Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

Avelino Cachafeiro Bugallo, o gaiteiro de Soutelo

Avelino Cachafeiro Bugallo naceu en Soutelo de Montes o d? 26 de Maio de 1899. Avelino Cachafeiro, o gaiteiro de SouteloDel c?tase que aprendeu os primeiros rudimentos da gaita do seu av?Xan, gaiteiro da primeira metade do s?ulo XIX, namentres nos seus adentros ? medrando a afecci?, tocando polas carballeiras cando coidaba do gando, ata que seu pai, Ferm?, gaiteiro coma o av? de quen se sabe que cobraba naquel tempo seis pesetas cada vez que tocaba nunha festa, se da conta da arte do fillo e reg?alle as s?s gaitas para dedicarse dende ese momento a tocar o bombo.

Avelino, un home alto, roxo, de ollos azuis e de eterno sorriso, ti? un car?ter moi forte, a?da que un humor excelente. Formou o grupo de gaiteiros cos seus irm?s Castor (gaita) e Bautista (Voz e caixa), o seu pai Ferm? (bombo) e mais a tia Andrea que algunhas veces se axuntaba a eles para tocar o pandeiro. No grupo Avelino era o s?bolo, o director, o compositor; nunha palabra, a alma do grupo.

Non eran s?gaiteiros. Nas s?s actuaci?s ti?n baile, contaban chistes e sab?n aledar as festas de xeito extraordinario. De seguida comenzar?n a ser co?cidos en toda a comarca. Son "Os Gaiteiros de Soutelo".

Avelino ?nomeado gaiteiro da Sociedade Art?tica de Pontevedra, e con s?25 anos pres?tase a un concurso en Santiago onde se dirime quen ?o mellor gaiteiro de Galicia. Un concurso con parte literaria, onde se presentan xente coma Otero Pedraio, Vicente Risco, Filgueira Valverde, e que o final ganar? Eladio Rodr?uez Gonz?ez.

Avelino CachafeiroO d? 10 de Agosto, na praza da Quintana, presentouse Avelino con traxe enxebre, calz? curto, monteira vermella e chaleque broslado. Quedaban nove gaiteiros, un deles o seu irm? Castor de s?17 anos, despois da selecci? dos d?s anteriores. Tocou a Alborada de Veiga e un pasacorredoiras, e foi nomeado o millor gaiteiro de Galicia.

Castelao rel?ao nunha fermosa cr?ica que se comenta en folla aparte, e ded?alle unha caricatura que sempre acompa?r??gaiteiro e a s? terra, mentres que Otero Pedraio o califacaba como "O grande e puro artista, por Castelao abrazado en data solenne pro esprito como o m?s rexo e armo? carballo do bosque antigo".

Avelino cobrou naquel tempo 150 pesetas do premio, ? que hai que sumar as do seu im? Castor que foi terceiro.

Dende ese momento conv?tense nunha lenda. Gravan en Ourense, no ano 1928, seis discos que levan: A Mui?ira de Chantada, A Alborada de Rosal?, A mui?ira de Pontesampaio, Fandango de Pontevedra, Marcha do Corpus, Viva Barri? de Ar?, Eicho de dar queridi?, Foliada de Lux?, Foliada Rianxeira, Estroupele-Estroupele, Farruqui? chaman a porta, a Mui?ira de Ourense e o pasacorredoira A volta da festa.

O 28 de Febreiro de 1930 pres?tanse no Teatro Avenida de Bos Aires, un dos "Templos art?ticos" da ?oca, con decorados de Castelao e Camilo D?z, tendo que prolongar m?s dun mes a s? actuaci?, dado o ?ito obtido.Avelino Cachafeiro, de novo

En pouco tempo mandan para a s? casa 20.000 pts, ?no ano trinta!. Pasan por C?doba e Rosario, na Arxentina, e dende al?a Montevideo, R? de Xaneiro e outras cidades.

Mentras esto pasa na Am?ica, en Galicia a xeraci? "Nos", a m?s importante xeraci? literaria galega do s?ulo, t?aos como a bandeira da Galicia eterna e fai deles, en particular de Avelino, uns mitos.

De volta a Espa?, o destino vira. Bautista morre no ano 1933, e a Guerra Civil sorpr?deos tocando en Barcelona, en territorio republicano, mentres Galicia quedaba no nacional. Son trasladados a Madrid pola Cultural Obreira para dar ?imos ? tropas que al?loitaban, e cando se dirix?n a Berl? para tocar nos Xogos Ol?picos, deciden voltar ?casa por Lisboa. Aqu?acaba a historia dos gaiteiros como tales, posto que as circunstancias pol?icas primeiro, e persoais despois as?o quixeron. Castor emigrou a Venezuela onde continuou formando gaiteiros, pero Avelino, rom?tico irredento, perdeu o ?ico fillo namais nacer e a s? dona enfermou gravemente. A gaita permaneceu calada para sempre.

Nunca m?s tocou en p?lico, nin case en privado, e esto fixo medrar a?da m?s a s? lenda. Dedicou o seu xenio ?poes?, ?pintura e ?s? faceta empresarial. Anos m?s tarde publicou o libro de poemas "Voando cas aas da vida", ?que puxo pr?ogo Ram? Otero Pedraio, e que, sen grandes alardes de t?nica nas s?s rimas, retratan os sentementos dun home e dunha terra como no poden facer mil verbas por outro escritas.

A s? pintura mostra unha t?nica que da mesma maneira que a s? m?ica ?autodidacta. Ten moitos cadros, pero a maior? foron doados ? seus amigos e hoxe non son sinxelos de achar. "A fiandeira", "O San Antoni? de Cerdedo", "Cruceiro da Consalaci?", "Cesto de foita" e un autorretrato son cadros que se conservan. Outros como un mural que hab? no vello Chang? desapareceu nunhas obras. Queda tam? o relieve do bar actual, co t?ulo do seu libro "Voando ca aas da vida".

Pasaron os anos pero Avelino seguiu sendo, sen d?ida o persoeiro m?s co?cido de Soutelo e de toda a Terra de Montes. Estaba presente en todas as festas, como invitado ou como cantor de misas en lat?,ata que un accidente de autob? no alto do Para? deu con el seis meses no hospital. Este tempo ser? o que fixo despertar nel a vea literaria.

 

No alti? do Para?,
morrendo, ouv? soaren gaitas.
?Anxeli?s non caledes!
deixaime dormir as anchas,
chegou a morte e por min
rezaron todas as Antas.

Avelino Cachafeiro

 

Nos anos cincuenta abriu en Soutelo unha sala de festas, O Chang?, que logo foi co?cida en toda a bisbarra. Convirteuna tam? en sala de cine, dunhas dimensi?s ?icas nesta terra. Nela, os d?s de feira e outros sinalados, pas?onse pel?ulas ata ben avanzados os anos sesenta. Rexentou persoalmente un surtidor de gasolina da CAMPSA, un dos m?s vellos de Espa?, o que lle permitiu relacionarse con todo canto viaxeiro pasaba po la estrada, co a ledicia dos clientes de seren servidos direitamente por el, xa que segu? a ser un home moi popular en toda Galicia. Tam? ti? unha pequena funeraria e o bar do Chang?, no cal a?da se pode ver un autorretrato en pedra co t?ulo do seu libro de poes?, Voando cas aas da vida.

No frente da s? casa paraba o autobus que fac? a linea de Ourense a Pontevedra, e os viaxeiros baixaban ?bar ou xunt?anse al?para esperar a chegada. Non hai un vello conductor ou revisor desa linea que non lembre a s? hospitalidade, ou que non recorde cear e dormir algunha vez na s? casa cando alg? problema na estrada ti? acaecido.

Avelino morreu o 13 de Abril de 1972, na s? casa de Soutelo. Foi un dos enterros m?s multitudinarios que se recorda nesta terra.

Da influencia do Gaiteiro de Soutelo na posterioridade d?unha idea o feito de que a editorial SONS GALICIA lle deu o seu nome a unha colecci? dedicada ?m?ica tradicional galega, asi como que o primeiro n?ero dela garde aquelas canci?s gravadas en Ourense no ano 1928.

Carlos Nu?z, o gaiteiro con m?s sona da actualidade, defineuse como herdeiro de Avelino, e na presentaci? do seu disco "Os amores libres", interpretou a Mui?ira de Chantada en homenaxe ?"M?s grande de todos nos". Def?eo como "O gaiteiro ponte entre a perdida gaita galega e a moderna gaita refinada, tendente ?sistema temperado que hoxe co?cemos".

A influencia musical foi determinante na s? familia. O Chang? durou como sala de baile primeiro e como discoteca despois ata finais dos anos oitenta. Os seus sobri?s formaron grupos musicais de certa fama (Montes, Flash, etc.) e un deles, Avelino Alberte, acordeonista e mestre de gaiteiros acaba de gravar un disco con Moncho, fillo doutro dos grandes da gaita nesta terra, O Gaiteiro de Sorribas. Son "Os diplom?icos do acorde?".

D?xanos tam? o legado dos seus poemas, alg?s deles serven nestas p?inas para describir algo para o que eu non te? palabras. Pouco antes de morrer afirmaba: "O que non se pode ?esquencer a nosa ialma, a nosa m?s pura manifestaz?; e o que da door e notar como, pouco a pouco, a gaiti? vai morrendo. Cando en galiza a gaiti? se? como a zanfona ?agora, n? xa non seremos galegos. Seremos fillos sin nai, seremos... ou millor dito, xa non seremos ... ?Que e un corpo sin ialma?".

?Que pouco pod? imaxinar a situaci? actual!. Carlos Nu?z, Cristina Pato, Hevia, etc. nas listas de ventas de toda Espa?, pero sobre todo recintos cheos cando se oe unha gaita en calquer sitio de Espa? e de f?a.

O pobo de Soutelo dedicoulle a s? mellor praza, co monumento que os recorda, e o Concello de Forcarei ven de reeditar unha edici? facsimile da biograf? que al?polo ano 1977 escrebira Xos?Manoel Rivas Troiti?.

?Ben o merec?n!.Monumento a Avelino Cachafeiro

 

 

Cando saibas que morr?,
gaiti?, mi? gaiti?,
desperta a mi? alborada
que toco pra Rosal? ...
Que dorme no teu punteiro
cos meus dedos tapadi?.
Voando co as aas da vida


Avelino Cachafeiro (1969)

 

 

 


FONTE DA INFORMACI? : www.terrademontes.com

 

O GAITEIRO DE SOUTELO POR CASTELAO

VOLTAR ?SECCI? M?ICA