Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

AS ORIXES E OS RITOS DO ENTROIDO


O Entroido ?celebrado en toda Europa dende ?ocas desco?cidas. Non se sabe con certeza a s? orixe, alg?s pensan que v? da tradici? celta, outros afirman c? comezos desta festa, p?ense atopar na adoraci? a Baco ou Dionisos .
peliqueiro de antroido
Coa chegada do cristianismo, moitas das festas pag?, que eran antigamente celebradas foron tomadas e cristianizadas. Deste xeito, esta celebraci? que ti? posiblemente o seu significado na despedida dos longos e duros d?s do inverno, mesturouse coa despedida da carne antes do per?do de abstinencia da Coresma que comeza no d? m?cores de Cinza (?dicir "corenta d?s antes do domingo de Ramos).

IMAXE DUN PELIQUEIRO


As orixes das palabras que denominan a esta festa son: o termo "Carne Vale" (?dicir "o adeus ?carne"), do que despois derivou a palabra "Carnaval"; ?termo "Introitum" (que significa "a entrada ?Coresma!) do que v? a palabra "Entroido" ou "Antroido".

O entroido fai referencia a unha ?oca de "carne" , tomando o sentido literal da palabra. O Entroido quere significar, dende sempre, a volta ?mundo do rev?, a subversi?, a ruptura das convenci?s sociais e o cambio de roles. As caracter?ticas com?s destes d?s son o comer, beber e cantar, rirse do m?s sagrado, ?dicir , as cousas que non se fan habitualmente. 

En sentido relixioso tr?ase do triunfo de "don Carnal" sobre "dona Coresma", que reinar?nos seguintes corenta d?s, ata a celebraci? do Xoves Santo. Pero o Entroido foi deixando pouco a pouco o seu sentido relixioso como festa preparatoria da Coresma para converterse nun acontecemento cheo de xolda e desenfreo. 

O Entroido subsiste debido a que ?unha festa que invita ?participaci? de todos, sen prexu?os nin distinci?s. O anonimato que proporcionan as m?caras e os disfraces ?un dos seus principais atractivos, pois perm?elle ?xente facer m?s cousas que ?acostumado.


A FESTA DO ENTROIDO EN GALICIA

En Galicia o Entroido cel?rase dende sempre. Existen manifestaci?s dunha moi fonda tradici? e que a?da perduran hoxe, especialmente na provincia de Ourense, e nalgunhas partes de Lugo, mesturando esas tradici?s ancestrais con outros elementos m?s novos.

Entreo os chamados " ritos de grupo" (a s? orixe e significado ? desco?cida) p?ense citar: 

Os Cigarr?s que son personaxes enmascarados e adornados (coma en Ver?), as Pantallas que amolan ? viandantes con d?s vexigas cheas de aire (moi com? no Entroido de Xinzo da Limia) , os distintos Peliqueiros (coma en Laza), personaxes que se distinguen pola s? animalizaci?: non falan, levan chocas coma os animais, zorregan ?xente e lev?tanlle a saia ? mulleres,.animais como pode ser unha vaca, o burro ou o galo, xa sexa reais ou simulados simbolizan o Entroido en si e interve?n na festa, ben para ser burlados e escarmentados, ben para actuar activamente facendo falcatruadas; os Correos, que van pola veci?nza ofrecendo c? Xenerais "canten" a cada unha das casas a cambio dunha doaz?, os Xenerais, vistosamente disfrazados con sombreiros, medallas e fitas que lembran de xeito choqueiro os uniformes do s?ulo XIX.  

Pantallas no antroido de Laza

 

 

 "PANTALLAS" NO ENTROIDO DE LAZA, OURENSE

 

 

 

 

 

Nalgunhas das parroquias real?anse tam? encontros ou "saltos" entre os xenerais, facendo un repaso sat?ico da vida coti?

Os disfraces no medio rural sempre foron moi variados, a s? simbolizaci? ?a da volta ?mundo do rev?... Por iso hai homes vestidos de mulleres e mulleres vestidas de homes, de curas ou monxas... Moitas veces os que non ti?n disfrace, vest?nse coa roupa do lado do rev?. 

No Entroido todo est?permitido. Son moi com?s os discursos coma os testamentos, os chamados Entroido en Vilari? arranques ou as coplas, que son s?iras da realidade e de feitos sucedidos durante o ano, inclu?do ? referidos ? veci?s e ? instituci?s p?licas.

Dende o s?ulo XIX, comezou a celebrarse nos liceos de cidades e vilas un entroido m?s burgu?, con disfraces e bailes m?s elaborados. Xa no s?ulo XX, e durante a ?oca da guerra e da posguerra o entroido foi perseguido, polo que algunhas das tradici?s perd?onse. Pero, dende os anos 70 deu comezou un proceso de recuperaci? destas tradici?s m?s ancestrais, tanto nas aldeas coma nas cidades; nestas ultimas con desfiles, concursos e disfraces nas r?s acompa?dos con m?ica.

Pero o que sempre primou do Entroido, e o esp?ito de cr?ica contra todo, e a posibilidade de dicir esas cousas con ton de s?ira.

A COMIDA NO ENTROIDO

Dentro da filosof? do Entroido est?a de comer e beber ata o l?ite. En Galicia a comida sempre foi un elemento fundamental, sendo as m?s tradicionais as filloas, a cachucha, a bica, as orellas a androlla ou tam? os doces, os chourizos, o lac? ou o caldo que son consumidos en masa e son ideais para estas datas do inverno


OS PERIODOS DA ESMORGA


Domingo Fareleiro ou Borrallento: Coincide co domingo de septuax?ima, e nesta da ?costume que os veci?s se manchen uns ? outros con "borralla" ou "farelo", a fari? de peor calidade.

Xoves de Compadres: Neste d? real?ase unha tradicional pelexa entre sexos. As mozas fabrican un boneco ou varios bonecos que representan os homes e tentan queimalo, mentres os mozos loitan por llo roubar.

Domingo Corredoiro ou Oleiro: Nesta data real?anse celebraci?s moi diferentes segundo os lugares. Tradicionalmente era cando se fac? a corrida do galo; en Laza l?zanse formigas enriba da xente e faise a farrapada, loita con farrapos enchoupados en lama ou esterco. Na Praza Maior de Xinzo cel?rase o xogo das olas, en que os participantes se pasan olas de barro, e a aquel que a rompa debe pagar unha rolda.

Xoves de Comadres: ?rev? do de Compadres, son os homes os que fan un ou varios bonecos con feitura de muller e son estas quen loitan por llelo sacar.

Domingo de Entroido: Comeza a festa maior.

Martes de Entroido: En moitos lugares cel?ranse os "Testamentos" do Entroido e ent?rase a representaci? da festa.

M?cores de Cinza: ?a data na que todo remata, e a escolleita en moitas vilas e aldeas para enterra-la sardi?

Dest?anse o Entroido de Ver?, Laza, Xinzo da Limia, Manzaneda, Maceda, Viana, Sarreaus, Vilari? de Conxo, Ulla, etc.

Dentro do Entroido urbano, p?ese nomear ?da cidade de Pontevedra que se remonta ?ano1877, cando, pola iniciativa da familia Muruais foi organizada unha grande representaci? da batalla entre o Rei Urco, que vi? tomar a cidade e Teucro, m?ico fundador e defensor da mesma. A batalla, realizada con armas de pan, rematou coa sinatura da paz e un desfile pola cidade. Desde ent?, o Entroido foi celebrado ata os anos da prohibici?. Pero a festa volveu ? r?s no ano 1984.

Na cidade da Coru?, o Entroido conta cunha tradici? que v? xa desde o s?ulo XIX, con celebraci?s na r? e a representaci?s do "Aprop?ito", esperp?tica obra de teatro que anualmente repasaba a actualidade en clave sat?ica mesturando personaxes reais e m?icos. 

Na cidade de Ourense, a pesar de ser un Entroido urbano, mantense moitas caracter?ticas propias da celebraci? tradicional galega. As? na Cidade das Burgas, na s? Praza Maior son celebrados os "Xoves de Comadres" e os "Xoves.

 Boteiros no entroido de Vilari?

"BOTEIROS" NO ENTROIDO EN VILARI?, OURENSE

 

 

 

M?ica B. Su?ez Groba

Fontes consultadas: "Breviario Enciclop?ico" de Eladio Rodr?uez G?zalez, www.culturagalega.org

 

 

LER: "TEMPO DE M?CARAS", de Carlos Casares Mouri?


VER M?S TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQU?/a>