugares preferidos son tam? Tui e Pontevedra1Xos??varez Bl?quez.


Dende neno sent?unha irresistible atracci? pola literatura, tanto ?as? que, segundo di no devandito "inqu?ito", fixen o pirmeiro [verso] aos 10 anos. Aos 15 d?a co?cer os primeiros en xornais, aos 17 publica o primeiro poemario castel?: Abril (1932), e xa traballaba noutro en galego, Arco da vella (1932-1934), que non chega a sa? do prelo e, a?da que publicou alg?s poemas posteriormente, o conxunto orixinal contin? in?ito.

Os anos pontevedreses son moi activos: adem?s de estudar, fai poes? e dirixe xunto co poeta Xo? Vidal Mart?ez e Antonio D?z Herrera a revista Cristal, da que se editan dez n?eros, entre 1932 e 1933, colaborando na mesma 55 escritores e varios artistas gr?icos, entre os que sobresae Federico Garc? Lorca. Pola s? banda, Xos?Mar? inseriu na mesma dez poemas: sete en castel? e tres en galego ("O merlo poeta", "Inmensidade" e "Romance do afiador"), e un curto texto castel?:

 

O MERLO POETA

Da gorxa
algareira do
merlo alde?
fux?n as horas
xunti?s das
mans.

Co-as suas
mui?iras y-os seus
alal? a todal-as
merlas ia namorar.

N-a pon? d'un
albre do meu
salgueiral morreu o
poeta...

(?N-o papo nin grau!...)

    Xos??varez Bl?quez

Xos?Mar? aos 14 anos;

aos 15 publica os primeiros versos,

e aos 17 o primeiro poema-rio: Abril


(Arquivo da familia Alvarez-C?camo)

 
Tam? ?na capital do L?ez onde fai os mellores amigos, sendo un dos princip?s Alexandre B?eda, que en 1930 casa coa s? curm?Amalia ?varez Gallego, filia do seu t? e padrino Xerardo ?varez Limeses. Moitos anos despois, xa na etapa derradei-ra da vida, dedicaralle unha emocionada biograf? na que reco?ce todo canto lie deb? ao ourens?, dende que se afilia ? Mocedades Galeguistas en 1933, ata que o fai logo no Partido Galeguista, cando xa cumprira os 21 anos. Por consello seu pronuncia en 1933 o discurso conmemorativo do 88 cabodano dos fusilamentos de Carral, editado inmediatamente como folleto: Berro en lembranza dos herois de Carral, e publica o primeiro artigo en A Nosa Terra o ano seguinte. ?varez Bl?quez, en Alexandro B?eda. Apunte biogr?ico (1982)2, m?s que no curm?, fai fincap?na amizade entre ambos os dous, como mestre e alumno:

 

 

Conoc? a Alexandro B?eda en Pontevedra, no San Xo? de 1930, ?dome a examinar por libre do sexto curso de Bachillerato. Resid? durante aqueles d?s na casa do meu t? e padrino Xerardo ?varez Limeses, pai da mi? curm?Amalia ?varez Gallego, noiva de Alexandro. Os dous eran membros da Coral Polif?ica de Pontevedra que dirix? Antonio Blanco Porto e pr?que pintara Castelao uns belidos decorados con motivos de vitr?s e roset?s g?icos.3

  Xos??varez Bl?quez

Xos?Mar? ?varez Bl?quez, 1935

( Arquivo Hist?ico Universitario, Santiago de Compostela )

 

 

Por estes anos enceta tam? a xeira da narrativa coa novela Os ru?s, un conxunto de cinto peque?s historias ou contos: "O anarquista", "O suicida", "O asesino", "O ladroeiro" e "O s?iro", que publica a revista Nos, no n?ero especial correspondente aos meses de xullo-decembro de 1935, dedicado pola Asociaci? de Escritores de Galiza a ?xel Casal Gosenxe: xerente da revista, fundador da Editorial Nos; editor patriota, intelixente e xene-roso, que botou ?s oito enfilaci?s dos ventos, co novo renacimento das nosas letras, as ?timas sementes do rexurdir da Patria. Casal, alcalde de Santiago de Compostela, ser?"paseado" ao pouco de comezar a Guerra Civil, aparecendo o seu cad?er nunha beirarr? o 19 de agosto de 1936.

E, por ?timo, ao mesmo tempo leva a termo as primeiras escavaci?s arqueol?icas, descubrindo xunto con outros amigos o castro tudense da Gu?, a mediados de decembro de 1934:


[...] Os ach?egos do d? son istes:
- Os dous machados de coarcita, tipo de am?doa che-llense atopados de camino ao castro.
- Uns vinte anacos de cer?ica castrexa, con curva de cacharro.
- Meia duda de testos de boca e cus de cacharro.
- Dous anacos adubiados por incisi?. [...]
- Un testo con novo adub?, duas li?s paralelas incin-didas e no meio outra de puntos.
- Unha duda de anacos de bocas de cacharros, alg? de grande finura.
- Mais ahondo dous testos sinxelos, sen traballo gran?de de curva.
- Duas peque?s chapas de ferro 4.



II. A traxedia da Guerra Civil


A primeira escola que rexe ?a das Olivas (Tui), a curta distancia da s? casa, durante o curso 1935-36, acadan-do para o seguinte xa como propietario definitivo a de Coia (Vigo), da que non chega a tomar posesi? pola sublevaci? militar franquista que estoura o 18 de xullo de 1936. Os anos seguin-tes ser? os m?s tristes da s? existencia: o 17 de agosto era pasado polas armas en Pontevedra seu curm? Alexandre B?eda, o 30 de outubro seu pai en Tui, Dar? ?varez Limeses, co desgusto finaba aos poucos d?s un t?, Xos? ?varez Limeses, en 1940 seu padrino e t?, Xerardo ?varez Limeses, e seu irm? Celso ?varez Bl?quez...


Tampouco el se libra do castigo: perde o dereito sobre a escola de Coia, ?sancionado con suspensi? de emprego e sold? e en 1938 dest?ano forzoso para a escola zamorana de Coreses. En 1940 lai?ase as?do seu desterro nunha "ep?tola" a Xo? Vidal, poeta e amigo dos anos de Pontevedra:


[...] Pues bien, me han echado fuera de Galicia,
porque no gozara de tanta delicia;
y porque era insana mi sed so?dora
me han puesto en el yermo campo de Zamora.
Aqu? donde puedes tender la mirada
sin que el campo sepa responderte nada
y solo te sirve tu interrogaci?
para hacerte lazos en el coraz?,
como esos que suele lucir la guitarra
del mal estudiante que sale de farra [...] 5

 


P?ina seguinte >>>