Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

OS MAIOS EN GALICIA

maio

 

 

ORIXES DA FESTA DOS MAIOS

OS DISTINTOS TIPOS DE FESTEXOS DOS MAIOS

OS MAIOS EN GALICIA

O CICLO DE MAIO E AS S?S MANIFESTACI?S

 

 

 

ORIXES DA FESTA DOS MAIOS 

 


A Festa dos Maios, naceu na prehistoria cando os primeiros homes se preguntaban sobre esa forza renovadora que cada ano , tras a ?oca das chuvias e o fr? fac? abrota-la semente e revest? os campos de variadas cores. Nunha sociedade neol?ica a dependencia do ciclo regular das estaci?s, da forza da natureza provocan o nacemento do culto   a "deidades" do mundo vexetal coma ? ?bores. Deb?lles sorprender a aqueles homes a coincidencia da estaci? primaveral coa fecundidade animal que non tardaron en relacionar, tam?, coa fertilidade da especie humana; de a?nacer?o culto ?fecundidade e ? amuletos m?icos.

 

Os gregos, unha das m?s avanzadas culturas mediterr?eas, foron m?s inxeniosos creando un mito para explica-lo cambeo estacional: " Pers?one, filla da deusa da fertilidade da terra ( Dem?er para os gregos, Ceres para os romanos) que foi raptada polo se?r do escuro e friorento mundo subterr?eo, cando ,como t?olos anos ,volta ?terra despois do inverno que pasa co seu esposo Hades , a s? nai recibea cunha explosi? de ledos verdes e frores multicores " . Esta eclosi? primaveral celebrabana as mulleres da Atenas cl?ica coas festas mist?icas ,de car?ter secreto e prohibidas ? homes , adicadas a deusa dos cereais.


Os cidad?s romanos, pola s? parte , xa antes de ter escravos que lles traballaran as terras, festexaban ? Maia, nai do nome do mes ( que desde os romanos est?no calendario dos pobos conquistados por eles ) durante a que se purificaban os campos coa realizaci? de sacrificios de animais. Os cristi?s adaptar? , en grande medida , estas festividades no seu santoral transformando o nome , pero non os contidos. 

 

Mais chegar?a Idade medieval na que as novas t?nicas agr?olas fan medrar tanto a producci? coma a poboaci?. Nestas sociedades xerarquizadas nos que guerrean (reis e nobres) , os que oran ( monxes e bispos) e os que laboran para eles, os labregos, sufr?n ,adem?s de guerras e pestes , as malas colleitas; e ,do mesmo xeito , bric?alles o coraz? no peito co bo tempo, doado para as mellores colleitas. Por iso, p?ese asegurar que na etapa medieval a celebraci? de rituais propiciatorios do espertar da natureza , expresi? cultural dunha sociedade agraria na que xogan un papel fundamental os cambios estacionais para o seu traballo, para a s? existencia, experimentou ,sen d?ida, un notable desenrolo. Dos festexos transmitidos polos vellos labregos ? seus fillos e netos estar?n , sen d?ida , os do mes de Maio ( tras da sementeira) e os do tempo da colleita, preferentemente a do pan. 

 

Como exemplo do vencellamento do mes de Maio coas colleitas serva a cita do Libro de Alexandre: " Sedie el mes de Maio coronado de flores afeitando los campos de diversas colores, organeando las Maias e cantando d' amores espigando las mieses que siembran labradores "... Precisamente as colleitas, ?dicir, a fecundidade dos campos ,v?onse interrelacionadas inevitablemente coa fertilidade do gando, e , c?o non ,perto dos fruitos propios dos amores entre homes e mulleres. Este t?ico da literatura popular e culta sit? con n?ida claridade ?mes das frores como " locus amoenus" ( lugar e momento ideal ) para o froreceren dos amores humanos. 

 

Para os estudiosos do tema , como Xos?Filgueira Valverde, o sustrato preromano ,de certa tradici? celta, perviv? nas pr?ticas heterodoxas de Prisciliano e os seus seguidores (s?ulo IV d.n.e. ), herex? que atopou un gran n?ero de seguidores no que ?hoxe Galicia,norte de Portugal e terras pr?imas.  Sabemos , por outra banda , que o culto ? ?bores estaba , entre os Suevos ( poboadores da Provincia Gallaecia romana), estreitamente emparellado co deus Thor ou Donnar, a quen cosagraban ?bores grosos e vellos. A catequizaci? do reino Suevo de Galicia, tentando de paso eliminar as pr?ticas natur?ticas dos priscilianistas, encargarase a San Marti? de Dumio no s?ulo VI d.n.e., gracias ?que dispo?mos das primeiras referencias escritas da celebraci? destes ceremoniais nestas terras pola s? obra De correctione rusticorum . 

 

Mais ?tam? no s?ulo VI cando o Papa Gregorio Magno , segundo nos comenta Clodio Gonz?ez P?ez no seu libro sobre os maios en Galicia, recomendaba: " Non suprimades os fest?s que celebran aquelas xentes nos sacrificios que ofrecen ? seus deuses; transladalos ?d? das festas dos santos m?tires, coa fin de que , conservando algunhas groserias , alegr?s da idolatr?, se predispo?n m?s doadamente a gostar das ledicias espirituais da fe cristi?." A?da que non remataron as prohibici?s dos maios e das xuntanzas campestres, foise impo?ndo esta tendencia de sacralizar as festas estacionais. 


Clodio Gonz?ez P?ez danos unha relaci? altamente clarificadora dos d?s do Santoral vencellados coas plantas e que aparecen arredor do 1? de Maio: 
 

    
ABRIL 
Domingo seguinte ?23.....................................  San Xurxo. 
d? 25......................................................... San Marcos. 
d? 29......................................................... San Pedro M?tir. 
?timo domingo.............................................. San Alberte. 
 

    
MAIO 
d? 1.......................................................... San Felipe e Santiago, o Menor, ap?tolos ( " Santiago o Verde"). 
d? 3.......................................................... Invenci? da Santa Cruz, Santa Elena. 
d? 9.......................................................... San Gregorio,San Marti?. 

 

A todos estes deberemos engadir o d? 15 adicado a San Isidro labrador, e datas coma Ascensi? ou , xa propia dos primeiros d?s de Xu?, o Corpus Christi, que sendo variables de sempre conlevan variopintas manifestaci? florais. Non podemos esquecer nesta relaci? a advocaci? que se lle da a todo o mes de Maio como mes da Virxe. Este car?ter mariano enmarca unha das composici?s m?s antergas do galego-portugu?, as Cantigas de Santa Mar? do rei Afonso X, o Sabio.  O certo ?que todas estas condenas quedaron reducidas na pr?tica a aparici? das co?cidas cruces de maio , que hoxe seguen vivas , por exemplo , nun bo n?ero de vilas galegas. 

 

Curios?ima ?a testimu? de Phillip Stubbes, membro destacado da secta puritana de Inglaterra, que en 1.583 describe as festas de Maio en Anatom? das Ofensas do seguinte xeito: "En Maio, t?olos mozos e mozas, vellos e casados , corretean pola noite nos bosques, lomas e monta?s, onde pasan t?ala velada en alegres pasatempos; e pola ma?n voltan traendo ramas de bidueiro e outras ?bores para adornar as s?s xuntanzas ...E non hai que asombrarse ... que estea presente entre eles , como superintendente de t?olos xogos e pasatempos, Sat?, pr?cipe dos Infernos...." e , pouco m?s adiante, engade que " homes de reputaci? e gran seriedade declaran que do centenar de doncellas que van ? bosque esa noite, menos da terceira parte volve inmaculada a s? casa". Esta licencia recriminada por alg?s sectores da sociedade parece ser a clave das repulsas dos m?s conservadores durante unha longa etapa incidindo , m?s adiante, nas molestias causadas pola intenci? petitoria de moitas destas manifestaci?s. Mais as prohibici?s tam? tiveron car?ter civil en Portugal . Nos s?ulos XIV e XV son frecuentes na lexislaci? a advertencia de que non se canten " nem Janeiras , nem Mayas...". 

 

M?s pola contra nas cortes reais foron estes festexos de fonda raiga? e ata a chegada da Ilustraci? non xurdir? estas prohibici?s civ?. As raz?s esgrimidas son as que xa denunciaba con gracia no entrem? titulado La Maya Luis Qui?nes de Benavente no s?ulo XVII : No s?por d?de vaya que no me tope una maya y otra maya Maya aqu? maya all?? donoso talle! mayando est?en Madrid cualquiera calle. O conde de Aranda recrimina o car?ter petitorio das que "con el nombre de mayas se ponen en las calles causando irrisi? y fastidio a las gentes" estas e outras Reais c?ulas de Carlos III reiteradas en anos consecutivos tampouco lograron erradicalas. 

 

Ser?a finais do s?ulo XIX cando como consecuencia dunha nova sociedade baseada cada vez menos no sector primario da econom? , fen?enos como a ca?a do Antergo R?ime, o ?odo campo-cidade , os propios avances tecnol?icos, cient?icos e ideol?icos da sociedade , escomeza a decadencia do mundo rural e, paseni?mente , con ela perder? forza estas manifestaci?s estacionais. Tan solo se manter? naqueles n?leos de poboaci? onde ainda haia un continxente de mozos dispostos a conserva-lo costume. Tam? nas vilas prod?ese o fen?eno de quedar reducido a festas de rapaces , cec?s polo car?ter petitorio que proporcionaba a mocedade alguis cartos cousa nada desde?ble , e, como non , pola dimensi? l?ica e de s?ira social na que se foran especializando estes maios vilegos (Pontevedra, por exemplo).

 

Veremos nacer concursos que premian as coplas m?s audaces e graciosas. Pero tam? por iso son reprimidas novamente en tempos das dictaduras , como a de Franco , nos que non se toleran cr?icas polo que van esmoecendo obxecto da censura e da prohibici?. Chegan ,pois, tremendamente esgotadas estas tradici?s ? nosos d?s producto dunha nova sociedade que ten mecanismos moi potentes de uniformizaci? da cultura, causando o desarraigo das expresi?s culturais seculares propias, espec?icas de cada pobo. 

 

Mais recentemente v?ese un espertar esperanzador destes festexos, adaptados ? novas realidades. Colectivos semellantes ?noso , conscentes da necesidade de pasar o relevo deste legado cultural as xeneraci?s que ve?n detr? , seguros de que a variedade cultural ?un signo distintivo da humanidade. 

    


OS DISTINTOS TIPOS DE FESTEXOS DOS MAIOS


Abordemos agora a clasificaci? das distintas modalidades existentes en Europa e na pen?sula para poder as?mellor catalogar o noso. Serv?donos dos datos que o etn?rafo J. Frazer ofrece no seu co?cido libro A rama dourada veremos como os distintos tipos de manifestaci?s primaverais que tam? aparecen se dan no Estado espa?l. O caso das "enramadas" sobre portas das cortes , preferentemente, est? tan extendidas en Irlanda como en Galicia buscando a protecci? do gando de calquera mal vencellado co inverno e propiciando a fecundidade. 

 

Est?documentado desde o s?ulo XIII nas rexi?s de Saxonia ,Burdeos , Provenza, Baviera, o costume de ir busca-lo maio (majum quaerere). Tr?ase dunha "?bore de maio", das m?s esbeltas dos arredores, que encarna toda a simbolox? da festa e que colocan nun lugar c?trico adorn?doo de moi variados xeitos ( cintas de cores, flores,etc...). Este tipo de celebraci? ?o m?s usual polas terras de Castela para realizar al?, entorno ??bore , bailes e xogos. Un destes xogos son as cuca?s ,ou disputas por acadaren un premio posto no m?s alto da ?bore que se instalou no medio do pobo , para que , os m?s decididos , trepen pol ? acadando o reco?cimento dos convec?s , ? veces denominados co t?ulo de " rei de maio " en Francia e Inglaterra. Quen sube o primeiro pola ?bore ensebada ou gana noutro xogo semellante pode escoller a " rai? de maio "( en Suecia e Noruega as rapazas elixen entre elas a rai? a quen lle toca nomea-lo rei de maio entre os mozos ). Con frecuencia mist?anse nestas rexi?s centroeuropeas as enramadas nas alcobas das noivas que poden emparentarse coas canci?s de " ronda de maio " moi extendidas , tam? , polo Sul e outros lugares da nosa pen?sula. 

 

O "maio-mozo" , ou maio vivinte, personificaci? da fecundidade vexetal, propio de Galicia , ver?olo o d? 23 de Abril baixo o nome de "Xurxo o Verde" en Rumania e entre os eslavos rusos. En Inglaterra ch?aselle " Xoani? o Verde ". Do mesmo xeito en terras catal?s " les maiets " engl?anse neste tipo de maios. As co?cidas co nome de "maias " tanto en Galicia coma Castela, rapaci?s vestidas de blanco e ataviadas con guirnaldas de flores, aparecen en Lituania e tam? na Alsacia francesa. 

Tomando como modelo un esquema plantexado por Julio Caro Baroja no seu libro La estaci? del Amor: Fiestas populares de Mayo a San Juan faremos unha clasificaci? v?ida para t?alas manifestaci?s existentes en Europa:

 

1- Baixo dunha forma humana: > maio-mozo ou rei maio > maias ou rai? de maio > boneco ou maio figurado 

2- Baixo dunha forma vexetal: > ?bore > rama da ?bore > flor 

3- Baixo dunha forma humana combinada coa vexetal : > ?bore, m?s rei de maio > rama ou flor m?s persoa ou boneco. 


 
OS MAIOS EN GALICIA 

 


Abordemos a clasificaci? plantexada polos estudiosos galegos onde atoparemos unha gran de diversidade de rituais primaverais coexistentes en Galicia :    

a) Manifestaci?s agrarias ou propiciatorias: cando se quere unha abundante colleita. Propias de persoas maiores polo xeral . Destacamos entre estas o " alumea-lo pan ou danzas do pan " consistentes no percorrido dos campos sementados con fachucos de palla prendidos ( o lume coma elemento purificador ) e recitando invocaci?s, tam? acendendo fogueiras nesta ?tima noite de Abril , noite por outra banda vencellada as meigas en Centroeuropa. O "po?-lo ramo " nas leiras, cortes, animais e incluso os apeiros coa fin de afasta-lo mal xunto coa "bendici? dos campos" con auga (outro elemento purificador) bendita ou de fontes de reco?cida val? son cerimonias propiciatorias de boa colleita. 

 

b) Manifestaci?s propias de nenos ou mozos. De entre estas citaremos en primer lugar a entrega de " ramos de flores " cantando algunha o maio copla no d? ? do mes de Maio ?noiva, ? mozas ou ? viandantes . Os "arcos de flores " estaban feitos nos cami?s con polas,bimbias adobiados con cintas e flores tanto no d? 1, no Corpus Christi,ou na da Sta. Cruz , neste d? constr?nse "cruces de flores " que tam? se chaman maios .   

 

A " ?bore de maio " ?moi rara en Galicia, parece ser que a tradici? mandaba roubala antes de chantala nunha praza para queimala ou pendurar un boneco dela.

   

Un tratamento espec?ico merecen "os maios-mozos " dos que temos un magn?ico exemplo en Vilafranca do Bierzo, un mozo v?tese con plantas e atav?se con flores.  

As coplas cons?vanse sempre iguais na actualidade na Galicia administrativa que n? te?mos co?cimento xa non sae ning? cando fai cen anos eran moitas as vilas que os manti?n vivos. Doutro xeito, sendo maios humanos como os precedentes, definimos " as maias " como grupi?s de nenas vestidas de branco e con coroas de flores ou arcos que se adican a pedir para un santo ,ou a Sta.Cruz ,polas r?s ou instalando altares nun lugar c?trico.

Dentro do que se denominan " maios figurativos " o m?s com? ?unha figura c?ica ou piramidal con estructura de paus e recuberta de follas , flores e outros adob?s ( ovos, laranxas,etc...) transportable gracias ? andas que lle son acopladas polos mozos , que a acompa?n cantando coplas que var?n de ano en ano . Estas coplas as m?s das veces conte?n cr?icas sociais contra alcaldes,gobernadores,caciques; outras ridiculizan a personaxes famosos,modas,feitos chocantes. Pero todas elas na s? meirande parte parecen seguir un esquema tradicional onde sempre afloran alusi?s ?mes de Maio. O canto ?acompa?do con golpes de palitroques que levan nas mans. Por ?timo, est? os " barcos de maio " que se tratan dunha reproduci? dun barco ? que se lle colocan unhas rodi?s para movelo polas r?s.Como ?de supo?r son tradicionais nas vilas como Mar? ou Vilagarc? de Arousa ,vilas mari?iras . Tendo enconta que moitas delas xa te?n desaparecido namentres que outras ainda seguen vivas situamos no seguinte resumo os lugares onde tiveron ou te?n presencia estes costumes:

  

 a) Manifestaci?s propiciatorias: Alumea-lo pan ou danzas do pan: Noia e Arousa(PO) ;  Po?-lo ramo. > Bendici-los campos. 

     

 

b) Manifestaci?s l?icas ou festivas:  Ramo de flores: Cambados(PO), Queiroga (Lu),Bri? (C),Os Ri?(Our.) ; Arcos de flores: Tiobre-Betanzos(C). ; Cruces de flores: Ourense,Pontevedra,A Coru?, Noia,Ferrol,... ; Arbore de Maio: Laza(Our.), Entrimo(Our.) ; Maio-mozo: Santiago, Viveiro, Ribadeo, Mondo?do, Portomar?, Lugo, Ribadavia, O Carballi?, Vilalba, A Coru?, As Nogais, Viana do Bolo, Celanova, Ver?, Noia, Porto do Son, Castro Caldelas, Monforte de Lemos, Carnota, Queiroga, Pontedeume,etc.... e Vilafranca do Bierzo. ; Maias: Pontevedar,Muros,A Coru?... ; Maios figurativos: Pontevedra, Ourense, Mar?, Vilagarc? de Arousa, Redondela, Caldas de Reis, Allariz, O Barco,etc... 


  
O "CICLO DE MAIO" E AS S?S MANIFESTACI?S 


 
En Galicia houbo, e a?da hai, pr?ticas vencelladas coa agricultura, gander?, mar, co xogo, co amor, e outras consideradas cristi?, a?da que ?probable que fosen cristianizadas na Idade Media. 

 

1) Manifestaci?s agrarias:

 
 
A s? finalidade ?a de favorece-la medra da colleita arredando o mal, xa sexa o que prov? do home (meigas) coma dos animais e mesmo dos axentes meteorol?icos. 

   

A m?s co?cida ?a de "alumea-lo pan", da que a?da quedan restos moi minguados en varias aldeas dos concellos coru?ses de Rois e a Serra de Outes. Noutros tempos a s? pr?tica maio estaba bastante estendida e recib? distintas denominaci?s, como "alumea-lo centeo", "larada de Pampall?", "Lume pan", etc. F?a da pen?sula tam? se ten rexistrado esta pr?tica en varias comarcas francesas. 
  
Estas manifestaci?s cel?ranse na derradeira noite de abril, pero antes nalgunhas localidades fac?se coincidir coa festividade cristi?de San Pedro M?tir, o d? 29. A data do 30 de abril ?de grande importancia no centro de Europa, xa que ?cando as meigas fan as s?s xuntanzas nas monta?s alemanas de Brocken ou Blecksberg. 
 
A variante m?s estendida ?a de facer un fachico de colmo ou palla e con el ardendo, bendici-las leiras ?mesmo tempo que se din impetraci?s propiciatorias sobre o froito sementado. Outros en vez de andar con fachicos fan fogueiras ou cacharelas, como as da noite de San Xo?, e arredor delas dinse cantigas propiciatorias: 
    


"Lume, lume 
Ve o pan 
Deus che dea moito gran, 
Cada gran coma un bogallo 
Cada p?como un carballo. 


Lume ?pan 
Lume ?pan 
Cada espiga 
Seu bo pan". 
 


A esta mesma xeira pertence, entre outros, o costume de chantar poli?s nas leiras, durante o traballo ou despois. O m?s normal ?que sexan de xesta, arbusto considerado na cultura popular como posuidor de grandes propiedades chamadas "apotropaicas" para alonxa-las influencias mal?icas; de a?que se po?n o primeiro de maio nas fiestras e portas das casas, nos apeiros de labranza, nos barcos de pesca, etc., para que a s? presencia arrede o mal para todo o ano. 



2) Manifestaci?s pecuarias:

 

maioO gando ?o protagonista. Actualmente desapareceron todas. O d? tres, festa da Santa Cruz non se xungu? o gando vac?, nin sequera se ataba polos cornos. 


O seu significado ?escuro, a?da que ?posible que estivese relacionado co crecemento, xa que o gando ceibe brinca e come canto quere e medra antes e m?s. 



O primeiro de maio, nos Ancares, a principio de s?ulo, adorn?anse as vacas con flores, e tam? era o d? de marca-los a?s, cabritos, etc. para que puidesen andar soltos polo monte. 

 


3) Manifestaci?s mari?iras:

Desapareceron todas ag? a de p? o primeiro de maio unhas poli?s de xestas nas proas dos barcos en varios portos, en particular nas R?s Baixas. 

 


4) Manifestaci?s l?icas 
 

   
A s? finalidade ?anuncia-la eclosi? primaveral, e te?n lugar nestes d?s de abril e maio. Os seus principais protagonistas son nenos e mozotes polo que hai que contalas dentro do eido do xogo e do lecer. 

     
maioEntre outras est?a de po?r arcos nos torreiros, campos, etc. onde se vai celebrar algunha festa. Tal costume morreu ag? en Tabag? (O Rosal), que por mor dunha festa relixiosa mantivo o nome e cambiou a data de celebraci? a febreiro. 

      
A da "?bore de maio" segue viva.Uns mozos rouban a ?bore m?s esvelta dos arredores, c?tana, l?pana,e entre cantigas l?ana ?praza onde permanece varios d?s ata que remata a festa da Santa Cruz. As interpretaci?s sobre o significado deste asunto ?variada, vai dende a morte e resurrecci? do mundo vexetal.. A?da que o significado era o mesmo, o rito non ?o mesmo nos distintos lugares onde existe. 

  
  

   
5) Manifestaci?s amorosas:

  
 
maioCoa primavera tam? espertan as paix?s amorosas, e estas te?n a s? manifestaci? a trav? de cantigas e ritos, como o que se usaba na Lua? (Bri?, A Coru?), que en tal data, o mozo que pretend? a unha moza fac?lle entrega dunha p?a de xesta florida. Se a aceptaba significaba que o quer? como pretendente. 

  

O m?s normal era p? os ramos nas vent?; se a relaci? ? ben po?ase de xestas, se ? mal substitu?se polo toxo, en Entrimo empregaban canoteiros secos de verza, e en Loureses (Blancos, Ourense) o ramo depend? da fermosura da muller. En Bux? (Rois), na noite de alumea-lo pan, aproveitaban mozos e mozas para andar xuntos toda a noite e non chegar ? casas ata o amencer. Era a ?ica noite no ano na que ti?n licencia. 

  
  


6) Manifestaci?s cristianizadas:
   

   
Cando interve?n vexetais en celebraci?s cristi? ?probable que a s? orixe sexa pag? A igrexa seguiu dos cami?s: prohibi-la celebraci? anatematizando ? que as practicaban ou adaptalas ?s? ortodoxia. 
   
maio Moitas cerimonias pag? pasaron as??Pascua, e a m?s sonada ?a de San Pedro M?tir, celebrada en todas as poboaci?s onde hai ou houbo un convento dominico. En Santiago a?da se seguen a bendicir ramallos de oliveira para espetar nas leiras, gran para sementar, “escritos” para afastar os l?tregos,etc. Tam? son famosas as de Ribadavia e A Coru?. 
  
A outra celebraci? sobranceira ?a da Santa Cruz: a cruz ?madeira e a aut?tica (na que Xes? foi crucificado) descubriuna Santa Elena o d? tres de maio, xusto cando os vexetais se amosan esplendorosos despois da tempada invernal. A Cruz de Cristo, como ?bore que ? “resucitou” no mesmo tempo en que o fan os demais vexetais. Pero a m?s favorecida foi a Virxe que se fixo dona de todo o mes. 
   
Relacionados co culto cristi? est? aquelas cerimonias ou ritos agrarios que se practican para afasta-los perigos das sementeiras e dos campos cultivados. O normal ?que nas impetraci?s interve?n unha oraci?, auga bendita na igrexa o s?ado santo, polo regular, e unhas poli?s de oliveira, xesta, loureiro, etc. , que fan de hisopo natural e que despois quedan chantados na leira. 
   
Tam? era cristi? o costume extinguido en Galicia de erguer grandes cruces florais nas prazas ou encrucilladas. 

     

   

Grupo celebrando os maios 

 

 

  ANTIGA FOTO DE MOZOS FESTEXANDO OS MAIOS NO BIERZO

 

 

   

 

 

- BIBLIOGRAF? CONSULTADA: "galicia 2001: etnograf? espiritual", Xunta de Galicia, breviario enciclop?ico de eladio rodr?uez g?zalez, www.bierzocultura.com

 

 

 

 

VER M?S TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQU?/a>