Reparación inversores tensión energia solar Valencia

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

?memoria de Manuela Via? (1929-2013)

De profesi? afiador: elementos do oficio e espacios de vida


por Xos?Ant? Fidalgo Santamari?

Artigo publicado na revista  "RAIGAME",  Nro. 5, Novembro 1997 (editada pola Asoc. Castro Floxo de Ourense, impresa pola Dep. de Ourense)

XOS?ANT? FIDALGO SANTAMARI?: Sobrado dos Monxes, Coru?, 1946 Doutor en filosof? e Profesor titular de Antropolox? Social na Universidade de Vigo: Campus de Ourense; ?membro da Secci? de Etnograf? do Instituto Padre Sarmiento de Estudos Galegos do C.S.I.C e da European Association of Social Anthropologists (EASA). Entre as s?s publicaci?s at?ase a obra Antropologia de una parroquia rural (Ourense, 1988), que mereceu o premio Otero Pedrayo 1984, O Afiador (Ir Indo, 1989) e as compartidas Traballos Comunais no mundo rural (Ourense, 1987) e Cinco profesi?s ambulantes ourens?s (Ourense, 1988).

 

A roda do afiador

Debuxo:   Luis Cid

Nas sociedades tradicionais as xentes a penas renovan as s?s ferramentas cortantes, as s?s navallas barbeiras, as tesoiras e demais artigos de coiteler?, e precisan dos servicios do popular afiador ambulante, que chega a todas partes portando o instrumento de traballo t?ico, a roda de afiar, e a t?nica artes?na punta dos seus h?iles dedos. 
Na pr?tica cotidiana do oficio, o afiador ambulante presentouse historicamente como un modesto artes? que percorre co instrumento de traballo as aldeas, pobos e cidades importantes afiando calquera utensilio de punta e fio que lle presentan os clientes.

Entre o colectivo dos afiadores ambulantes galegos un bon n?ero deles tam? se adican a recomponer recipientes de barro e, sobre todo, paraugas, de a?o nome de afiador-parag?iro que tam? se lles d? Tr?ase dun profesional que no desenrolo da s? especialidade aparecen implicados os tres elementos que lle confiren a s? especial peculiaridade, e sobre os que imos deter a nosa atenci?. 

Ditos elementos son:

a) O instrumento de traballo ou "Roda de Afiar"
b)  A t?nica espec?ica do Afiador tradicional.
c) O personaxe popular que fai efectiva esta t?nica sobre o t?ico instrumento profesional, a roda de afiar, nos espacios de acci? profesional.

No desenvolvemento pr?tico da s? actividade artesan, o afiador ambulante tradicional combina estes tres elementos de tal xeito que chegan a constituir unha aut?tica simbiose t?nica, que imprime, ao oficio que practica, ese tipismo que lle deu identidade propia e sobrada popularidade.

O afiador

Unha das primeiras representaci?s do instrumento atrib?se ao ourensano Antonio Puga que, no s?ulo XVII, deixou constatada a imaxe do noso afiador ambulante nun cadro que se conserva no museo de Ermitage de San Petesburgo.

1.- A "Roda de Afiar":

O principal instrumento do afiador ambulante galego ?a Roda de afiar, tam? chamada "tarazana", carret?, afiadora, m?uina de afiar, e veh?ulo de afiar. Desde o inicio do s?ulo XVI os gravadores e imaxineiros alem?s, ingleses, franceses, italianos e espa?is, deixaron constancia das pegadas fisicas das rodas de afiar que estes profesionais empregan no esenvolvimento do oficio, nas prazas e r?s das cidades m?s importantes dos paises que visitan, circunstancia que hoxe posibilita co?cer a s? evoluci? at?as formas que presentan na actualidade.

A?da que de configuraci? arcaica e nada adaptada para circular polos cami?s, si pod? o profesional transportalo dun lado a outro polas r?s empedradas das nosas cidades e vilas de fai tres s?ulos. Outra variante da roda de afiar ?a que aparece nun interesante debuxo do s?ulo XVIII da autor? do valenciano Antonio Casasnovas, no que a?da que a "Roda" aparenta ser pesada, xa ?pos?el transportala sobre os ombreiros, conduci? que permite ao profesional unha maior mobilidade. 

Moitos outros observadores deste popular personaxe recolleron o seu instrumento de traballo, no decurso dos s?ulos XIX e XX, nos lugares m?s variados do chan ib?ico. Neste sentido, ?obrigada a cita daquela imaxe que aparece no cadro "El Afilador" (1808-1812) do universal Francisco de Goya, ou a figura que reproduce o fino lapis de Federico Guisasola, en 1880, e o pontevedr? Agust? Portela en 1906, at?as m?s recentes imaxes do personaxe coa roda de afiar que reproduce a obra doutro colectivo de observadores, escultores e pintores galegos, que se te?n ocupado de deixar constancia dos rasgos m?s salient?eis deste lexendario e popular personaxe, o afiador ambulante tradicional. A diferencia de outros colectivos de afiadores ambulantes, como os austro-h?garos dos que nos fala MayerhoferC.:"Dorfizjenner" en .: "Dorfizjenner" en Estudes Tsiganes, n?1. 1988, que constru?n as s?s propias rodas de afiar, os afiadores tradicionais de Galiza autoabast?ense de rodas de afiar en talleres de carpinter? que dominan a t?nica de construcci? do instrumento. Un destes primeiros talleres, do que temos referencia na provincia de Ourense, no que se constru?n rodas de afiar tradicionais, foi, -segundo os datos aportados polos informantes-, o nomeado "taller de Li?res", asentado na aldea de Li?res (Nogueira de Ramu?, 67 ~  Ourense). 

Se facemos caso da informaci? dispo?ble sobre o taller, semella que foi desde el, que a t?nica se difundiu a outros localizados dentro e fora da provincia de Ourense a trav? dos sucesivos operarios que se independizaron e instalaron o seu propio obradoiro de carpinter? noutros lugares. Os vellos "naceiros" (mestres-afiadores) encargaban as rodas de afiar directamente a estos artesanos co?cidos, que o constru?n ?medida, e os afiadores x?enes e alg?s "mutilos" (aprendices do afiador) con ?imo de independencia, so?no mercar usado a alg? vello "naceiro" decidido a abandonar o oficio ou ben a prescindir da roda usada para mercar unha nova. 

Gravado dun afiador

Afiador faenando na r?. Gravado de F. de Guisasola (1880)

Un examen de conxunto dos instrumentos de traballo do afiador ambulante aos que tiven acceso, durante un tempo de investigaci? do tema, permite distinguir os diferentes modelos que se sucederon durante a xa dilatada historia profesional do colectivo de afiadores galegos. As primeiras rodas de afiar citadas polos informantes son as "Tarazanas" (rodas de afiar portatis). Constit?n antigos instrumentos de traballo dos afiadores galegos, que transportaban dun lugar a outro sobre os ombros. Aparecen asociadas a un egrexio colectivo de "afiadores lexendarios",que seguen conservando o honor de telas recibido de profesionais do oficio for?eos. Const?ase que unha destas "Tarazanas" portatis -a primeira da que se ten noticias certas-, entrou na provincia ourensana "para ser reparada no taller de Li?res", e que nel "confeccionan unha maqueta dela" que logo empregar?n os operarios para reproducila.

M?s tarde, estos operarios introduc?onlle as modificaci?s pertinentes que posibilitaron o seu transporte a rastras, empux?doa. Nac? as?a hoxe popular "roda de afiar tradicional", que moi pronto se xeneralizou entre os compo?ntes doutro antigo colectivo de afiadores ambulantes que os informantes agrupan baixo o nome de "vellos naceiros'". Anque segue sendo considerada como a roda de afiar m?s cl?ica, se otorgamos credibilidade ? testemu?s dos nosos informantes m?s versados, este modelo de "tarazana" non supera os cento cincuenta anos. A s? adecuaci? ? esixencias de quen traballan nas ?eas xeogr?icas diferentes traducir?e en outras tantas pequenas variaci?s do modelo patr? axustadas a estas necesidades.

Transcurrido o primer cuarto do actual s?ulo XX, todas estas versi?s da roda de afiar inician unha competencia desigual cos novos modelos de bicicleta.  Tr?ase do "veh?ulo de afiar" preferido polos afiadores m?s innovadores, integrados no colectivo dos chamados "novos naceiros". Pero tal como acontecera co instrumento precedente, pronto surxir?n diferentes variantes deste modelo b?ico de bicicleta profesional que se adaptan aos gustos e obxectivos profesionais de quen as solicitan. Pola s? parte, a introducci? deste modelo de instrumento de traballo pode considerarse importante na historia do oficio,por canto con el inv?tese por primeira vez a relacci? que o afiador ambulante vi? establecendo coa s? ferramenta principal de traballo, ao deixar de ser o afiador quen deba transportala sobre as s?s costas ou rodando polo espacio de acci? profesional, en canto ?o "veh?ulo de afiar" o que desde agora transporta ao profesional a maior parte do traxecto, ademais de empregalo no exercicio da s? especialidade. 

A partir do ecuador do actual s?ulo, pero especialmente en toda a d?ada dos 60, estos modelos de bicicletas profesionais soportar? a nova competencia das modernas motocicletas que agora se extenden, con esmeriles e pulidores instalados, ademais dun ou dous caix?s que se lles agrega para transportar materiais e ferramentas. Tr?ase dunha m?s actualizada "m?uina de afiar", preferida por quen integran o grupo dos "?timos aprendices", nome que se lles aplica por ter recollido a t?nica e "secretos" do oficio do colectivo de "novos naceiros" que lles precedeu, sen que eles poidan xa transmitilos por carecer de aprendices dispostos a continuar esta tradici? artesana. Moitos dos que todav? seguen traballandocontinuaron mellorando esta "m?uina" profesional con novas adaptaci?s at?introducir, na d?ada dos 80, o ?timo veh?ulo profesional que chaman "coche taller" do afiador. Tr?ase dun confort?el autom?il con furg?, no que alg?s afiadores ambulantes transportan a s? "roda de afiar" tradicional at?os lugares de traballo, pero a maior? leva instalado un aut?tico taller ambulante cos materiais e erramentas apropiadas para un eficiente desenrolo da especialidade, sobre un amplo radio de acci? profesional. 

 2.-  A t?nica artesana espec?ica: 

Por canto a t?nica de traballo os afiadores ambulantes galegos recib?ona directamente doutros "naceiros" (afiadoresmestres) aos que acompa?n alg? tempo. ? veces eran os mozos pobres da "chaira" ou os seus familiares m?s achegados, quen se achegaban a estos "naceiros" co?cidos, para que lles aceptasen como compo?ntes do seu microgrupo profesional. Outras veces son os mesmos "naceiros" os m?s interesados en rode?ense dalg?s aprendices aos que se encargar? de explotar durante o tempo que perma?zan na s? compa?. Mentras se perma?ce fora da "chaira" os compo?ntes destas c?ulas ambulantes traballan codo a codo uns como "mestres-afiadores" e outros como afiadores en potencia. Todos asimilaban a t?nica e modo de vida participando dunha cultura com?, provista duns reglamentos e unhas diferencias estatutarias con vigor s? entre os membros destos microgrupos profesionais. Da transmisi? das habilidades t?nicas propias do oficio, o mesmo que dos c?igos de conducta internos ao microgrupo, dos h?itos de apoio e solidaridade, da xerga espe cial de oficio, etc, oc?anse os vellos mestres ambulantes afiadores e aqueles aprendices cunha maior destreza e experiencia ambulante, de tal modo que o ne?ito vaia avanzando gradualmente nas habilidades do oficio e na asimilaci? das principais convenci?s, regras, e aspectos b?icos do modo de vivir, pensar, e ser un afiador ambulante. "Evitar meterse en problemas" coa poboaci? residente, "dar a raz? ao cliente".

Transcurrido o primer cuarto do actual s?ulo XX, todas estas versi?s de roda de afiar tradicional inician unha competencia desigual cos novos modelo sde bicicleta que agora "non practicar o enga? entre os compo?ntes do grupo", "axudar a sair do problema no que un colega se metese", "obedecer ao "naceiro" mentras se perma?za baixo a s? tutela", aparecen como outras tantas regras b?icas de conducta que os aprendices de afiador deben interiorizar xunto coas t?nicas profesionais, anque, se fago caso de todos os informantes de que dispo?, non sempre a s? conducta se axustara a elas. Tam? nas mi?s notas de campo aparecen frecuentes alusi?s a "naceiros" con fama de irascibles e mezquinos para cos seus "mutilos" aos que, unha vez fora a "chaira" natal, chegaban a tratar como se foran seus escravos. A s? autoridade sobre eles era total. Fac?selles transportar a roda de afiar coas ferramentas de traballo at? os povoados, visitar as casas pedindo traballo, e mendigar comida que deb?n entregar aos amos. Tal como apuntan varios informantes: "alg?s "naceiros" at? nos forzaban a abrir a boca para comprobar se no cami? nos com?amos algo do que as "belenas" (amas de casa) nos ti?n dado", e, tam?, "revis?annos os bolsillos mentras dorm?mos para ver se nos qued?amos con algo do que cobr?amos", polos traballos entregados.Nos tempos cl?icos desta ambulancia galega, que polos nosos datos situamos no derradeiro cuarto do s?ulo pasado e na primeira metade do actual, estos aprendices viv?n do que mendigaban nos lugares que visitaban. Pola s? colaboraci?, os amos nada lles pagaban, e a sucieade e miserias de toda clase eran as s?s fieles compa?iras da forzada viaxe. Inmersos en tan particular contexto, o proceso de aprendizaxe das t?nicas e cultura de oficio do afiador ambulante galego, iba transcurrindo sempre conformado a unhas fases progresivas durante as que estos "mutilos" consegu?n asimilar as variadas habilidades t?nicas e "secretos" propios da especialidade. Pero para alcanzar un dominio completo da t?nica artesana, ao ne?ito deber?gustarlle este modo de vida, amar a profesi? e sentirse realizado practicando este oficio para perma?cer moito tempo nel. Cando se dan estas actitudes p?ese dicir que nos achamos ante un potencial afiador artesano con ribetes de artista, que empeza moi cedo a lucir o seu estilo propio na forza e no ritmo que imprime o seu p?sobre o pedal da "tarazana", no co?cemento das cualidades fisicas dos utensilios que lle son depositados  para reparar, na colocaci? e no temple dos seus dedos, na concentraci? e nos xestos expresivos de desagrado, satisfacci? e doutra clase que imprime mentras desenrola o seu traballo, nos movimentos que fai, nas conversaci?s que sost? cos variados clientes sobre os espacios de acci? profesional.

3.- O personaxe ou profesional da ambulancia: 

Os afiadores ambulantes galegos puxeron en pr?tica as s?s t?nicas de traballo e a s? destreza no manexo do oficiosobre todo como profesionais independentes. Nos tempos tradicionais chegaban, regularmente, aos diferentes enclaves de traballo transportando a s? roda de afiar port?il e coa t?nica artesna na punta dos dedos. Non faltaron vellos afiadores informantes aos que lles agradaba Pero paraalcanzar un dominio completo da t?nica artesana, ao ne?ito deber? gustarlle este modo de vida, amar a profesi? e sentirse realizado practicando este oficio para perma?cer moito tempo nel. mostrarse como uns verdadeiros heroes do cami?, que ocuparon a maior parte da s? vida activa recorrendo as comarcas m?s diversas da nosa xeograf? antes de decidirse por traballar nos pa?es de Hispanoam?ica. Un 25 por cento do m?s do centenar de afiadores entrevistados revel?onme ter traballado de afiador nalgunha cidade de Iberoam?ica, despois de facelo alg? tempo por Galiza e outros territorios de Espa? e Portugal.

Pero onde fora que chegasen practicando o oficio, o seu ritmo de vida  e traballo foi semellante. Unha vez fora da "chaira", a s? xornada de traballo transcurr? empuxando a s? "tarazana" polas estradas que desembocan nas cidades e vilas, e polos cami?s carreteiros que levan aos m?s alonxados povoados de monta?. Non todos os afiadores galegos cos que contactei mostraron preferencias na orientaci? das s?s saidas profesionais. Aqueles oriundos do municipio de Nogueira de Ramu? (Ourense), e colindantes, sentiron unha maior inclinaci? polas cidades e comarcas rurais de Galiza e do Norte de Espa? e Portugal. 

Pola s? parte, os afiadores de Castro-Caldelas (Ourense), e localidades do seu entorno, tiveron unha maior predilecci? por povos e cidades do centro e sur peninsular. Estos diferentes ?bitos de traballo van a ter moito que ver cos servicios que uns e outros chegan ofrecendo aos seus clientes ocasionais. As? quen recorr?n a Iberia h?ida salpicada de asentamentos rurais dispersos e tradicionalmente aillados,unen moi a mi?o o seu oficio de afiador aos de parag?iro e la?dor como un modo de facer m?s rentabeis as s?s sa?as profesionais; e quen se recorreron a Iberia seca empregaron o tempo case en exclusiva reparando os m?s variados obxectos de punta e f?, castrando gatos e outros animais dom?ticos ca?os en desgracia, e ofrecendo aos seus clientes un limitado mostrario de productos de tocador, utensilios de corte e art?ulos de bisuter?. Con todo, a?da deixando constancia desta diferente ocupaci? de ambos colectivos, debo engadir que ning? rechazar?nada do que un cliente lle presenta para reparar. Nos espacios de traballo, especifican, "non se dic? nunca que non se sab?" e " a todo se atrev? un", ao obxecto de maximizar at?o pos?el as s?s ausencias transitorias da "chaira" (terra) natal ourensana. 

Como ?l?ico pensar, tam? o xeito de elexir e de se introducir nos enclaves de traballo, a extensi? dos mesmos, a frecuencia  das visitas ao fogar familiar, a repetici? das sa?as de traballo, etc., var?n segundo as circunstancias persoais de cada profesional, e ?pouco o que se pode xeralizar para todos os afiadores ambulantes oriundos de Galiza. Con todo, sobresaen certos rasgos que considero de inter? consignar.  A saber:

1.- Unha vez determinada unha zona de traballo, o principal empe? do afiador ambulante ori?tase a se facer co?cidodos seus habitantes at?conseguir que ?tos lle consideren "como un m?s" deles. Lograr este obxectivo ?dificil pero quen o conseguen ven incrementada a rentabilidade da sa?a estacional. Os clientes at?agora ocasionais, consol?anse convert?dose en persoas co?cidas que valoran o seu bon facer artesano, respectan a s? persoa e agardando a s? chegada, xa quelle te?n reservado traballo. Sempre que se dan estas circunstancias a estancia polos diferentes asentamentos a se converter en algo agrad?el.

Debuxo de Luis Cid: a roda do afiador   

Propiedade: M?imo V?quez ou Xos?Gonz?ez, bisav? de Florencio de Arboiro.

Lugar de orixe: Arboiro-San Xo? de R?-Ourense. Traballou en: Por toda Castilla.

?a roda m?s antiga da colecci?, de finais do s?ulo XVIII. ?unha m?uina de afiar que non pode rodar, polo que sa? de Arboiro ben ao lombo do afiador ou ben nun burro e botaba periodo de at?m?s dun ano fora da casa.

Co paso do tempo, os afiadores desplazaron a roda para adiante, posibilitando que rodara, evitando deste xeito ter que cargar con ela.

Debuxo: Lu? Cid

2.- Con respecto ?extensi? da ?ea xeogr?ica que un afiador ambulante chega a cubrir nas sa?as profesionais non ?fixa, e semella dificil achar un criterio capaz de delimitala con claridade. Se tomamos en consideraci? as referencias que fan da s? ?ea os afiadores ambulantes que consultei, dir?mos con eles que un ?ea de traballo "?pequena ou ?grande segundo se considere". Un dos informantes enxuiciaba as?a que el recorreu traballando durante a s? vida de afiador: "P?ese dicir (que ? moi grande porque en cuesti? duns meses mov?me dun lado a outro de Espa?. Podemos dicir (que ? moi pequena porque acostumaba a traballar nos portos, e un porto ?unha zona moi pequena" (exafiador de sesenta e nove anos. Lo?, Nogueira de Ramu?).

Con todo, en base aos datos proporcionados polos informantes, p?ese reconstruir os tres prototipos seguintes de ?eas de traballo que recorreron os afiadores ambulantes oriundos de Galiza, e que denominarai  As ?eas de acci? de largo alcance, As ?eas de acci? de alcance medio, ?eas de acci? de reducida extensi?.

a) As ?eas de acci? de largo alcance, propias de aqueles afiadores que nunca se preocuparon por po?r un rumbo definido ? s?s sa?as profesionais, nen de concretar a data de retorno ao fogar familiar. Nestes casos, os seus recorridos profesionais consist?n nunha itinerancia de tipo pendular de grande alcance, cunha primeira fase de progresivo alonxamento da "chaira" at?chegar traballando ao punto m?s distante, desde o que se inicia outra de aproximaci? ?"chaira" at?chegar a un asentamento en que decide viaxar directamente ao fogar. O tempo invertido no fai esta modalidade de percorridos pode ser duns meses, uns ano s, e, a? de toda unha vida. En cada asentamento urbano ou rural do cami?, o profesional fac? notar a s? presencia co caracter?tico preg? de oficio, e o florido sonar do seu chifle profesional.  Mes?s de acollida de transe?tes, pensi?s e fondas humildes, casas de confianza, palleiros e cobertizos rurais conv?tense para eles nuns estimados refuxios onde pernoctar, difundir as novidades e intercambiar os seus "secretos" de oficio na s? xerga especial, "o barallete", con outros afiadores e demais ambulantes co?cidos oriundos da "chaira". Verdadeiros heroes an?imos de historias a? non escritas, alg?s destes afiadores conseguiron visitar medio mundo levando como seguro insepar?el a roda de afiar, e os recordos da s? "chaira" como leais compa?iros do cami?.  

b) As ?eas de acci? de alcance medio, resultado xeralmente da divisi? dunha previa "?ea de acci? de gran alcance".
Decididos por un sector xeogr?ico m?s ou menos amplo que lle ofrece posibilidades de traballo, o afiador dedica
a tempada a percorrelo desde algunha localidade onde habitualmente conserva habitaci?, l?anlle a roupa e proporci?anlle comida.

c) Por ?timo est? as ?eas de acci? de reducida extensi?, propias do conxunto de afiadores que optan por traballar soamente os n?leos urbanos e os seus arredores, ou nalg? barrio dunha grande cidade a onde chegaron un d? e botaron ra?es. Para estes afiadores que un d? decidiron facerse sedentarios e trasladar al?a s? familia, o que antes era a s? ?ea de acci? conv?tese desde agora en ?ea de clientela que lle trae a recompo?r os utensilios dom?ticos. 

No seu taller permanentemente instalado en calquera barrio de capital de provincia, o afiador repara os utensilios de corte ao centrais de invemo antes de reanudar a s? actividade profesional, tempo que suministra uns variados art?ulos de coiteler? e de agasallo. Noutros casos estes profesionais inverten unha parte da xornada atendendo a s? clientela nas carnicer?s, pescader?s, restaurantes, hoteis, residencias, colexios e domicilios particulares, ante os que instalan o seu t?ico instrumento despois de ter identificado a s? presencia por medio do "arpegio" t?ico que xurde do seu "apito" (frauta), e o seu exclusivo preg? deste tipo: "Afiador, af? coitelos, tesoiras, navallas. O afiadooor", que emite de viva voz.

Mapa das orixes e destinos dos afiadores ourens?s


3.- Tocante ?frecuencia das visitas ao fogar desde as ?eas de traballo, ? tam? pouco o que se pode considerar v?ido para todos os afiadores ambulantes oriundos de Galiza. P?ese tomar como norma que canto m?s lonxe van a traballar
menos visitas fan e m?s tempo perma?cen nel cando a realizan. Quen traballaron en cidades e localidades moi alonxadas, radicadas no teritorio peninsular, so?n visitar a familia unha ou d?s veces ao ano: Unha no verao, durante os meses de Xullo e Agosto, unha vez rematada a reparaci? das ferramentas de corte que empregan os campesi?s nas
segas de cereais e de herbas, e con motivo de contribuir ?realizaci? dos traballos estivais do campo, asistir ? festas patronais, e ? romar?s que se celebran nos santuarios da comarca de orixe. A outra faise a partir de mediados de Novembro, en que os d?s curtos, fr?s, e chuviosos fan moi duro e pouco rent?el o traballo na r?. Os afiadores aproveitan esta volta ao fogar para realizar a "matanza" anual do porco, celebrar o Nadal en familia e deixar que transcurran os meses centrais de invemo antes de reanudar a s? actividade profesional.

Un aspecto m?s para rematar:  Os variados espacios de traballo sobre os que o Afiador ambulante desenvolve o seu oficio artesano, a cot? e de sol a sol, constit?n o mellor escenario sobre o que proxectar a s? figura f?ica de artesano e a imaxe social que a sociedade circundante se foi facendo del. Tocante ?primeira, tr?ase en todas as partes dun personaxe popular que aparece evoc?dolle ao observador circunstancial unha dura historia persoal e unha modalidade de existencia inconfund?le e nada invidi?el. 

Respecto da imaxe social, o modo de vida que o caracteriza nos espacios de traballo, tam? suscitou unha serie de xuizos sobre a s? persoa que contribuiron ?elaboraci? de estereotipos asociados ?profesi? e dos que a?da non foron capaces de se liberar. Entre os negativos at?anse as asociaci?s que se establecen entre afiadores ambulantes e campesi?s pobres de "homes de mundo", portadores duns valores morais debilitados, que os levan a persoas nas que un non debe confiar. Entre os positivos est? aquelotras asociaci?s que presentan os afiadores tradicionais como unhas persoas libres e sen ataduras, amantes a toda costa da liberdade e portadores daqueles rasgos identitarios que mellor definen aos membros do seu pa? natal, a saber: ruralidade, capacidade de aforro, esp?itu de sacrificio e af? de superaci?, entre outros moitos que igualmente poder?mos constatar.

Xos?Ant? Fidalgo Santamari? cunha roda de afiador

FLORENCIO MART?EZ V?QUEZ, "FLORENCIO DE ARBOIRO"


1947, Arboiro, Ourense. Escultor e monitor de artes pl?ticas no Sanatorio Psiqui?rico de To?.

Herdou do seu av?Nicanor o amor pola escultura, as?como o taller de Arboiro, lugar onde dun xeito autodidacta comezou a aprender esta arte.

Os seus materiais preferidos son a pedra e o bronce, e a s? fonte de inspiraci? ?a natureza, a vida da s? terra. Esto queda plenamente representado na s? obra.

Esculturas como a escola, o segador, o afiador, o serranch?, as aguias, as meigas, dan exemplo da identificaci? de Florencio co lugar que o viu nacer. Dentro desta compenetraci? naceu o interese por recuperar ferramentas de traballo da nosa terra, e dentro destas ferramentas unha en especial, A RODA DE AFIAR.

 

  O autor deste artigo coa ?tima roda recuperada para a s? colecci?.

Ler m?s:   O "barallete", a lingua dos afiadores

 

             Mui?ira do Afiador (Ben-Cho-Sey)