Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

Rosalia de Castro (1837-1885) - biograf?

Dedicado o D? das Letras Galegas en 1963

Rosal? de Castro

"Non pode o poeta prescindir do medio en que vive e da natureza que o rodea, ser alleo ?seu tempo e deixar de reproducir, hastra sen pensalo, a eterna e laiada queixa que hoxe exhalan t?olos labios... E libros enteiros poideran escribirse falando do eterno infortunio que aflixe ? nosos alde?s e mari?iros, soia e verdadeira xente de traballo no noso pa?".

A S? VIDA

Nace en Santiago de Compostela o 24 de febreiro do ano 1837, ? 4 da madrugada, no Cami? Novo nunha casa que xa non existe. Foi bautizada no Hospital Real (actual Hostal dos Reis Cat?icos) cos nomes de Mar? Rosal? Rita. 

A s? nai Mar? Teresa de Castro y Abad? (1804-1862), era de familia fidalga, os Castro, de orixe castel?, pero establecida en Galicia dende a Idade Media; foron condes de Lemos nunha das s?s ramas. O seu pai, Jos?Mart?ez Viojo (1798-1870) era un seminarista que logo chegar? a ser Capel? da Colexiata de Iria.

As?dic? a acta orixinal de bautizo, do Hospital Real:

 

" En veinte y cuatro de febrero de mil ochocientos treinta y seis, Mar? Francisca Mart?ez, vecina de San Juan del Campo, fue madrina de una ni? que bautic?solemnemente y puse los santos ?eos, llam?dole MAR? ROSAL? RITA, hija de padres inc?nitos, cuya ni? llev?la madrina, y va sin n?ero por no haber pasado a la Inclusa; y/ para/ que as? conste, lo firmo.

Jos?Vicente Varela y Montero"

 

A casa onde naceu Rosal? pertenc? ?familia de Romero Ortiz, que acollera a dona Teresa ?ser solteira e quedarse embarazada. Rosal? foi rexistrada como "filla de pais inc?nitos". A s? madri?, Mar? Francisca Mart?ez, levouna consigo a Lestedo sendo a  familia paterna quen se fai cargo dela nos seus primeiros anos de vida. Non se sabe o momento exacto en que foi levada ?casa do seu pai no Castro de Orto? (Ames), onde estivo ?coidado das s?s t?s paternas Josefa e Teresa; o seu pai, a pesar da s? condici? non a abandona e enc?gase da s? educaci?. 

Desco?cese cantos anos estivo Rosal? en Orto?, probablemente ata os doce que ?cando pasa a vivir en Padr? coa s? t? Teresa Mart?ez Viojo, onde Teresa de Castro se fai cargo dela e pasan a vivir logo a Santiago. Al?estuda m?ica e debuxo na "Sociedad de Amigos del Pa?". Nesa mesma ?oca participa activamente no "Liceo de la Juventud", instalada no antiguo convento de San Agust?. Rosal? ti? grandes dotes de actriz e s?ese que en 1854 representa no Liceo o papel principal de Rosmunda, drama de Gil y Z?ate, con gran ?ito. No Liceo toma contacto coa vida intelectual de Santiago e co?ce a Pondal e Aurelio Aguirre. Este ?timo exerceu gran influencia en Rosal? e que se revela sobre todo en La flor, o primeiro libro de Rosal?. Tam? hai unha poes? de Aguirre dedicada a Rosal? daquela ?oca.

En 1856 Rosal? trasl?ase a Madrid, onde vive na casa dunha prima da s? nai, Mar? Josefa Carmen Garc?-Lug? y Castro. Publica a colecci? de versos La flor, en castel?. Murgu?, que por entonces tam? resid? en Madrid, escribe un artigo moi favorable, mesmo alentador, en La Iberia, a?da que con obxecci?s ?pouca madurez dalgunhas composici?s. A ra? deste suceso co?cense e casan o dez de outubro de 1858 en Madrid, na igrexa de San Ildefonso. Trasl?anse a vivir a Santiago e ?ano seguinte te?n a primeira filla, Alejandra (1859-1937) dez anos maior que o m?s vello dos seus seis irm?s. Vivir? en distintos lugares seg? o destino de Murgu?: A Coru?, Madrid, A Mancha, Extremadura e Simancas (onde Murgu? ?nomeado xefe do "Arquivo de Simancas", despois da Revoluci? de Setembro), ?ah? onde Rosal? escribiu a maior? dos poemas de Follas Novas. En 1862 morre a s? nai. Son anos nos que pasan apuros econ?icos, a vida non ?doada para eles. 

En 1863 apareceu (en Vigo) o seu primeiro grande libro -xa tirara varios-, "Cantares Gallegos" (1), sen d?ida a base de todo o rexurdimento literario e non literario da Nosa Terra, recollendo o t?ido labor doutros como Pintos ou A?n e o fito que significaron os xogos frorais da Cru? (1861) e o seu "Album de la Caridad" (1862); o 17 de maio daquel ano firma Rosal? a adicatoria da obra pra Fern? Caballero, data adoptada, co gallo do seu centenario, como D? das Letras Galegas (1963).Na d?ada de 1860-70, ferida pola saudade, escribe boa parte de Cantares Gallegos e a maior? das s?s novelas. 

O sete de novembro de 1868 nace a s? filla Aura que morrer?en 1942. En 1871 volven a Galicia ?ser nomeado Murgu? xefe do Arquivo Xeral de Galicia instal?dose na Coru?. Neste mesmo ano nacen os xemelgos Gala e Ovidio nas Torres de Lestrove (2-7-71), Ovidio que morreu en 1900 foi un destacado pintor e Gala vai ser a ?tima das s?s fillas en desaparecer (14 de xaneiro de 1964).

En 1873 nace na Coru?, Amara que finar?en 1921. O 20 de marzo de 1875 nace en Santiago Familia Castro Murgu? Adriano Honorato Alejandro, que morrer??caer dunha mesa o 4 de novembro de 1876 en en 1877 nace, morta, Valentina.

Os derradeiros anos da s? vida p?aos en Padr?, na s? casa de A Matanza (hoxe Casa Museo de Rosal?). Al?remata Follas Novas e escribe En las orillas del Sar. 

En Padr? atop?ase a casa solariega dos Castro, o pazo de A Arret?, que por aquel entonces xa non pertenc? ?familia. Rosal? ev?aa nun poema de Cantares Gallegos,  Como chove miudi?, as?como a figura do seu av? Jos?de Castro Salgado, que Rosal? non chegou a co?cer. Rosal? ti? interese en publicar Historia de mi abuelo, pero nin chega a editarse, nin o orixinal chega ata n?, probablemente desaparecido na queima de papeis que ordenou facer ?s? filla Alejandra antes de morrer. 

Rosal? nunca foi unha muller forte e en 1885 agr?ase o cancro que padec?, por iso decide pasar unha tempada en Carril, na r? de Arousa, xa que antes de morrer quer? ve-lo mar. 

? 48 anos, o d? 15 de xullo de 1885,  morre en Padr?, donde levaba tempo morando, na casa da Matanza que hoxe est?convertida en museo.

Foi enterrada no cemiterio da Adina, na igrexa parroquial de Iria, ?que ela cantara nuns preciosos versos de Follas Novas. 

O 25 de maio de 1891 os seus restos foron trasladados ?igrexa de San Domingos de Bonaval, en Santiago, ?Pante? de Galegos Ilustres, onde repousa na actualidade.

Casa museo de Rosal? de Castro



Rosal? e Castelao son, sen d?ida, os millores int?pretes da Galiza eterna.

O OBRA DE ROSAL? DE CASTRO

Rosal? escribiu en galego e en castel?, en prosa e en verso. A s? obra est?profundamente marcada polas circunstancias que rodearon a s? vida, apuros econ?icos, desgracias familiares e sa?e delicada. 

En galego escribiu os libros de poemas Cantares gallegos (1863) e Follas novas (1880). En castel? e en verso, La flor (1857), A mi madre(1863) e En las orillas del Sar (1884). En castel? escribiu tam? a novela rom?tica El caballero de las botas azules (1867).

En Cantares gallegos, Rosal? de Castro trata de dignifica-la imaxe de Galicia, conta os costumes do pobo e defende o galego. Moitos poemas son glosas de cantigas populares. Denuncia a miseria e a emigraci? masiva a que estaban obrigados os galegos, sen deixar de verte-los seus sentimentos e vivencias persoais. 

Follas novas ?unha obra profundamente intimista, reflexo dos sentimentos persoais de Rosal?: soidade, dor e desasosego. Con poes? de acento universal, Rosal? recorre o cami? do particularismo e do universalismo, para transcende-las vivencias est?icas e dar unha visi? radical da vida e preguntarse polo sentido mesmo da existencia humana.

A poetisa folcl?ica de Cantares gallegos transf?mase en poetisa filos?ica en Follas novas, onde se amosa como un xenio da literatura universal pola s? poes? metaf?ica. 


A PRIMEIRA PUBLICACI? DE "CANTARES GALLEGOS

A Vigo correspondeulle a honra de ser a cidade onde se editou o libro fundacional da literatura galega: ‘Cantares gallegos', de Rosal? de Castro. ?feito, desco?cido por moitos vigueses, d?fe unha placa desde 1985, colocada na casa onde estaba a imprenta, no n?ero 12 da r? Real: "No ano 1863 imprimiuse por primeira vez o libro ‘Cantares gallegos’ de Rosal? de Castro nos talleres de Juan Compa?l instalados nesta casa. Vigo, 1985. Primeiro centenario do pasamento da ilustre escritora".

‘Cantares gallegos’ levaba unha dedicatoria en castel? ?xa consagrada escritora Fern? Caballero pola s? defensa de Galicia sen ser galega ("por haberse apartado alg? tanto, en las cortas p?inas en que se ocup?de Galicia, de las vulgares preocupaciones con que se pretende manchar mi pa?"). A dedicatoria estaba datada o 17 de maio de 1863, d? do 30 cumpreanos do seu home, Manuel Murgu?. Rosal? ti? ent? 26 anos. En realidade, o libro sa? da imprenta alg?s d?s despois, pero esa data ficou para a historia coma da inauguraci? da literatura galega e ?polo que o D? das Letras Galegas cel?rase o 17 de maio de t?olos anos.Cantares gallegos, primeira edici?

A conexi? de Rosal? con Vigo produciuse a trav? de Murgu?, que viviu varios anos na cidade ol?ica e era amigo do impresor e editor Juan Compa?l, explica Xes? Alonso Montero, director do Centro de Estudios Rosalianos e catedr?ico em?ito de Literatura Galega da Universidade de Santiago, a?da que vive en Vigo desde 1976. 

Na cidade ol?ica, Murgu? colaborou coas revistas ‘La Oliva’ e ‘El Mi?’, escritas en castel?. "No s?ulo XIX era imposible pensar que puidera haber un peri?ico en galego. Propo?r en 1900 facer un peri?ico en galego era como propo?r hoxe en Vigo facer un peri?ico checo". E Compa?l publicou tam? outra obri? de Rosal?, ‘A mi madre’, e varios libros de Murgu? (todos en castel?), coma ‘La primera luz’, de lecturas escolares, que foi "o primeiro libro feito tendo en conta as peculiaridades dos nenos das escolas galegas".

"Vigo est?vencellada ?nacemento da literatura galega, porque 'Cantares gallegos' ?o primeiro libro en galego".



Fonte consultada: Magazine "La r? de Vigo", 2001.

 

ir a:  rosal? de castro