Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

 ? Non que si ?

                                                                                                                                                                                                                                                Bos Aires, 27 de marzal de 2014

Pota na lereiraGaliza ti? moita pobreza; moitos cando vi?ron ?Arxentina non ti?n electricidade nas s?s aldeas, como mo confirmou a insigne visita de galegos de Gul?s que tivemos. A mi? nai dic? que se alumbraban cunha pedra de carburo; eran tempos nos cales os nenos eran pastores, coma os profetas do Out?imo.

Os quiñentos anos do asoballamento de Castela lograron iso, que unha das terras m?s importantes de Europa, co mellor marisco do mundo, non valeran nada, nin as s?s xentes tampouco, a?da que Deus enviara ao Patrono de Espa? al? e o Cami? de Saint Iago puxera a Espa? no mapa europeo. E despois veu a "gripe espa?la" ( espa?la ti? de ser ) e arrasou coa mi? familia, xa arrasada por Castela, e os meus av?, nenos superviventes, cri?anse entre os porcos como o Tarz? de Edgar Rice Burroughs. E logo Franco, o das trinta moedas de prata, que non fixo nada por Galiza; fixo moito m?s a avoa gulansesa da mi? dona que el, as?como moitos emigrantes; ela mandou a Galiza cartos, caf? roupa, pois ainda tiveras os cartos non ti?s moitas cousas que mercar. En fin, que a maldici? de levar a cruz por parte dos galegos en Galiza, pasou a Arxentina, aos netos destas mulleres.  

Xunta de bois - carroAqu?en Arxentina, os emigrantes galegos din: " Estamos como cuando vinimos de Espa? " (porque eles viñeron de Espa?, non de Galiza, e falan castel?; o galego non ?ben visto e non ?cousa de gastar a personalidade impo?ndoo); din deste xeito cando ven que non progresan.

Os primeiros emigrantes fomos todos, xa que fuximos de ?rica e iniciamos o cami? da humanidade, que seguiu o seu derroteiro de liberdade no deserto seguindo a Mois?, e chega hoxe ?imaxe da Virxe do Carme ou do Carmelo, que etimol?icamente din que quere dicir xard?, precisamente ao xard? que fixen no teito da casa da mi? dona, no barrio de Flores, onde naceu o Papa Francisco, na Cidade dos Paxaros ( Bos Aires ?a cidade que m?s paxaros ten no mundo, e iste ver? sen a mi? nai, uns colibries vi?ron a chuchar o mel das flores do bairro de Flores). Prantamos as flores favoritas de Rosal?, as violas que aqu? chamamos "pensamentos", pero os paxaros com?onos; penso de ser o ?ico porte? que ten una berza nun teito no texado. Tam? temos unhas silveiras, que din hai que podar, pois as s?s ponlas son invasivas. Comimos delas.

A mi? familia (os meus devanceiros) non viviran xa, "como cuando vinimos de Espa?", sen? como cando vi?mos de ?rica. A mi? t? Josefina morreu de cativa, pois a nena, que vivira como lle pasou a Tarz?, non soubera que os cuadr?edos sen grandes defensas, po?mos por caso unha vaca, son atacados por atr? polos tigres, e que a ?ica defensa que te?n ?a coz, e a pastorci? tivo o mesmo destino que os Rosal? de Castropastorci?s de F?ima e morrera da coz da besta. A mi? avoa terratenente regalaba sempre alg? animal ou unha cousa ao m?ico, pero en Galiza non hab? nada no rural, e non se puido facer nada, supo? eu. Distinto é o caso do meu t? Xos? que pese a ter un problema na pel, chegou a adulto, e festexaba a s? vida de adulto cunha rapaza tirando un tiro cunha escopeta cada vez que, ? coma o digo eu ?, digamos que mo? a fari? no mui? coa mui?ira ( neses currunchos foron concebidos moitos galegos, o pan que deu a Terra de Galiza ). Pero un d? do demo uns cativos que sab?n da rutina do meu t?, acheg?onse ?escopeta que deixaba fora, xunto ?porta, e taparon o ca? con farrapos (supo? eu, ?a quen vou perguntar, se est? todos no Ceo coa mi? nai?) e cando fixo o tiro de anuncio, estoupou a arma, e anaquizoulle un dedo. Emigrou a Arxentina e estivo moi enfermo, tanto que non cheguei a co?celo, pero a s? facela de galego inconfundibel est?no video que fixen pola morte da mi? nai.      

A mi? avoa dic? que os porcos xantaban os dedos dos nenos. Era coci?ira cando veu ?Arxentina. Eran ricos na s? aldea ( ? hab? m?s pobres que eles ! ) por iso que dic? Castelao: "? como que eres probe ?, ? se tes unha vaca !". Poidera pensarse que era unha muller desencatada da vida cando dic? (nunha rabecha, supo? eu): "?m?s vale criar porcos que fillos!". E o meu t? pol?ico, galego tam?, dic? algo que non entend? de xove pero que quedou a fogo nos meu miolos (polo xeito en?xico que usaba para dicilo) e que d?adas logo, como Champollion, cr? entender ( os galegos son tan retranqueiros que son un misterio cami?nte ): ? can de l?trego ! ? arre carallo ! ? o co? que te fixo ?  Non ?casualidade que Deus enviase a Santiago ( o que dixo que a lingua era o tim? dunha persoa) polo xeito de carallar dos galegos, moitas veces nunha blasfemia.

O poeta Lu? Pimentel di que Galiza ten coraz? de seixo, e ten que ser, porque o meu av?tivo que facer a casa con dinamita ( o pozo da auga eu supo? ); espero que coa propiedade fixeran unha casa rural e estea en p? En Galiza non ti?n nada; o traballo que fac?n hoxe o fan as m?uinas (  fac?no os animais, e sen? os homes). ? A sachar nas leiras ! E sendo tan h?ida, ti?n que turnarse cos regos: un tempo deixaban correr a auga para unha propiedade, e logo a outra. Pero ti?n solidariedade; por exemplo, cando algu? ti? que facer as cortes das vacas (o av?da mi? dona non entend? como na Arxentina as vacas pastaban a ceo aberto ata en inverno), xunt?anse t?olos veci?s e axudaban. ? Galiza ti? alma ! E tivo tam? grandes mulleres e homes. Ti? a Rosal?, que rescatou a lingua galega e con ela o refraneiro popular. Nun libro de coci? galega lin o refr? "alegr?, alegrote, que vai o rabo do cocho no pote". Pois os galegos, ao non ter onde escribir as cousas, durante cinco s?ulos que viviron coma Tarz? ( ? o pobo do ap?tolo Santiago ! ), e con fines did?tictos, creaban refr?s que pasaban de boca en boca e de xeraci? en xeraci?. Non lembro estas estrofas no dicir da mi? nai pero s?moitas frases que me axudaron na vida: o que non sabe ?como o que non ve, hai que estirar as pernas a segundo ?a cama, para co?cer ?xente hai que invernala... Para ela todo era luxo.

Torre de H?culesTam? tiveron a Castelao, acusado de separatista pero que propoñ? a Uni? Europea antes de que se creara, e quer? una "Hespa?" (as?cham?aa el, home moi culto: ten que vir da mesma raigame que "hispano ") confederada ( o sistema da federaci? triunfou como puido verse no bipolar mundo dos Estados Unidos e a Uni? Sovi?ica, d?s confederacións; a prop?ito, cando Castelao foi buscar axuda ?URSS tild?onnos de sentiment?s e ? ti?n raz?, o somos !) e unha uni? con Portugal nunha confederaci? ib?ica.

Tam? o mas? Curros Enriquez, un dos meus poetas favoritos, Ram? Cabanillas, Celso Emilio Ferreiro, Manuel Mar?, Cunqueiro, Neira Vilas, Ant? Tovar e tantos outros. Eu penso que en ning? lugar do mundo ?tan importante o D? das Letras como en Galiza. Ti?n a Andr? Dobarro que cantou en galego nas narices do porco celta.

Pero materialmente non ti?n nada; para non morrer de friaxe as cortes dos animais estaban na planta baixa da casa, e o estrume en fermentaci? quentaba xunto coa lareira a pranta alta ( os arxentinos dir?mos "un fog?" ), e que ti?n que durmir nunha cama de palla de millo fr? e h?ida ata que un, remataba de tiritar porque a quentou coa calor do seu corpo. E nin falar do ba?, que estaba lonxe da casa por bio seguridade (dir?mos hoxe) e sen? ti?s os toxos por todo o campo fora coma alternativa. E com?n como di a obra a Lebre das ?imas de Eduardo Blanco Amor "e logo todo o mes a ferver berzas e patacas", pois mataban os porcos por San Marti?, os curaban na ba?ira co sal e a administra-la miseria todo o ano, mentres se ferven as berzas. Lembrarei ata a caixa o caldo de patacas, berzas, feix?e unto ( un amigo trouxer?le sempre a mi? nai de Galiza o roli? de unto rancio ) e a tortilla de patacas que fac?. E tam? un rustrido que lle fac? ao meu pai arxentino para o seu "churrasco" de cot?.

E moitos en Arxentina tampouco tiveron nada; a mi? familia endexamais recibiu unha axuda nin cando unha xudia estafou ao meu pai e quedamos todos na r?. Se lle perguntaran a moitos dos galegos que morreron sen participar dos c?culos pechados das "axudas" ? qu??a Xunta ?, contestar?n ? de bois ? ( non avoa, non t?, non mi? nai: de mi?cas, fervenlleasberzas, de paifocos, de putos nefandos inxertados nun raposo, Castelao nunca foi teu ( nin en medalla ) porque Castelao ? noso ). Para quen non o co?ce: Ferreiro dixit.

Tren de Alta Velocidade - AVEPero agora non, agora Galicia ten todo, pronto ter?o AVE, o tren de alta velocidade, ten autov?s por todo o outo, ten discotecas onde os xoves bailan e dróganse, ten pantanos coas represas hidroel?tricas, te?n a pastera de ENCE, declarada contaminante pero unha fonte de traballo xunto con industrias como a Citroen, te?n a Inditex e a s? marca Zara, co?cida en todo o mundo e os Ortega na lista de millonarios con m?s cartos do planeta, te?n o premio Nobel Camilo Cela, te?n cine propio dende Por sempre Xonxa, e ata te?n debuxos animados co Bosque Animado, te?n unha das flotas pesqueiras privadas m?s grandes do mundo (a?da o Prestige, por suposto), te?n partidos pol?icos como o pep?cun galego no goberno de Madrid, o pesoe que de socialista, obreiro e espa?l so lle quedou o nome ou o beneg? con quen troquei alguhnas mensaxes cunha galega descubrindo que a representante en Bruxelas ti? un galego m?s cativo que o meu, te?n a foto de Bush, Blair e Aznar, te?n ?xente xantando en restoranes dos mellores, vestidos coa mellor roupa, coa mellor atenci? m?ica e social, cun goberno axeitado (tan axeitado que souben que lle pagaban 3000 euros a un, aqu?en Bos Aires, por mandar unha gacetilla por emilio), te?n ata deshumidificadores, te?n casas rurais, te?n praias con bandeiras azuis, te?n a medalla Castelao que ?como o premio Nobel que lle deron a Kissinger e Obama, te?n a Xunta cunha xunta que xunta, te?n o faro de H?cules nomeado Patrimonio da Humanidade, e en fin, te?n trinta moedas de prata agora tam?. O que non te?n m?s, como o mundo, é alma, pero non se pode ter todo ? non que si ?

 

U.X.P.V.   A mi? nai e a mi? familia