Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

Enrique Heraclio Botana


por Nancy P?ez Rey

 

Tip?rafo e medio irm? de Portela Valladares, Enrique Heraclio Botana, foi unha das principais cabezas dos inicios do socialismo galego, e unha vida truncada m?s nos primeiros d?s da Guerra Civil.

Enrique Heraclio BotanaEnrique Heraclio Botana naceu en Mourente (Pontevedra) no ano 1875, fillo dunha moza solteira e de Xo? Portela Dios pai de Manuel Portela Valladares. A?da que seguiron cami?s ben distintos ?longo das s?s vidas, os dous irm?s mantiveron unha relaci? fraterna e cordial.

Xa desde moi novo H. Botana instalouse en Vigo onde comezou a traballar nunha imprenta e participou da organizaci? do socialismo vigu? animado polas visitas que a Galicia vi? realizando, desde 1896, a m?s grande figura do socialismo do momento: Pablo Iglesias. Parte dese activismo tivo os seus froitos no nacemento, en 1899, dun dos ?ganos xornal?ticos m?s importantes do socialismo en Galicia, o semanario Solidaridad, dirixido nun primeiro momento por Benito Feij?, pero xa entre 1901 e 1936 ?o noso protagonista quen asume a direcci?. Por outro lado, esa reactivaci? tivo tam? o seu reflexo na creaci? dunha rede de sociedades obreiras en moitas vilas galegas. As?o expresou Heraclio Botana nun informe do ano 1903 sobre a situaci? do movemento obreiro en Espa? e Galicia: "...la regi? gallega, a pesar de su escaso desarrollo industrial con relaci? a otras, no es de las m? atrasadas en el movimiento de emancipaci? del proletariado espa?l", pois contabilizaba ?redor dunhas 123 sociedades para Galicia.

No ano 1900 foi presidente da Agrupaci? Socialista de Vigo e en 1904 presidiu o Congreso Constitutivo da "Federaci? Socialista Gallega" como principal l?er do Comit?Rexional dos socialistas galegos. Dous anos despois, e no II? Congreso celebrado en Ourense, Botana foi reelixido como presidente do Comit? As?mesmo, participou destacadamente na Uni? Galaico-Portuguesa para evitar o enganche de traballadores portugueses por parte dos patr?s galegos, que buscaban no pa? veci? man de obra m?s barata e pouco consciente do ideario da loita obreira. 

A exitosa folga de tip?rafos de 1905 en Vigo, veu reforza-la figura de Botana a?da m?s, a pesar de ser detido e condenado ? c?cere. A presi? exercida polo propio Pablo Iglesias dende as p?inas de El Socialista fai que se lle conceda o indulto ?tip?rafo, chegando a acadar certa fama a expresi? xurdida no ?bito da patronal: "En Vigo manda Botana". Deste xeito, a s? intensa carreira pol?ico-sindical tivo como unha das consecuencias m?s salientables a elecci? en 1913 como o primeiro concelleiro socialista en Galicia.

Pero Botana non foi tan s?un obreiro e l?er pol?ico, sen? que tam? se dedicou a tarefas empresariais como propietario da imprenta La Nueva Prensa. A partir da d?ada dos 20 a s? actividade pol?ica seguiu cobrando forza, xa que na altura do ano 1922 foi elixido novamente como concelleiro polo 5? Distrito nas elecci?s municipais en Vigo; as?se expresaba en Solidaridad: "...en el 5? Distrito el n?ero de votos que tuvo el compa?ro Botana super?al de hace dos a?s en el mismo distrito y le di?el primer lugar en el orden la votaci? [...] La elecci? del candidato [...] representa un triunfo para las asociaciones de agricultores de S?doma, Freijeiro y Castrelos y para nuestro Partido"

Importantes foron as s?s actividades en prol das alianzas cos republicanos antimon?quicos previas ? elecci?s municipais de abril de 1931, comicios que finalmente desembocar?n nun trunfo republicano. Botana, que naquel momento era presidente da Casa do Pobo, foi un dos encargados de proclamar a chegada da Rep?lica en Vigo. Pouco m?s tarde, ser?un dos catro deputatos socialistas elixidos pola provincia de Pontevedra nas elecci?s constitu?tes do 28 de xu? dese mesmo ano.

Na altura de 1932, e preto dos sesenta anos, segu? a ser un dos principais l?eres do socialismo galego exercendo, daquela, como presidente da "Federaci? Regional de Colectividades Socialistas". Desempe?u tam? un papel importante nas elecci?s municipais de 1933 como defensor da coalici? do PSOE cos republicanos para mante-lo r?ime. Coa revoluci? de outubro de 1934, e as conseguintes folgas convocadas polos traballadores - contrarios ?dereitizaci? do goberno -, Heraclio Botana foi detido xunto con outros dirixentes vigueses, a?da que parece que este paso polo c?cere foi novamente moi breve. Afastado das posturas radicais que o socialismo adquire a partir de ent? a s? actividade pol?ica vai minguando, fronte o xurdimento de novas figuras pol?icas no ?bito dos socialistas galegos.

Finalmente, o golpe militar do 18 de xullo de 1936 acabou coa segunda experiencia republicana, as?como tam? coas vidas de moitos homes e mulleres. 

Enrique Heraclio Botana foi fusilado, xunto con outros destacados esquerdistas da cidade de Vigo, o 27 de agosto de 1936. No cemiterio civil de Pereir? lugar onde se produciu a execuci?, repousan os seus restos.


O persoeiro no seu contexto

O OBREIRISMO NA GALICIA DE ANTEGUERRA

A poboaci? activa dedicada ?sector secundario en Galicia experimenta un crecemento nos primeiros trinta anos do s?ulo XX, a?da que o peso do rural ser?destacado ata os anos sesenta. Dentro do mundo industrial temos que destacar ?sector pesqueiro e conserveiro, centrado na Coru? e R?s Baixas. Xunto a isto, as manufacturas dependentes do Estado, como a F?rica de Tabacos da cidade herculina e o sector naval de Ferrol. ?l?ico que os primeiros gromos de mobilizaci? obreira fose neses lugares, e a cidade departamental ?a primeira galega que establece unha secci? do PSOE en 1891; e en 1913 Vigo ten en E.H. Botana o primeiro concelleiro socialista nunha vila galega. Ambos acontecementos prod?ense tardiamente, o que fai constatar un claro atraso na organizaci? dos traballadores galaicos, sobre todo ?comparalo con outras zonas do Estado. As mobilizaci?s son destacadas desde 1917, co triunfo da revoluci? rusa, e o remate da Primeira Guerra Mundial. O clima reivindicativo desembocar?en d?s folgas xerais en 1916 e 1917 seguidas con desigual ?ito nas cidades galegas. Os sindicatos est? minimamente estructurados en Vigo, Coru? e Ferrol, no resto da xeograf? galega a presencia era dif?il, e nalg? caso imposible. Destacar?a U.G.T e a C.R.G -C.N.T- , cunha m?ima presencia do P.C.E desde 1920. 

Non podemos esquecer as mobilizaci?s no sector agr?ola, a trav? do agrarismo, destacando o sucedido no Baixo Mi? na d?ada de 1920 -Sobredo e Guillarei-. A?da que socialistas e anarquistas se preocupar? polo campo, sempre hai que enmarcar os seus movementos no espacio do agrarismo, que desde sempre foi interpartidista, tentando establecer unha colaboraci? entre as diferentes agrupaci?s existentes en Galicia, como foi a experiencia de Solidaridad Gallega en 1907-08.

En 1931 o movemento obreiro galego xa levaba medio s?ulo asentando unha cultura propia, que repercutir?nunha leve mellora da s? condici? de vida; como afirman moitos especialistas, "xa estaba preparado para a revoluci?". 

Nun n?ero destacado moitos dos l?eres proletarios dos anos trinta provi?n da emigraci? americana onde adquiriran co?cementos na loita sindical, como por exemplo Jes? Blanco en Lal?. A crise econ?ica de 1933 provoca a radicalizaci? dos obreiros, exemplificado no apoio ?loita dos mineiros en Asturias en 1934; observando as?mesmo como as forzas da C.N.T e da U.G.T ?nse equilibrando. Entre 1935 - 1936 prod?ense en Galicia 60 folgas, coincidindo ambas centrais nas mesmas reivindicaci?s. Xunto a isto tam? ?digno de destacar como as tensi?s ?n aparecendo no outrora d?il agro. 

De novo o 17 de xullo e 1936 supuxo a desaparici? de todas estas experiencias dentro do mundo laboral galego.

 

 

Fonte: www.culturagalega.org