Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

Ferm? Penzol Labandeira


por Irene Mera

No ano 2001 cumpr?onse cen anos do nacemento e vinte dous do pasamento de Ferm? Penzol Labandeira, un galeguista de Ferm? Penzoil Lavandeira militancia disciplinada e constante ?longo de toda a s? vida, pero que m?s al?deste activismo pol?ico ser?principalmente recordado pola doaz? do inxente fondo bibliogr?ico que foi recompilando ?longo da s? vida, hoxe dispo?ble ?p?lico na fundaci? que leva o seu nome na cidade ol?ica. 

Fillo dun xu? berciano e dunha asturiana de Castropol, viu nacer Ferm? un 19 de agosto do 1901 na localidade palentina de Sahag? de Campos, o que o converte no que se ven chamando un galego "extramurano" ou "fronteirizo". Ben cedo, a profesi? do pai comeza a provocar unha serie de traslados de toda a familia, que se corresponden coas etapas vitais e formativas do mozo Ferm?; as?a s? infancia transcorre en Mondo?do e a adolescencia v?ea en Pontevedra onde fai o bacharelato. Chegados os anos universitarios ?o seu desexo ?cursar estudios de dereito en Compostela, mentres que o pai ?partidario de que sexa en Madrid onde se licencie o fillo, decisi? que se viu apoiada por un nada casual novo destino do pater familias ?capital. Ser?precisamente nestes anos universitarios, lonxe da que era a s? terra, cando esperten no noso protagonista os sentimentos de estra?mento e morri? que cedo se trocan na ideolox? e compromiso con Galicia que estar? presentes e rexer? o resto da s? vida. ?en Madrid onde dan comezo as d?s facetas que resaltamos na personaxe que nos ocupa, o seu activismo como galeguista e a s? paix? como bibli?ilo, e a?da que para unha exposici? m?s transparente e did?tica, centrar?onos primeiro na traxectoria pol?ica e a continuaci? nos deteremos na conformaci? da biblioteca, non se debe esquecer o feito de ser procesos paralelos, actitudes vitais intimamente ligadas.

Como adiantabamos, o mozo Ferm? ter?unha participaci? de primeira li? no n?leo galeguista que se forma e desenvolve en Madrid aproximadamente no primeiro lustro da d?ada de 1920. Este grupo que conformou a s? base ideol?ica na revista A Nosa Terra e nas actividades das Irmandades da Fala, pasar?con ?ito duns momentos iniciais de car?ter m?s ben espont?eo a unha etapa de ordenaci?, organiz?dose a principios da d?ada a Xuventude C?tiga, chamada algo m?s tarde Mocedade C?tiga e xa a comezos do 1922 Delegaci? de Irmandade Nazonalista Galega. Tras o par? que loxicamente supuxo a dictadura de Primo de Rivera, reorgan?ase o grupo a finais do 1924, retomando o nome de Mocedade C?tiga, pero o remate dos estudios universitarios de boa parte dos membros do grupo cara a 1926 por?fin a esta etapa. Sen embargo, ben asentada a conciencia galeguista en Ferm?, non impedir?este esmorecemento do grupo, nin o desempe? da s? profesi? como rexistrador da propiedade, que acuda con certa asiduidade, xa na d?ada dos trinta, a tertulias en Madrid frecuentadas por personalidades como Castelao, Otero Pedrayo ou Villar Ponte entre outros, ou que se afilie ?Partido Galeguista; ?m?s, por mor dunhas fondas convicci?s ideol?icas permanece nas filas do galeguismo incluso despois da guerra civil, e de aqu?en diante, loxicamente dentro da sempre arriscada clandestinidade, colaborar?en diversas actividades encami?das ?reorganizaci? do movemento.

A constancia e a integridade de Ferm? Penzol que ata o de agora tivemos a oportunidade de relatar, fano meritorio de entrar a formar parte, polo menos, da historia do nacionalismo galego, e sen embargo, a s? m?s grande contribuci? r?tanos a?da por relatar. Voltemos a eses anos universitarios, nos que o espertar da consciencia galeguista vai conflu? con outra grande paix?, os libros. O inicial estra?mento do que falabamos e as inquedanzas ideol?icas fan que o noso protagonista se interese pola lectura de publicaci?s galegas das que ti? noticia, o que o leva a mercar nun quiosco da Gran V? o n?ero 1 da revista O t? Marcos da Portela, ?que seguir?unha longa, moi longa, serie de adquisici?s. Vaise facendo con unha colecci? de publicaci?s peri?icas, visita as librer?s e pasa horas revisando os t?ulos, os estantes, inter?anlle todo tipo de libros, primeiras edici?s, exemplares dedicados, documentos vellos e tam? novos, folletos impresos, papeis manuscritos, albumes fotogr?icos, mapas e planos. Diversidade absoluta pero cun nexo com?, Galicia, ben en canto a tem?ica, autor? ou lugar de publicaci?. Nunha lenta, custosa e infatigable tarefa, sen d?ida gozada polo noso bibli?ilo, conformou ?longo dos anos unha biblioteca especializada en temas galegos, considerada xunto coa da Real Academia Galega en A Coru?, a m?s importante do mundo, quedando nos seus fondos representadas de maneira exhaustiva todas as ramas da cultura galega, en fin, nas verbas do propio Penzol "(...)un instrumento bibliogr?ico no que poder estudiar o noso pasado hist?ico, a evoluci? das nosas letras, os problemas da realidade e da vida de Galicia que foron atopando refrexo no libro, no folleto, no artigo".

Penzol tem? que cando el non estivera, o tesouro recompilado, minuciosamente escollido, no que investira tanto tempo e di?iro, desaparecese, vendido ou espallado, tal e como sucedera con moitas outras bibliotecas privadas, sendo sonado o caso da de Armando Cotarelo Valedor. Previsor, puxo en marcha os mecanismos para asegurarlle o futuro ?biblioteca, fac?doa ?mesmo tempo proveitosa a todos n?, pois tal e como el mesmo declara era o seu desexo que "(...)todo ise material bibliogr?ico que fun axuntando, comence canto antes a ser ?il ?cultura galega. Axunteino pra Galicia e a Galicia llo entrego (...)". As?no 1956 fai entrega simb?ica da biblioteca ?editorial Galaxia, feito formalizado en 1963 coa creaci? da Fundaci? Penzol que se decide establecer en Vigo -actualmente con sede na Casa da Cultura Galega-, ante a carencia de instituci?s culturais deste tipo nunha das principais cidades de Galicia. Penzol presidiu o padroado que rexe a Fundaci? e continuou facendo doaz?s ata a s? morte en Compostela no 1981 e hoxe son entidades p?licas, editoriais e tam? particulares os que seguen a engrosar os fondos da biblioteca.

GALICIA NO FRANQUISMO SERODIO 1960 - 1975

Na d?ada de 1960 o fen?eno m?s sobresa?te foi a emigraci? a Europa, que se ben antes foi testemu?l, agora acada cifras moi elevadas. Esta ?unha das causas polas que a poboaci? galega experimenta un descenso continuo. Si en 1960 Galicia ti? o 8,5% da poboaci? espa?la, en 1970 xa descendera ?7,6%.

Co fin da etapa aut?quica, a econom? de Galicia segu? sendo agr?ola, mais agora cunha importancia sobresa?te a exportaci?, como consecuencia do proceso de urbanizaci? espa?l.O agro int?rase nos circu?os capitalistas do mercado, super?dose as?o policultivo de autoconsumo. Durante estes anos culmina o proceso de desaparici? dos montes comunais, en relaci? co desenvolvemento da industria da madeira. O sector pesqueiro tam? se beneficia da conxuntura econ?ica que nestes intres vive Espa? e ante a posibilidade de faenar nos caladoiros africanos sen ning? tipo de atrancos. O despegue definitivo da industria el?trica real?ase agora, os r?s galegos, en especial o Sil e o Mi? ofrec?n condici?s naturais inmellorables para a construcci? de grandes encoros. Nestes anos tam? chegan a Galicia capitais estranxeiros, patrocinadores dunha industrializaci? moi contaminante, vela?os casos de Citroen Hispania ou Aluminios de Galicia. Toda esta mellora econ?ica era ficticia, como puxo de manifesto a crise enerx?ica de 1973. As consecuencias da mesma observ?onse na reducci? de emigrantes, e na perda de postos de traballo en sectores b?icos da industria.

Nos ?timos anos do franquismo, Galicia ademais de exportar man de obra e materias primas, tam? se constitu? en exportadora de recursos financeiros para sufragar o desenvolvemento doutras ?eas do Estado, o que supuxo unha das teimas que esgrim? a oposici? democr?ica ante a r?ime.

Franco e o clero


Foto: Proxecto Galicia Tomo VIII. H?cules de Ediciones S.A.

Fonte: www.culturagalega.org