Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

Sociedade e costumes: as fontes e os pozos de auga

FonteA abundancia de augas subterr?eas propicia en Galicia a proliferaci? de fontes e pozos, que sempre deron unha fisionom? moi peculiar nos campos e  nas moitas prazas e r?s de vilas e cidades.

As fontes son, en tanto no medio rural coma no urbano, comunais ou p?licas, de utilizaci? conxunta por t?olos veci?s.

Nas aldeas son moi correntes as chamadas " fontes de cabali?",  cunha parede na que se encontran un ou dous canos de pedra. Adoitan estar rematadas por unha cruz ou dous pin?ulos e a auga ? recollida no bebedoiro para servicio do gando.

As fontes noutros tempos

As fontes, na actualidade,  terminaron coa funci? que ti?n que desempe?r noutros tempos : abastecer de auga ? poboaci? das vilas e aldeas.Cando a rede da tra?a de augas foise instalando nas vivendas, a misi? das fontes deuse por cumprida. Como a s? situaci? non era xeralmente en lugares adecuados para que serviran como elementos decorativos; por iso,  a maior parte delas, hoxe son un mero recordo para as persoas de maior idade.

As fontes, ti?n, en xeral,  un ou dous canos e a elas acud?n toda a xente da zona en procura de auga.

Ir buscar auga ?fonte era un traballo diario e duro e significaba unha gran perda de tempo. Os aguarecipientes que se utilizaban para transporta-la auga da fonte ?casa eran bastante pesados, quizais pesara m?s o recipiente que o peso neto en si; ?dicir, a auga que levaba.

Trat?ase de caldeiros de aro, feitos dun material galvanizado polo xeral.  Se a persoa que ? ?fonte era adulta  acostumaba  levar dous caldeiros, un en cada man;  e se se trataba de nenos levaban s?un, que normalmente era enchido ata a metade da s? capacidade para alixeira-lo peso. Ademais, o que pasaba era que se se ench? totalmente, a casa chegaba s?a metade pois entre o movemento propios do andar e as paradas para descansar ?longo do cami?, a auga ?se vertendo pouco a pouco.

 
Ademais dos cubos utiliz?anse as selas de zinc (estas eran pouco pesadas) e as ferradas, ?dicir, as famosas selas de madeira de teca e aros de metal amarelo (isto era especialmente cando os donos dos mesmos eran xente acomodada). Algunhas persoas  levaban a sela tapada coa s? bonita e pesada tapa, tam? de metal.  Dende logo,  todos  estes pesados obxectos, hoxe,  serven de elementos decorativos. 


Tam? lev?anse ?fonte os chamados "bid?s" que ti?n m?s capacidade, e xa se sabe a m?s auga m?s peso. (Estes bid?s serv?n de envase ?carburo). Estaban os bid?s normais, que eran caldeiros grandes, pero en forma de balde.
 
Os bid?s e as selas, transport?anse na cabeza e era asombroso o equilibrio co que os levaban as mulleres que fac?n uso destes recipientes. Enriba da cabeza e debaixo dos mesmos po?an o que se chama o “molido”  ou “rodal”, que vi? a ser un real de tela retorcido e logo dobrado en forma de c?culo. O “molido” era posto para protexe-la cabeza do roce que lles pod?n ocasiona-las selas e os bid?s.
 
Para coller auga na fonte hab? que espera-la rolda, se ?que al?hab? m?s dunha persoa. O de " ?ora me toca a min" moitas veces , daba lugar a m?s dunha discusi?, xa que algunhas persoas en vez de espera-la s? quenda , trataban de adiantarse e as persoas que estaban esperando e que ti?n dereito a facer uso da fonte antes que elas non llo permit?n. Se a persoa ?que lle tocaba a quenda, ti? dous recipientes para levar e fac? uso ?mesmo tempo dos dous canos, estaba exposto a o? unha reprimenda por parte de algunha das persoas que esperaba a vez, xa que segundo o horario desta nos se pod?n ocupar os dous canos, se non que hab? que deixar un libre e enche-los dous recipientes no mesmo cano.

En fin, nas fontes, como noutros sitios hab? xente de t?alas condici?s. Persoas que non lles importaba cede-la vez, xa fora por bondade, xa porque non ti?n presa e pas?ano ben conversando cos demais compa?iros. Outros por educaci? non recriminaban ?que se colaba con toda a cara, sen esperar quenda, a?da que non por isto se deixaban pasar por parvos; de a?que lle dixeran "agora t?ame a min, pero bueno". Logo hab?s as inconformistas que protestaban por todo...

Pero non sempre hab? pelexas. Como al?hab? que acudir t?olos d?s e ? veces varias veces o d?, p?ese dicir que tam? ir ?fonte supo?a ir de reuni? o xuntanza, pois mentres se esperaba a vez en algo hab? que pasa-lo o tempo.

As persoas que non ti?n a paciencia de espera-la s? quenda e que tampouco lles gustaba a xuntanza, acud?n ?fonte a primeiras horas da ma? ou ben a partir das doce da noite. Algunhas persoas tam? ?n a esas horas, porque lles parec? unha baixeza ir ?fonte e non ti?n os suficientes cartos para pagar unha "augadeira". As "augadeiras"  ?nbsp; outro oficio, hoxe en d?,  xa desaparecido. 

Cantas cousas poder?n contarnos as vellas fontes, se puideran falar.

 

 

M?ica Beatriz Su?ez Groba

Bibliograf? consultada: "galicia 2000: Cultura popular", Xunta de Galicia.

 

 

VER M?S TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQU?/a>