Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

O CULTO ? ?BORES NA CULTURA GALEGA


Como lembranza do pasado, na nosa cultura cristi?occidental, perviven elementos m?icos, a pesar da posici? da igrexa cat?ica, que intentou desprestixiar concilio tras concilio, diversos cultos procedentes de vellas relixi?s, entre os que atopamos o culto ? ?bores. Casti?iro en Galicia

A cultura tradicional galega ?de corte marcadamente campesi?, onde ??bore se lle adxudica o papel de s?bolo da resurrecci? da vexetaci?, tal e como acontece na celebraci? dos maios, asoci?dose con festas de primavera-ver?. 

Vicente Risco levou a cabo un estudio sobre os distintos tipos de cultos con vixencia en Galicia e distingue ?respecto: 

1)Cultos pag?s 
2)Seres da nosa pequena mitolox? 

Entre os cultos pag?s atopamos: 

- O culto ? montes e ? pedras 
- O culto ?auga 
- Fitolatr? 

A ?bore, nas terras ricas en bosques, desempe? un papel importante, tanto nas primitivas relixi?s como nas pr?ticas populares actuais. Alg?s falan da existencia nos bosques de demos que foron expulsados do ceo; e algunhas palabras, como "nemet?riga, nemetatos ou lucus" ben poder?n derivar de "bosque sagrado", ou incluso, esta ?tima pode provir dunha ra? prerromana en relaci? coas divindades da luz. 

As ?bores e plantas, en xeral, presentan diversas propiedades; as?temos o car?ter prexudicial da sombra da nogueira, tanto para as persoas como para as sementes. Hainos que producen un efecto purificador, como os allos, cos que poder refrega-los animais caseiros o d? da noiteboa; tam? os carballos presentan esta virtude, ademais de posu? a condici? de seren sagrados, de sombra proveitosa, manifestan a capacidade de sandar os doentes ? que se lles fai pasar a trav? dunha fenda que te?n no tronco, xa que no seu interior agochan as "pedras do raio". Tam? hai outras especies ? que se lles outorga un car?ter preservativo tal e como poden ser: o loureiro, a oliveira, o teixo, o belitroques, o sabugueiro, a cerdeira, o cinamomo ou ?bore de Santo Eutelo, o carballo virgondoiro, o cerqui?, o acivro, o carballo negro, o salgueiro chor?, as casta?s de indias, as cebolas, mentres que a nogueira ofrece un efecto curativo en relaci? ? furunchos e cortaduras.

O carballo ?a ?bore sagrada por antonomasia para os galegos. Agochan o raio no seu seo, sandan os doentes que pasan polas s?s fendas, libran de doenzas contaxiosas a quen as padece e pos?n numerosas propiedades salut?eras.

O acibi? (segundo cren algunhas das nosas xentes supersticiosas e segundo di o nomeado libro Ciprianillo) pos? facultades prodixiosas para namorar. Cando un mozo desexaba ser amado por unha rapaza abondaba con que a noite de San Xo? (24 de xu?) fora cortar ? doce en punto un acibi?, que o levase ?mar e o pasase por debaixo de trece ondas, rezando cada vez un credo. A p?a tornar?se m?ica e a moza ?que se lle tocase con ela ficar? tolamente namorada do gal?.

A aci?ira ?unha ?bore de feitura e tama? moi variables, o seu froito , a landra, utiliz?ase para alimento do gando porcino. Dic?se que as aci?iras bretonas ti?n a propiedade de sanda-las persoas faltas de sa?e que deixaban as roupas penduradas das p?as.

A nogueira ?unha ?bore rica en substancias amargas e tanino. Follas e cortiza empreg?anse na
medicina popular, no interior como purgante e no exterior contra das doenzas do cute. A cortiza tingue dun amarelo pardo e a madeira ?moi estimada en ebanister? pola s? febra fina, pola dureza e polo fermoso veado. Os paisanos g?danse instintivamente da sombra da nogueira por crela nociva.

AS ?BORES EN GALICIA

Na antig?dade debeu estar moi estendido o culto ? ?bores. A isto l?annos os termos "Nemet?riga", "Nemetatos", "Lucus" (Nemeth, voz celta que significa bosque sagrado, e lucus, voc?ulo latino de similar significaci? ) que nos fan pensar en bosques sagrados na Galicia. 

A Igrexa Cat?ica encirrouse en desprestixiar, concilio tras concilio, o culto as ?bores que, procedente das vellas relixi?s, non desapareceu de todo e chega ata os nosos d?s de diferentes xeitos. Na comarca duminiense fal?ase da existencia nos montes de "moitos demos dos que foron botados do ceo". 

Hai ?bores consagradas a santos, como o carballo de Santa Mari? das Augas Santas, do que se dic? que sangraba cando o fer?n. Hainos nos campos de feira ou da festa dalgunhas aldeas,que serven para xuntar a xente. 

A cultura tradicional galega, de corte maiormente campesi?, ten na ?bore un s?bolo de resurrecci?. A ?bore participa da rexeneraci? primaveral c?lica dos maios en toda Galicia, pero especialmente na do 3 de maio de Laza, onde os mozos rouban unha ?bore e l?ana ata a praza principal da vila para presidir a festa. Os maios son en si mesmos unha festa de exaltaci? da fertilidade vexetal celebrada con cantares e con roupas vexetais que visten os mozos. 

?crenza com? que as ?bores te?n boa ou mala sombra. Son de mala sombra o casti?iro, a nogueira, a figueira e o cipr? dos cemiterios; durmir ?seu car? senta mal e ata se pode enfermar. Pero xeralmente as ?bores consid?anse beneficiosas. Son as m?s salientables o loureiro, a oliveira, o carballo e todas as ?bores froiteiras. Este sentir popular rec?lese no refr?: "Quen a boa ?bore se achega, ben acobexa". 

Na cultura popular cada ?bore ten a s? funci?. Para preservar ou protexer son os loureiros e as oliveiras que protexen contra as tormentas, os malos esp?itos, as bruxas e evitan que a envexa prexudique os meni?s ou os animais da casa. Ponse unha p?a enriba entrada, tanto da casa como da corte. 

Antes po?ase na entrada das pousadas e tabernas unha p?a de loureiro para indicarlle ?xente que eran bos lugares de descanso. Cumpr? as?o ramo d?s funci?s: protex? o viaxeiro e d?alle sorte ?negocio. No caso da oliveira, nove follas purifican e lev?anas as mulleres que ?n tomar as ondas. Tam? se usa para protexer e conxurar nos nenos o mal da envexa, l?ase o neno ?oliveira e al? espido, toca a ?bore dicindo: " oliveira bendita quita do neno a fada da envexa". 

Soto

O carballo cura a sarna, ra?ndo o corpo contra del; a ?bore de Santo Outel (cinamomo) cura a rabia, o acivro os c?icos, a nogueira os fur?culos e cortaduras; os carballos, en xeral, curan as esbrilladuras, o aranga? e outras doenzas dos nenos, pasando o doente por entre d?s gallas que fagan forquita ou por d?s partes dunha p?a que se fende adrede e se ata despois para ver se liga ou non, que ser?sinal de que cure ou non cure. 

Como nos dixo Castelao: "A ?bore ?o s?bolo do se?r? espiritual de Galicia. A ?bore ?un engado dos ollos, pola s? fermosura; ?unha delicia dos o?os, porque nela cantan os paxaros; ?un arrolado do esp?ito porque nas s?s p?as conta contos o vento. A ?bore p?elle auga ?ceo para que a terra te? sangue, vida e bonitura". 

Cando Castelao escrib? estas palabras das ?bores sa?n mobles, ferramentas, trabes.... T?olos utensilios, que rodeaban a vida dunha persoa dende o seu nacemento ata o seu enterro (nunha caixa de madeira ), provi?n das ?bores, non ?de estra?r que tam? dende a noite dos tempos forme parte dos nosos deuses, deses ? que nos diriximos, (maiormente sen decatarnos ) cando levamos para a casa unha p?a de oliveira ou de loureiro bendicido o d? de ramos. Inda hoxe est?moi estendido o costume de plantar un limoeiro e un loureiro na horta, ben preto da casa, porque d?"boa sorte", ademais de ter ?man un lim? e unha poli? de loureiro, " para o que sexa mester".




M?ica Beatriz Su?ez Groba

FONTES CONSULTADAS: "BREVIARIO ENCICLOP?ICO". ELADIO RODR?UEZ G?ZALEZ, "SEMPRE EN GALIZA", ALFONSO D. CASTELAO

 

LER M?S: ARQUIVOS DA NOSA CULTURA