Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

O santuario de San Andr? de Teixido

Mapa da costa da Coru? A r? de Cedeira ?a m?s pequena das R?s Altas. 

?rese ?norte da provincia da Coru?. Al?at?ase o concello de Cedeira.

Est?formado por 8 parroquias e ten aproximadamente 7.700 habitantes. 

A vila de Cedeira ocupa as d?s marxes do r? Condomi?s na zona da s? desembocadura, quedando a parte antiga da vila na beira dereita.  

Entre os altos cant? que circundan este concello, e no fondo dun val, a 140 metros sobre o nivel do mar, at?amos na parroquia de Santa Mar? de R?oa un santuario: ?o de Santo Andr?de Teixido, un dos m?s co?cidos de Galicia.

O Ap?tolo San Andr?

Nos primeiros anos da era cristi? o ap?tolo San Andr? (ou Santo Andr? levaba a mensaxe do Fillo de Deus polo mundo. Segundo di unha lenda, San Andr? , quen fora mari?iro nos mares de Palestina, arribou a estas costas de Galicia coa s? barca, a cal deixou nos acantilados mentres el, xa en terra firme, percorr? toda esa comarca. Pero non atopou a ningu?. 

San Andr? de Teixido Cando Andr? retornou ?costa, a barca xa non estaba no seu sitio. Xa era de noite, e estaba moi cansado e angustiado, non ti? nada para comer nin beber.

Despois de moitas horas de angustia e desesperaci?, suplicou de xeonllos ?Ceo reclamando a axuda divina.

Xes?, acudiu no seu auxilio e d?olle que esa era a terra onde el deb? permanecer para sempre, que non se preocupase porque non ter? nunca mais fame nin sede, a auga e o pan non lle faltar?n xamais. Tam? lle dixo que non estar? s? pois a s? romar? ser? a m?s importante da comarca.

Outra lenda conta que cando Noso Se?r Xes? percorr? o mundo, na compa? de San Pedro, unha vez chegou ata Teixido. Estaban moi cansados, con fame e sede, sen atopar ningunha fonte nin nada para comer,  

Xes? implorou ?Ceo, e Deus mandoulle unha maz? Cando ? cortala en d?s partes para repartila con Pedro, no medio da mesma aparec?selle San Andr?, quen estaba moi triste, e sent?se moi illado nese curruncho do mundo. Queix?ase dicindo que ?seu santuario estaba sempre baleiro, e que ?n moi poucas persoas, mentres que a Compostela acud?n milleiros en peregrinaci? para chegar ata ? pes do sepulcro de Santiago, o que lle parec? moi inxusto posto que el era tan ap?tolo e disc?ulo fiel de Xes? coma Santiago, que el tam? fac? moitos milagres ? fieis que lle solicitaban a s? axuda e sandaba de moitas enfermidades.

Cristo, ent?, ademais de facer nacer unha fonte nese lugar, f?olle unha promesa a Andr?. Ningu? haber? de entrar no Ceo sen antes ter visitado o santuario, xa sexa de vivo ou de morto.

- “Queda aqu? santo Andr? que de vivos ou de mortos todos te vir? a ver."-d?olle Xes?. 

De aqu?ven o refr? tan co?cido:

"A San Andr? de Teixido, vai de morto quen non foi de vivo".  

O santuario de San Andr? de Teixido

O santuario de San Andr? xa exist? no s?ulo XII, segundo consta en documentos atopados. Neles aparece coma posesi? da Orde de San Xo? de Malta ou Xerusal?, dependendo da Encomenda de Portomar?. Santuario de San Andr? de Teixido Santuario de San Andr? de Teixido Nun testamento dunha veci? de Viveiro, atopouse unha referencia a Teixido coma santuario.

Este data do ano 1391, e nel p?ense le-las seguintes palabras textuais: “ mando ir por mi en romar? a Santo Andr? de Teixido, porque se lo tengo prometido, y que le pongan en su altar una vela del tama? de una mujer de mi estado". 

?dicir ca tradici? do santuario de San Andr? de Teixido coma centro de peregrinaci? ven, alomenos, dende o s?ulo XII. Pero a construcci? da s? igrexa parroquial comezou no s?ulo XVI, e continuou no s?ulos XVII e XVIII.

Xa antes que houbera rutas o cami?s, os peregrinos chegaban a este lugar, subindo montes, e vencendo moitas dificultades porque non era nada doado cumpri-lo desexo de ir ?santuario e levar despois auga da s? fonte.

Por este motivo, este lugar de tan dif?il acceso era moi co?cido coma “San Andr? de lonxe” ou “San Andr? do Cabo do mundo”.

 

A romar? de San Andr? 

?longo dos s?ulos, campesi?s e mari?iros de toda Galicia foron en romar? a Santo Andr?de Teixido, lugar que contin? ser na actualidade un potente im? espiritual. A?da as? ?lado do culto ca Igrexa Cat?ica lles d?? seus santos, en Teixido perduraron outras crenzas e pr?ticas relixiosas alleas ? cristianismo, costumes intimamente relacionados con cultos pag?s. Coma noutros tantos santuarios de Galicia, ?moi probable que Teixido te? sido un lugar de culto prerromano e que logo fora cristianizado.

San Andr? de Teixido Coma xa mencion?amos, segundo o refr?: "A san Andr? de Teixido, vai de morto que non foi de vivo", por iso din que ?longo do cami? p?ense ver moitos animais cami?ndo, xa que segundo estas crenzas estes animais non son tales, sen? que son as almas das persoas que en vida non puideron face-la romaxe, e ent? para poder cumprila, toman esa forma para chegar ?santuario, porque, segundo ?promesa de Xes? feita a San Andr?, non poden entrar no ceo antes de telo visitado unha vez. 

Por ese motivo, a t?olos animais -cobras, lagartos, paxaros, bolboretas, etc.- que se atopan no cami? non se lles pode facer mal ning? nin pisalos, para que poidan alcanza-lo santuario e o Ceo.

Pero non soamente poden cumprir esta obriga collendo a forma dun animal Outra maneira que poden te-las almas para face-la romar? a Teixido, ?coa axuda dos seus parentes vivos. Antes de inicia-la peregrinaci? a San Andr?, os parentes van o cemiterio onde se atopa a tumba do defunto, para chamar e invitar ? esp?ito do morto a face-la viaxe xunto a eles.  Durante todo o traxecto, tratan ?esp?ito coma se a persoa morta estivera viva deix?dolle un lugar no coche (se o viaxe ?feito deste xeito) e fal?dolle tam?… se comen durante a viaxe, o morto ter?un prato na mesa. Cando arriben ?santuario, a obrigaci? ficar?cumprida e o esp?ito xa poder?entrar no Ceo. 

Antigamente, os romeiros acostumaban levar un h?ito especial. Este consist? nunha especie de longa camisa branca con ondas de cores, formando listas ou ondas , algunhas veces cinguida pola cintura, outras veces solta. Alg?s deles levaban tam? gaitas, pandeiros e outros instrumentos, e para face-lo cami? mais livi?, ?n tocando e cantando. Nalg?s lugares determinados deste puntos do cami?, depositaban pedras. Estas pedras ?n facendo medrar "amilladoiros".

Os "amilladoiros" ou tam? chamados "milladoiros", son amoreamentos de pedras ?beira dos cami?s c? romeiros van constru?do co transcurso do tempo, ?deitar cada un deles unha pedra. Existe unha crenza popular que di que ese costume de erguer milladoiros ten por obxecto que, no d? do Xu?o, as pedras falar? e dar? testemu? do cumprimento da romar? por parte do romeiro; motivo polo cal, ?moi importante para os peregrinos depositar unha pedra nestes milladoiros.

Na area do influxo do cristianismo ?culto pag? ? pedras, suponse c? milladoiros simbolizan as almas do purgatorio que se atopan al?por non cumpriren un ofrecemento feito en vida. Tam? se pensa ca s? orixe est?en ritos funerarios prehist?icos que tal vez tentar?n, ?feito de deita-las pedras, ancora-la alma do morto e non deixala mudar en perigo para a comunidade. De a?ven o costume que unha vez depositado un cad?er na sepultura, un familiar colla un pu?do de terra e a bote sobre a caixa, e despois fagan o mesmo o resto dos asistentes.

En Teixido contan dun romeiro que morreu cando tornaba de San Andr?. Por ese motivo ser? que despois foi crecendo ese milladoiro.

 

Ritos e traici?s de San Andr? de Teixido

 

Son moitos os poderes que se lle atrib?n a San Andr? de Teixido, tales como curar unha doenza, protexe-lo gando e as colleitas e tam? ?de consulta-lo porvir. Do mesmo xeito que sucede en t?olos demais santuarios, existe unha mestura de ritos pag?s co relixioso, ritos c? peregrinos deben cumprir.

San Andr? de Teixido Despois da chegada ?santuario, de escoita-la misa e de cumpri-las promesas, ?preciso baixar ?"Fonte do Santo”. Est? situada a escasa distancia do santuario e alg?s autores ch?ana coma “fonte da vida e da morte”, porque segundo din as crenzas populares desempe? funci?s de adivi?ci?. Di a tradici? que o seu caudal ? sempre constante. 

Un peregrino non se pode ir do santuario sen antes beber auga dela e tam? levar un pouco para a s? casa.

Por medio desta fonte, f?selle consultas ?Santo, saber se conceder?ou non o que se lle pide. Para iso, se bota unha migalla de pan, ?mesmo tempo que se pensa nun desexo e dese modo poderase saber se o pedido ser?concedido. Se o anaco de pan flota o desexo cumprirase, se o pan vai ?fondo significa que non,  polo que, ent?,  deber?volver novamente a Teixido no vindeiro ano.

Da mesma maneira, a fonte era usada para informar sobre a vida da persoa, Se a migalla aboiaba o peregrino ti? a garant? que ? volver outra vez ?santuario mais se ? ?fondo, isto era considerado signo de que haber? de morrer nese mesmo ano.

Os romeiros acostuman levar como recordo da visita algunhas ramas de teixo (?bore moi abundante que lle deu nome ?lugar). Nesta zona medra a chamada "herba namoradeira" ou "herba da namorar" (caravel mari?) ?que lle atrib?n propiedades “casamenteiras” . Xunto a esta herba, tam? medra o “xunco do bo parir”, nome que se lle d?a esta planta por ter propiedades ben?icas nos partos. Logo de recolleitas estas herbas os peregrinos regresan ?santuario con elas, e logo son levadas ? s?s casas coma axuda para obte-lo favor pedido ? santo. 

Nun recanto da igrexa p?ense ver figuras de cera que representan mans, p?, cabezas, corpos enteiros, porcos ou vacas. Estas ofrendas en cera son testemu? da intercesi? milagrosa do ap?tolo na curaci?.
 
Os chamados “sanandreses” son figuri?s de pan sen fermentar, pintadas con moitos cores, traballo feito polas “santeiras” ( por este nome co?cese ? mulleres que os fan) . Elas modelan estas figuras e c?enas no forno dunha coci? de le?. Logo son vendidas por elas mesmas ? visitantes do santuario.

Estes “sanandreses”, est? formados sempre polas mesmas figuri?s, que constit?n un grupi? atado por un cordel unha barca, unha sardi?, unha man, unha pomba, unha escaleira e o pensamento do desexo ?santo, figuras de San Andr?, a cruz, a medalla do amor, a coroa, a ?cora e pequenos retablos. Representan s?bolos que tiveron moito que ver coa chegada do ap?tolo a Teixido. Procesi? de san Andr? de Teixido

Os sanandreses feitos en pan, prove?n da promesa que Xes? fixo a Andr?, de que nunca lle faltar? o pan no seu santuario, as?como tampouco lle ? faltar auga, o que est?simbolizado na fonte do Santo.

Fronte a estas costas at?ase unha pena chamada “A barca de Santo Andr?#8221;, que segundo di a lenda, era a barca na que chegou a esas terras e logo converteuse en pedra. 

Hoxe en d? ?unha das romar?s mais populares de Galicia, de peregrinaci? en todo o ano. 

A romar? m?s importante cel?rase o d? 8 de setembro. 

Tam? se festexa o d? de San Andr? entre os d?s 27 ?30 de novembro.

 

 

 

 

M?ica B. Su?ez Groba

Fontes de informaci?: "Lendas de Galicia e outros temas narrativos", Chao Espina; "Las leyendas tradicionales gallegas", Leandro Carr?Alvarellos, "Conociendo a Galicia", Xos?Mar? Manteiga.