Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

A PATRIA DO LABREGO, DE ANT? VILLAR PONTE (1881-1936)

Ant? Villar PonteEscrito durante a s? estad? como boticario en Foz e publicado en 1905 na imprenta Ramiro P. del R? de Luarca (Asturias), A patria do labrego ?un drama nun acto en prosa (nesa altura predominaba a?da o uso do verso na dramaturxia) que resposta claramente ?concepci? est?ica do chamado ?teatro de tese?, cultivado por aquel ent? por dramaturgos como os escandinavos Ibsen e Strindberg, o ruso M?imo Gorki, os espa?is Dicenta e P?ez Gald?, os catal?s Ignaci Igl?ias e Guimer?ou o galego Lugr? Freire, figura esta ?tima que con pezas como A ponte serve de modelo inmediato ao noso autor.

Villar Ponte, que fai parte nesta ?oca do comit?mindoniense da ?Uni? Republicana? de Salmer?, presidido por Leiras Pulpeiro, mant? no momento de redixir a s? peza un estreito contacto coa ?Escola Rexional de Declamaci?? coru?sa, que impulsaban o citado Lugr? e o actor Bernardo B. Jambrina. Para ela tentou traducir para o galego alg?s dramas catal?s como Els vells, El m?tic e Terra baixa, dos que achamos non poucos ecos na peza que nos ocupa.

Nun artigo publicado na Revista Gallega (n? 429, 7.6.1903), Villar Ponte postulaba claramente a necesidade de ?llevar ?la escena las fatigas y las privaciones, las miserias y las luchas del sufrido paria de los campos gallegos, con todo el colorido de la verdad y con todo el realismo de la exactitud?.

Esta orientaci? est?ica, tem?ica e ideol?ica, que leva aparellada loxicamente o emprego do idioma en que viv? e padec? ese campesi?do obxecto de solidariedade (?nada tampoco m? absurdo que escribir en castellano aquello que s?o en gallego puede expresarse fielmente?, escribe Villar Ponte), ?a que alenta en A patria do labrego, unha peza teatral escrita, segundo palabras do seu autor, coa clara intenci? de ?que se vexa n-as pobraci? o servilismo y-a escravit??que leva ? labregos a praga do caciquismo?.

A peza constit?, efectivamente, un duro alegato anti-caciquil e pr?migratorio, en que se mesturan unha cr?ica da docilidade e da resignaci? mansa dos labregos perante o sistema pol?ico-social imperante, unha denuncia das estrataxemas de opresi? despregadas a nivel local pola clase pol?ica da Restauraci? na Galiza e unha afirmaci? da v? migratoria como ?ica sa?a real de liberaci? para o campesi?do e para os individuos con sentido da dignidade. Ben ?certo que esta visi? favor?el ?emigraci? modificar?se radicalmente, tempo andado, noutra das pezas teatrais do fundador das Irmandades da Fala: Almas Mortas (Ed. C?tiga, Ferrol, 1922).

A acci? de A patria do labrego sit?se nunha ma? de inverno, no ?tempo actual? (primeiros anos do s?ulo XX) e local?ase na coci? dunha casa de aldea da Mari? luguesa. A peza respecta nas s?s oito escenas as tres unidades aristot?icas (acci?, tempo, espazo) e est?protagonizada por catro personaxes: o labrego vello ?T? Xan?, a s? filla ?Rosa?, un cacique que pretende abusar de ambos, ?o Se?rito?, e o ?Vagamundo?, aut?tico alter ego do propio autor e arquetipo da liberdade. A acci? xira arredor do conflito e dilema desa familia labrega sobre a conveniencia ou non de emigrar e sobre o intento de chantaxe sexual que o Se?rito leva a cabo val?dose da s? situaci? de forza e dominio econ?ico-legal sobre esa familia, como vinganza porque non lle dera o voto nas elecci?s. O final da obra, absolutamente clim?ico, translada ao p?lico receptor toda a intensidade do dilema ?Submisi? vs. Rebeld?? que latexa nela.

A patria do labrego non co?ceu representaci? at?o 7 de decembro de 1919, data en que foi representada na Coru? polo cadro de actores e actrices do ?Conservatorio Nazonal do Arte Gallego? da Irmandade herculina, dirixido por Fernando Osorio Docampo. En 1928, xunto con Entre dous abismos e a citada Almas Mortas, far? parte do volume Tr?tico teatral, editado pola ?N?? de ?xel Casal Gosenxe.

? en definitiva, unha das obras verdadeiramente fundamentais da etapa de surximento dunha dramaturxia galega digna de tal nome e, ao mesmo tempo, unha das mostras do talento literario e da ideolox? solidaria, progresista e insuborn?el do fundador do nacionalismo galego contempor?eo.

(*) [Profesor no IES de Vilanova de Arousa e autor da tese de doutoramento na USC Ant? Villar Ponte. Vida, obra, traxectoria c?ica e pensamento (2002)].