Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

O TRAXE TRADICIONAL GALEGO

Os primeiros testemu?s gr?icos e tam? literarios dun traxe tradicional galego, poden remontarse ?principios do s?ulo XVIII, a?da que algunhas pezas te?n maior antig?dade pero estas son m?s sobrias e escuras. Alcanzou o seu maior esplendor no primeiro tercio do s?ulo XIX , e p?ese tam? dicir que a s? desaparici? foi a final deste mesmo s?ulo. O traxe galego ?o m?s europeo de Espa?, e ten paralelos, quizais ancestrais nas costas de Normand?, Escocia e Irlanda.

O traxe, ?longo da xeograf? de Galicia, est?formado sempre polas mesmas pezas, a?da que non ?uniforme e presenta moitas variedades comarcais, especialmente entre a costa e a parte monta?sa, pero ten unha certa unidade.

Hai traxes de festa, m?s luxosos, que hoxe  son os m?s conservados, e os de traballo, m?s sobrios e m?s usados, por iso foi  m?s dif?il a s? conservaci? ?longo do tempo.

As materias primas das teas m?s usadas foron o li? e a la, a?da que tam? se utilizou o coiro, a seda, a palla e o xunco. Os escritores romanos xa falaban  dos tecidos de li? galego nos seus escritos, e na Idade Media son moi abundantes as s?s referencias literarias.O uso da la ?moi antiga, xa que  nos castros encontr?onse elementos que proban o seu emprego.

O traxe da muller

A roupa interior era a camisa , unha peza longa usada de d? e de noite, ?dicir coma camisa e coma camis?. Ti? O traxe galego de muller d?s partes: a superior chamada c? que era de mellor tea, e a inferior chamada faldra, de tea m?s corrente. A enauga,  mais moderna, era unha saia especial de tea branca xeralmente, con colo moi grande e adornada con encaixes e puntillas de cinta de cor, que  indicaban o estado da portadora: vermella para as solteiras, branca para as casadas, negra para as vi?as. Na cintura estaba suxeita cunha cinta.
As medias eran de li? ou la, tam? pod?n ser de algod? ou seda. As m?s estimadas eran as caladas e de cor azul, estas eran usadas polas mozas nas romar?s.

O pantal? ou calza interior era branco, dende a cintura ata debaixo dos xeonllos.

Por riba da camisa po?ase o xustillo, que era unha especie de axustador que cubr? dende os ombros ata a cintura. Cerr?ase cun cord? cruzado en diagonal.

A muller galega pod? vestir d?s saias: unha interior , zagal e por riba desta , a vasqui?. Debaixo  da cinturilla da saia escond?se a faldriqueira , que era unha bolsa de li? destinada a garda-los cartos e outras cousas que foran de gran estima.

Como peza de abrigo, por riba da roupa interior, us?ase o refaixo, especie de saia de cor vermella ou amarela. A peza esencial do traxe era o mantelo, amplo mandil,  ou saia aberta por detr? en forma de capa. Era unha peza de luxo, para sa?, pod? ser de pano negro ou de galas, e cubr? as saias e o refaixo.

O dengue, peza tipicamente galega, ?a capa que cobre as costas ata a cintura e que se prolonga por diante, cruzada sobre o peito, para abrocharse por detr? con broche de prata ou metal. Tam? era unha peza de gala.
A cofia, que pod? ser de li? moi fino, muselina, tule ou encaixe,  cubr? a cabeza, e recoll? o pelo , tam? era de gala. O peiteado era sinxelo, raia a medio e fac?se unha trenza, as mulleres casadas fac?n d?s trenzas que un?n ?final nunha. Crica era o lazo que suxeitaba as trenzas.

Traxe galego ( detalle ) Para cubri-la cabeza durante a misa us?ase a mantela ou mantilla, a peza m?s com? e primitiva de toda Espa?.

De abrigo tam? era a manteleta ou capi? (unha peza moi antiga e luxosa) , que se levaba sobre os ombros e ca? m?s abaixo da cintura, ? veces remataba coa parte superior nun capucho ou capeirote.

Outra peza moi usada era o pano. Pod? ser de cabeza ( feito en li?, algod?, la ou seda) con debuxos florais, e negro ou de loito, tam? o pano de pescozo (usado en lugar do antigo dengue como peza de abrigo).

O mant?, contrariamente ?pano, nunca se ata. O de festa era o mant? de Manila, de seda natural , bordado, con flocos. Hab? un de moita estima que ti? oito puntas, e o m?s voluminoso, era o de la con flocos, e o mais pequeno.era o de man feito de li? e con encaixes.
Calzado: us?ase zapato baixo, tam? botas de cana de pano ou pel, e as zocas de madeira dunha zoa peza  eran o calzado de traballo.

Us?anse pendentes, era moi com? un adorno colgante sobre o peito chamado sapo, colares de prata, cristais, tam? cruces e medallas. Tam? se utilizou o sombreiro de diferentes materiais.   Traxe de home
A primeira peza de roupa interior era a camisa, xeralmente de lenzo caseiro de la, e ti? d?s partes: a peiteira e a faldra, as mangas folgadas e apertadas ?pulso. A de gala ti? a peiteira de diferente tea, con bordados e adornos.
Traxe galego de home O calz? interior ou calza, era m?s longo c?calz? exterior, ata  m?s abaixo dos xeonllos e mostr?ase por debaixo do calz? exterior. Por riba, o calz? exterior que era un pantal? curto, que ? dende a cintura ata un pouco m?s abaixo dos xeonllos, levaba unha apertura lateral no interior da perna pola que se mostraba o calz? interior. A tea xeralmente era de pano.

As pernas estaban cubertas con medias de la ou de li?,  us?anse todo o ano, soas ou por debaixo das polainas, que eran unha especie de calzas, para abrigo, e que chegaban dende os xeonllos ? pes, xeralmente de cor negra.
O chaleco ou colete era de tecido, case sempre amarelo ou vermello, pode levar colo, e adoita ter bot?s de prata. A parte traseira, de li?, adornada con debuxos xeom?ricos, de flores, ou con recortes de veludo.

A chaqueta do traxe, era curta e entallada, non pasaba da cintura, confeccionada xeralmente de pano verde, azul , casta?, amarelo, ti? mangas estreitas e curtas e dous petos horizontais.

A faixa rodeaba ?cintura por riba do calz?, larga e remataba en flocos, da d?s voltas arredor, pod? ser de distintas cores e ? veces con bordados.
A monteira era a peza da cabeza m?s com?, xa se usaba no s?ulo XV. O seu material era de la ou veludo, de cor casta?, verde ou negra. A s? forma m?s sinxela era a de b?eda cunha dobra arredor, tam? pod? levar varios picos e adornarse con borlas de la ou plumas. Tam? hab? unha que ti? orelleiras, recollidas enriba da cabeza e que tapaban as orellas nos d?s de fr?, atando as tiras.
A capa era longa, xeralmente negra, casta? ou azul, e forrada coas bandas, e levaba broches de varios metais, coma ouro , prata ou outros.

Calzado masculino

Eran as zocas de madeira e os zocos de coiro e piso de madeira, que tam? se chamaban chancas, moi antigas, quizais de orixe xerm?ica ou sueva. Tam? se usaban botas ou zapat?s de pel de xato, e con traxe de festa, zapato baixo.

Para protexerse da chuvia us?ase unha capa de xunco ou palla, chamada coroza ou palloza, que tam? ti? polainas tecidas con xuncos.
 
Na actualidade o traxe tradicional ?utilizado polos grupos folcl?icos de gaiteiros e de danzas tradicionais galegas

 

M?ica Beatriz Su?ez Groba 

bibliograf?: "galicia 2000: cultura popular", XUNTA DE GALICIA.

 

VER M?S TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQU?/a>