Habitat Grup Baix Emporda

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

O GALEGO, LINGUA ROMÁNICA

(Extractado de: Manual de ensino LINGUA - 7° EXB de X.Alberto Platero Varela, X.Luís Álvarez Freire,Modesto Hermida García - Editorial Galaxia / Ediciones SM )

A lingua de Roma 

Fíxate: 

Latín Galego/Portuqués  Castelán  Francés portam porta puerta   porte farinam  fariña  harina  farine hominem home(m) hombre homme petram  pedra  piedra  pierre

 
A lingua de Roma, o latín, é a nai das linguas actuais da Península Ibérica, agás do euskera ou idioma basco. 0 portugués, o castelán, o catalán, o galego teñen un mesmo nacemento: o latín. 

O latín é a lingua patrimonial do galego. 

Territorios onde se falan linguas romances

Mapa do desenvolvemento do Latín

Desenvolvemento do latín 

¿Como foi que o latín se desenvolveu diversamente en Galicia e Por-tugal, en Castela e en Cataluña? 
Ha¡ varias respostas a esta pregunta, pero podemos sinalar dúas principais: 

a) Para fala-lo latín, os habitantes celtas do noroeste non tiñan a mesma disposición que os falantes iberos do Centro e do Mediterráneo, en especial, para pronunciaron determinados sons e expresións. 

b) A historia da ldade Media, coa presencia de pobos Germánicos e árabes: desde o século X, Castela actuou coma unha cuña, impedindo os contactos lingüísticos entre o oeste (Galicia e Portugal) e o leste (Cataluña e Va- lencia), e espallou cara ó sur a fala castelá que, nacida en Cantabria, era máis innovadora cás outras falas de orixe latina. 

  • Palabras celtas e mesmo preceltas, máis vellas có latín, están aínda hoxe vivas no galego: 
    Preceltas: lousa, morea, veiga, cotareto, curuto, toxo ... Celtas: amieiro, burato, alpendre, camíño, tona, touciño ...

  • Da presencia de suevos e visigodos (séculos V-Vili) mantéñense vivas no galego actual algunhas palabras xermánicas: broa, pouta, trípar, espeto, gañar, rifar, roubar, roupa ... 

  • Da presencia dos pobos árabes permanecen vivas no léxico galego: alfaia, adival, aceíte, alvanel, tarefa, azucena, cirolas ...

  • A lingua grega tamén deixou palabras na nosa lingua, algunhas porque xa estaban asimiladas polo latín, outras porque se introduciron despois: crego, mosteíro, orfo, caixa, berberecho ... 

    O galego, lingua moderna 

    Sobre o estrato patrimonial do latín, a lingua galega vaise enriquecendo pola necesidade de ¡les darmos nome a cousas e situ'acións novas. 
    As palabras novas dun idioma chámanse neoloxisrnos. Son neologismos, por exernplo: láser, televisión, vídeo. 
    Se collémo-la palabra que necesitamos doutra lingua viva, temos un empréstito lingüístico. Os empréstitos levan o nome da lingua da que proceden. 

    Anglicisrnos (inglés): güisqui, tenis .. 
    Galicismos (francés): xardín, casete ... 
    Castelanismos: bocadillo, tortilla ... 
    Lusismos (portugués): xanela, sarao... 

    Os empréstitos innecesarios, porque a lingua galega dispón dunha palabra axeitada ou dun medio máis xusto para creala, chámanse barbarismos. Estas verbas alicas introdúcense no galego polo descoñecemento do léxico por parte do falante. Hoxe, a nosa lingua vese invadida por palabras inglesas e castelás que a estragan: fans, conexo, pub, lexos ...

 

 

www.galiciaespallada.com.ar