Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

A FESTA DO CORPUS EN PONTEAREAS

Orixes

A festa do Corpus Christi, ou simplemente do Corpus, ten a s? orixe en Lieja (B?xica), onde comezou a celebrala o bispo Roberto Thorete no ano 1246. 0 Papa Urbano IV fixou o car?ter xeral da festa e a s? data: sesenta d?s despois de Pascua. Alfombra floral en Ponteareas

A solemnidade introd?ese en Espa? no s?ulo XIV e a primeira festa celebrase en Barcelona (1319), e logo en Vich (1330) e Valencia (1355). Os primeiros datos en relaci? con Galicia rem?tanse ?ano 1366 e a Santiago de Compostela e hoxe, dende a catedral de Santiago ata a m?s humilde aldea, t?alas parroquias te?n unha Custodia de prata dourada para face-lo recorrido procesional. 

Esta festa ?variable e cel?rase 60 d?s despois do Domingo de Pascua.  Desde que o Corpus Christi (Xoves) xa non ?d? festivo, a festa se traslada ? fin de semana (S?ado e Domingo).

0 cami? c?rese nalg?s lugares de lirios, fi?chos, rosas e frores de todo tipo. Ponteareas destaca na confecci? de verdadeiras alfombras florais. Como pasa nestas manifestaci?s tradicionais, pouco se sabe hoxe en d? da orixe desta. 0 que si co?cemos ?que hai uns cen anos cubr?nse menos r?s e ? veces fac?nse con serr? te?do de varias cores.Hoxe ?ase unha ampla variedade de prantas entre as que destacan a hortensia, o mirto, a mimosa, o fi?cho, a rosa, etc?era. 

A s? longa tradici? na confecci? de alfombras de flores fan que Ponteareas sexa co?cido internacionalmente como "A Vila do Corpus". Estas alfombras est?dense ?longo de todo o percorrido da procesi? relixiosa. En total son de 13 alfombras ?longo de varios quil?etros.
 
A destacar da festividade do Corpus Christi en Ponteareas ?o seu profundo enraizamento e significaci? relixiosa no que se enmarcan as alfombras de flores, pois estas se realizan como ofrenda ?Sant?imo.


Confecci? de alfombras no Corpus de Ponteareas

Os traballos de desfolle empezan m?s ou menos vinte d?s antes da festa. En t?alas r?s ?rense dous ou tres portais nos que se xuntan, coa ilusi? renovada de cada ano, os veci?s que queren colaborar, na s? maior? mulleres

O alfombrado das r?s ?ante todo unha manifestaci? popular, pois todo o pobo, desde os nenos ata os maiores, se vuelca esa noite na confecci? das alfombras. Alfombra floral nunha r? de Ponteareas

A confecci? das alfombras comeza arredor das 22:00 do S?ado e est?dese ? longo de toda a noite. Entre as 5:00 da madrugada e as 9:00 da ma? do Domingo ac?anse as diferentes alfombras.

O fin das alfombras ?que o Sant?imo, en procesi?, pase sobre elas. A misa solemne ten lugar o Domingo pola ma?, de modo que arredor das 14:00 xa non queda ningunha alfombra nas r?s.
 
Ademais das alfombras, outros feitos te?n lugar nesta celebraci? como son a realizaci? do “cruceiro”, as paradas da procesi? nos diversos altares situados ?longo do percorrido da procesi? ou “a batalla das flores” na que miles de veci?s tiran flores desde os seus balc?s sobre o Sant?imo ?seu paso en procesi?, dando lugar a un dos momentos mais espectaculares da celebraci?.

Se cadra o que mellor mostre este car?ter popular ?que, desde os centos de persoas que adornan esa noite ata o dese?dor, pasando polas varias decenas de persoas que durante o mes previo traballan incansablemente recollendo, esfollando e clasificando as flores, todos eles o fan de forma “amateur”, as? atopamos as profesi?s m?s diversas: dependentes, estudiantes, empresarios, etc. Todos eles traballan de forma voluntaria, nos seus poucos de lecer ou restando horas de so?, e volven ? s?s ocupaci?s laborais en canto a alfombra queda desfeita tras a procesi?.

Debido sobretodo ?car?ter popular da festa, onde todo aquel que queira pode colaborar, as nosas alfombras son moi extensas, sendo habitual que adianten o 300 metros cadrados. Unha soa alfombra pode chegar a ter varios centos de persoas adornando.
 
Recentes estudios demostran que a festividade de Corpus Christi se celebra na nosa vila desde o s. XVII, e que a tradici? de confeccionar alfombras de flores con motivo da procesi? do Corpus Christi se remonta ? primeiras d?adas do s. XIX, segundo queda testemu?do nun documento de 1857.

Proceso de elaboraci? das alfombras

En canto ?proceso de realizaci?, materiais e t?nicas utilizadas, todas as r?s seguen a tradici? secular de Ponteareas con apenas pequenas variantes. Neste sentido podemos dicir que o proceso de confecci? das alfombras comeza moito Alfombra floral "Gallaecia" en Ponteareas tempo antes da data do Corpus Christi coa concepci? do dese?, que pode ser libre, copiado ou inspirado nunha obra xa existente.

Nun primeiro momento o dese? ?simplemente un esboceto do que se pretende plasmar na r?, a continuaci? se realiza este debuxo a escala tendo en conta as medidas da r? a adornar, e este debuxo ha de se facer valorando xa tanto a disposici? dos materiais na alfombra (pois o numero de cores dispo?bles ? limitada) as?como as caracter?ticas propias de cada material.

Aproximadamente un mes e medio antes da data de Corpus e en funci? da climatolox? xa se pode facer unha pequena prospecci? das materiais e cores que van estar dispo?bles e se ?o caso se retoca o dese?, ?vez que comeza a organizarse a recollida de material.

O seguinte paso ?realizar no chan, e a tama? natural, o dese? que temos a escala no papel, para despois situar un pl?tico enriba do mesmo e cun rotulador plasmar ese debuxo no pl?tico (aqu?acostuma ser habitual que se realice algunha correcci? sobre o debuxo orixinal), tradicionalmente se empregaban moldes de cart?, pero son moi inconvenientes en caso de chuvia.

Un mes antes da data final comeza o esfolle das materiais m?s duradoiras (mirta, mimosa, etc.) e sobre o pl?tico comezamos a facer buracos seguindo as li?s que d?s atr? marcamos con rotulador. Alfombra floral en Ponteareas

Os ?timos d?s res?vanse para os materiais m?s sensibles (a flor debe ser recollida e esfollada nos 2 ?timos d?s) cos que xa se definen as cores definitivas da alfombra se ?que non se puideron conseguir os que o dese?dor previra.   

A noite de adornar comeza situando os pl?ticos sobre a r?, para a continuaci? marcar sobre o chan o debuxo (seguindo os buracos feitos previamente).

Isto acost?ase facer con xiz, xa que tras finalizar o Corpus Christi ?sumamente doado riscar o debuxo da calzada, pero algunha r? o segue facendo con pintura. Posteriormente ret?anse os pl?ticos e unindo estes puntos obt?se o debuxo final. Agora ?cando comeza propiamente dito o adornado da r?, nun primeiro lugar “perfilando” o debuxo, ?dicir, cubrindo as li?s que definen os contornos, con ?nica, fiuncho, etc. A continuaci? c?rese o debuxo cos distintos materiais que temos esfollados ata lograr que se pareza o m?s posible ?idea orixinal.
 


Materiais utilizados nas alfombras florais de Ponteareas

Os materiais utilizados pod?olos clasificar de varias formas, sendo as m?s tradicionais pola cor que proporcionan ou ben polo seu destino na alfombra. Esta ultima clasificaci? ?a que acostumamos utilizar porque ?tam? a que nos marca a duraci? dos materiais (e por tanto a data na que se poden esfollar) e a orde polo que van ser usados na alfombra.
Alfombra floral en Ponteareas

As? nas alfombras de flores que podemos ver o d? de Corpus Christi en Ponteareas poderemos ver moitos materiais, dependendo da abundancia e diversidade de flores que haxa nesa ?oca do ano, e da r? en cuesti?, porque cada r? emprega os materiais que mellor se adaptan ?estilo da s? alfombra. As?poderemos atopar:

a) Fondos (Verdes) : Buxo, mimosa, e diversos carrascos.

b) Perfilado : Fiuncho, ?nica, cocas de eucalipto, etc.

c) Debuxos (Flores e sementes) : Rosas (vermello e branco), francesi? ou rosa silvestre (branco e rosa), caravel (vermello, amarelo e branco), hortensia (branco, azul e morado), pampullo, carrascos (branco, rosa, morado, etc.), margaridas, gerveras, papoulas, tr?uel, “xesta”, toxo, cardo, a flor do pi?iro, as?como outras sementes de plantas silvestres etc.

 

Materias primas dun traballo artes? 

(artigo publicado en A Peneira de Ponteareas, na segunda quincena de maio de 1991) por M. Xes? Rodr?uez ?varez

 

0 mirto (buxus senpervirens), ?o primeiro que se prepara. E un arbusto da familia das mirt?eas, de follas perennes e frores brancas e de cheiro agradable. Pode chegar a ter cinco metros de altura; o froito ten tres comi?s e sementes negras, e ?velenoso. A parte que nos interesa para adornar son as follas, de entre un e tres cent?etros. Son ovales, tesas e coa punta, a mi?o, escotada. 0 haz ?verde escuro brillante e o env? verde-amarelente mate. Te?n que quedar estendidas nun sitio fresco e seco e hai que ir d?dolle voltas para que "respire". 0 ideal ?unha adega grande. 

Despois de ter desfollado o mirto t?alle o turno ? acacia dealbata ou mimosa. Pertence ?familia das leguminosas (toxo, xudea, faba, ch?haro, etc?era) e ?orixinaria de Australia. ?un arbusto de ata trinta metros de cortiza lisa e gris. As flores son amarelo-p?idas e olorosas, e disp?ense en cap?ulos de cinco a seis mil?etros, en pan?ulas. 0 froito ten de dez a doce mil?etros de anchura; ? comprimido, pardo e pruinoso. Tam? neste caso inter?annos as follas, que son xoves, con tomento branquecino e con 30 a 50 pares de foliolos secundarios, lineares e velloso- prateados. A t?nica m?s f?il ?colle-la folla polo ped?culo e con dous dedos da outra man tirar cara abaixo, ent? quedarannos t?olos fol?los separados. Tam? necesita permanecer moi estendido, o mesmo que o mirto, nun sitio seco e fresco, e hai que voltealo t?olos d?s para que non fermente e non se podra. 

Alfombra floral en Ponteareas 0 seguinte paso ?prepara-la ?nica (arnica montana), familia das compostas (manzanilla, tomillo, cardo, margarita, crisantemo, leituga ... ). ?unha pranta medicinal, de entre 15 e 60 cent?etros, arom?ica (o nome v? do grego ptarnike: que fa? espirrar polo seu forte cheiro). 0 talo ?oco e piloso.

As follas inferiores son lonxitudinais, ovais ou lanceoladas. As flores disp?ense en un a sete cap?ulos grandes, amarelo-alaranxados, de catro a oito cent?etros de di?etro. A flor da ?nica ?ase para perfilar; canto m?s recollido sexa o capullo, m?s bonito queda. ? un traballo moi laborioso, xa que ?preciso segui-lo debuxo, flor a flor. Cando se manexa ?nica un pode quedar empapado no seu cheiro durante bastante tempo. Hai un truco que se fai cando a flor da ?nica est?moi aberta, e ?metela en auga de v?pera. Por fin, a poucos d?s da festa, vaise preparando o material m?s delicado e esperado por todos, que son sen d?ida os p?alos das flores. Esto faise a ?tima hora para evitar que se po?n axados, e sep?anse e clasifican en caixi?s seg? as diferentes cores. 

A hortensia ou hydrangea, da familia das saxyfragaceas, ?unha pranta arbustivo, de gran valor ornamental. Presenta moitas variedades, tanto na cor das flores coma na persistencia da floraci? e no tama? das inflorescencias. A especie hydrangea arborescens foi tra?a de Am?ica en 1736, e ten flores verdosas e non moi bonitas. Nos nosos xard?s domina a hydrangea hortensis de flores brancas ou rosadas; se queremnos ter hortensias azuis ou encarnadas s?temos que botar sales de ferro ou al?ina na terra de que se alimentan as ra?es; tam? poden enterrarse cachos de latas vellas ?lado da planta. As follas son simples, pecioladas, dentadas, enteiras ou lobadas. As flores disp?ense en inflorescencias; as do marxe son esteris e te?n catro p?alos e as centrais son fertis e m?s pequerrechi?s. Non dan semente e s?se multiplican por estaca. A especie de Am?ica ten un alcaloide, a hidranxina, que se emprega en preparados de acci? diur?ica, diafor?ica e cat?tica. Coas follas de hydrangea opuloides os Japoneses preparan unha bebida que chaman amacha. 

As fermosas rosas pertencen a unha familia de m?s de 2.000 especies e te?n unha morea de h?ridos. Son arbustos espi?sos. As follas con dentes e nervos glandulares, son pinnadas. As flores solitarias ou en inflorescencias te?n catro ou cinco p?alos que poden ser rosa- purp?eo vivo, amarelo, branco, encarnado... Os talos te?n espi?s que ser? robustas ou endebles segundo a especie, e poden ser verdosos ou roxizos. 0 seu froito ?o cirronod?. Cando chega o Corpus, que pode cadrar entre maio e xu?, a variedade que m?s abonda ?a i chamada Francesa, que medra en muros de cami?s, e ?unha rosa tan pequena coma fermosa. Os p?alos das rosas van a adornar os motivos centrais das alfombras, que son os principais. Cando faltan flores por mor do mal tempo, ou porque a festa adra moi cedo, vanse buscar onde ?nica sexa; ata ? veces tense chegado a Portugal e ?zona de A Guarda. P?enselle ? veci?s, que colaboran con gusto, a?da que hai  alg?s celosos dos seus xard?s que non se suman ?festa, coa recompensa de que ? veces desp?tanse co xard? baleiro. Ata. aqu?unha lista das prantas que casque con seguridade imos topar en t?alas alfombras de Ponteareas. 

Despois hai unha serie de prantas que cada ano vanse usando m?s e que axudan cando hai pouca hortensia ou rosa. ?o caso da carriza ou erica, da que usamos as florci?s de cor lila; o pampullo ou margarita, da que se usan os p?alos brancos e os amarelos do medio; ou o caf? do que requirimos o froito mi?o para esparcirlo formando sombras nas facianas, cabelo e mantos dos santos, xunto coa axuda de terra e area. Tam? serve a legume da xesta (ollos de gato), as campa?as, e todo o que os veci?s te?n no max?, e contrib? a embelecar as r?s para o paso do Sant?imo.

 

Importancia da festa do Corpus de Ponteareas


A importancia da festa pontareana dem?trase non s?cos miles de visitantes que cada ano visitan a confecci? das alfombras ?longo de toda a noite, senon con diversos reco?cementos oficiais entre os que podemos destacar:
 


?Ben Galego de Interese Tur?tico.

?Declarada de Interese Tur?tico (1968).

?Declarada de Interese Tur?tico Nacional (1980).
 


Hermanamento con La Orotava


Desde fai 19 anos existe unha irmandade coa Vila da Orotava, que tam? ten unha tradici? de mais de 100 anos, de modo que o d? de Corpus Christi unha delegaci? canaria realiza unha alfombra de flores en Ponteareas, e unha delegaci? pontareana se despraza d?s despois para confeccionar outra al? Alfombra floral en Ponteareas


Alfombras realizadas f?a de Ponteareas



Tan longa tradici? v?e reflectida nun importante reco?cemento internacional. ?longo dos anos, as xentes de Ponteareas realizou alfombras de flores f?a da s? localidade con motivo de feitos excepcionais, predominando as orixinadas por motivos relixiosos. Algunhas destas ocasi?s son: 


? 09-11-82 Praza do Obradoiro, Santiago de Compostela. Con motivo da 1? visita do Papa Xoan Pablo II a Espa?.
? 02-02-83 Praza de Sta. Ana, Cidade do Vaticano.
? 22-09-84 Santuario de Torreciudad (Huesca). Peregrinaci? anual mariana.
? 27-01-85 Caracas, Venezuela. Primeira visita do Papa Xoan Pablo II a Venezuela.
? 20-09-87 Munich, Alemania. Festa da Cerveza.
? 20-08-89 San Mart? Pinario, Santiago de Compostela. Visita do Papa Xoan Pablo II (Xornada Mundial da Xuventude).
? 21-06-92 Sevilla (Exposici? Universal 1992). Procesi? do Corpus Christi do Barrio de Triana.
? 25-07-92 Praza de Maio, Bos Aires, Arxentina. Festividade de Santiago Ap?tolo.
? 10-07-93 Newport, Reino Unido. Con motivo do hermanamento entre Ponteareas e Isle of Wight County.
? 25-07-93 Salvador de Bah?, Brasil. Festividade de Santiago Ap?tolo.
? 1994 Shanklin, Isle of Wight, Reino Unido.
? 5-06-94 Caracas, Venezuela. Inauguraci? dunha iglesia.
? 27-04-95 Praza do Obradoiro, Santiago de Compostela. Invitaci? da Casa Real con motivo da visita dos reis de Espa? e Noruega.
? 12-05-95 Casa de Galicia, Madrid. Presentaci? nacional das festas do Corpus Christi.
? 11-02-96 Caracas, Venezuela. Segunda visita do Papa Xoan Pablo II ?pa?.
? 1998 A Coru?, visita do prelado do Opus Dei.
? 2001 Santiago de Compostela. Presentaci? nacional das festas do Corpus Christi

 

 

Fontes de informaci?:  Artigo "As flores do Corpus: materia prima dun traballo artes?" (por M. Xes? Rodr?uez ?varez, publicado na segunda quincena de maio de 1991 en A Peneira, www.apeneira.com, de Ponteareas;

www.corpusweb.org, www.ponteareas.org

 

Ver Temas relacionados: 

 

O concello de Ponteareas

"Ponteareas m?ica": Ritos, mitos e lendas, por Manrique Fern?dez

Lugares de Ponteareas

Banda de Uni? de Gul?s

Ponteareas, o primeiro pasodobre galego