Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

Oficios artesanais: os oleiros

?a cer?ica unha das poucas actividades artesanais da Comunidade galega da que se pode facer un seguimento hist?ico polo mi?o, dende o m?s afastado Neol?ico deica chegar, ?longo dos s?ulos, ? nosos d?s.

Oler?, a profesi? dos oleirosO oficio dos oleiros consiste en facer con barro, olas, xerras, cuncas, pratos, tarteiras, pucheiros... Normalmente o propio oleiro realiza todo o proceso productivo, desde a extracci? da materia prima na barreira ata a comercializaci? nas feiras.

O oleiro conservou o seu oficio por tradici? e segue producindo obxectos realizados en barro vermello, primordialmente utilitarios na s? orixe e con medios rudimentarios. As aldeas de oleiros tiveron unha grande importancia a comezos deste s?ulo. No 1930 traballaban na oler? arredor de medio milleiro de persoas en Galicia, produc?dose desde aquela un vertixinoso declive que foi levemente contido nos anos 70 co redescubrimento e revalorizaci? da artesan? por unha sociedade que comezaba a ser consciente da s? importancia. 

O taller inst?ase nunha dependencia a car? da casa ou na mesma coci?, sempre co forno na proximidade inmediata. A preparaci? da vasilla faise no torno. O tipo m?s frecuente ?o torno alto que se impulsa co p? a?da que tam? se utiliza o torno baixo nalgunhas zonas como Gundiv?, onde o traballo adoitaba ser feito polas mulleres.

O oficio dos oleiros que agromou onde a terra daba bos barros e as s?s xentes estaban m?s dispostas a traballalo, sufriu vicisitudes debido ?industrializaci?, anque sempre permaneceu latexando entre os nosos artes?s, mantendo as antigas formas, relevos e colores que se transmit?n de pais a fillos coma un rito. E coma un ritual fai hoxe o artes? o seu labor movendo "a roda", aloumi?ndo o barro coas s?s mans para lle transmiti-la s? arte, deixando con agarimo a peza enriba das t?oas para despois, coa s? firma, porfillalas. 

Na actualidade seguen traballando arredor de medio cento de oleiros, distribu?os especialmente en dous grandes centros: Bu? (Malpica de Berganti?s-A Coru?) e Ni?daguia (Xunqueira de Espadanedo-Ourense). 

En calquera destes lugares empregan barro local para producir un gran cat?ogo de pezas de torno, apert? ou colada para uso coti? (queimadas, xogos de caf? pratos, cuncas, viradeiras, porr?s, xerras, pucheiros, etc) ou decorativo (figuras, sellas, h?reos, cestos, caretas, etc.). 

Bonxe (Outeiro de Rei-Lugo), ?unha aldea de oleiros a piques de desaparecer, xa que os seus artes?s est? xubilados ou traballan de forma moi espor?ica. A s?s pezas caracter?anse por dispor dunha viva decoraci? en arxila branca e por modelos propios, como as caretas, porr?s redondos, as cornetas ou as figuras. Alg?s oleiros de Gundiv? (Sober), no sur da provincia de Lugo, conservan unha cerca actividade. A s? oler? ?a ?ica en Galicia que se realiza tradicionalmente nun torno manual ou torno baixo, do mesmo xeito que nalgunhas zonas da provincia de Zamora. As s?s pezas con acabados negros e as veces impermeabilizadas con pez, te?n unha grande forza est?ica e representan o tipo de oler? de feitura m?s primitiva e enxebre de toda Galicia. Existen tam? oleiros en Mondo?do (Lugo), Salceda de Caselas e Salvaterra de Mi? (Pontevedra), e na cidade da Coru? (nos dous ?timos casos, procedentes de Bu?).

A Oler? e a Cer?ica

Estes dous oficios , na pr?tica e tecnicamente, son o mesmo. A causa de que se consideren como oficios diferentes ?sociol?ica. A oler? ?unha actividade cer?ica exercida no medio rural por artes?s que reciben o seu oficio por transmisi? familiar e a s? producci? bas?se fundamentalmente en formas e decoraci?s herdadas, e polo tanto, propias de cada centro oleiro.

A cocci? das pezas real?ase en fornos de le? (anque recentemente incorporaron fornos de gas, el?tricos ou de propano). ?contrario que na meirande parte da xeograf? espa?la, onde a influencia ?abe supuxo un gran desenvolvemento da cultura cer?ica, incorpor?dose t?nicas de esmalte e ricas decoraci?s (Mediterr?eo, Andaluc?, Castela-A Mancha, Arag?, etc.), en Galicia cons?vense t?nicas e decoraci?s moi primitivas e enxebres.

A cer?ica poder? considerarse como a evoluci? e desenvolvemento da oler? en m?tiples facetas. Empr?anse diferentes pastas, t?nicas e acabados que se axustan ? requirimentos do mercado actual. Os artes?s ceramistas adoitan ter un nivel t?nico e conceptual de formaci? medio-alto e, a mi?o, utilizan procedementos e materiais cer?icos como medios de expresi? pl?tica.

 

 

M?ica Beatriz Su?ez Groba

Bibliograf? consultada: "galicia 2000: Cultura popular", Xunta de Galicia.

 

 

VER M?S TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQU?/a>