Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

PONTEAREAS MÁXICA

Ponteareas máxica

Mitos, ritos e lendas

 MANRIQUE FERNÁNDEZ 

FLORALBA

 

Onde se narra a triste historia dos amores adúlteros entre a condesa Floralba e o peregrino que nunca chegou a Santiago, e se explica a maldición que caeu sobre eles e que lles obriga a vagar eternamente sen se atoparen. 

 

 

«—¿A onde irá aquel romeiro, meu romeiro a onde irá.

—¡Camiño de Compostela, non sei se alí chegará...»

(Romance de don Gaiferos)

 

 

            Mulleres e homes da vila,

            habitantes do lugar,

            cabaleiros e doncelas...

            Parádevos a escoitar

            a historia que un pobre cego

            quixéravos relatar.

            Non é lenda de guerreiros,

            nin de feitizos do ar,

            nin de dragóns, nin de demos,

            nin contos de San Ciprián...

            É unha historia verdadeira

            que aconteceu no lugar:

            é a historia de Floralba

            e dun equívoco amar

            a un romeiro que a Santiago

            non podería chegar.

            Mulleres e homes da vila

            habitantes do lugar:

            Achegádevos a min

            que a historia vai comezar.

Castelo do Sobroso

 

Castelo do Sobroso

Fotografía: Xan Rodríguez Puentes

 

  

I.- A chegada do romeiro

 

 

Empeza unha noite fría,

chuvia, lóstregos e vento,

e un camiñante que intenta

loitar contra os elementos

para chegar a un castelo

no que pedirá sustento.

É o castelo do Sobroso,

do conde don Fiz Sarmiento.

 

A sombra é dun peregrino

camiño de Compostela,

que peta arreo na porta

mirando cara á xanela.

Un garda avisou ó Conde

que lle preguntou quen era.

Díxolle: «Son un romeiro

camiño de Compostela.

 

Se é temeroso de Deus,

ábrame a porta, lle pido,

e permita que esta noite

poida pasala ó abrigo».

«Xa que vai a Compostela,

un afán tan nobre e pío,

recupere aquí as súas forzas

antes de seguir camiño».

 

O propio Conde o levou

a carón dunha lareira,

sentouno preto do lume

e mandou que lle trouxeran

un tazón de leite e mel.

«Quédese o tempo que queira:

meu fogar é o seu fogar,

miña mesa é a súa mesa.

 

Mañá, cando o galo cante,

eu marcharei a Granada

co peito enchido de fe

e cun milleiro de espadas,

que os Reis pediron axuda

para bota-la moraima.

Pero atenderá ó que pida

a miña dona, Floralba».

 

«Polo ben que dispensades,

por acoller a un romeiro

famento e desconsolado

¡Deus bendiga o seu castelo!

¡Que dos malditos infieis

teña por ben protexe-lo

e que torne victorioso

meu Señor, don Fiz Sarmiento!»

 

Foi xusto naquel momento,

segundo din os que o viron,

que Floralba entrou na estancia:

xove, linda, talle fino,

ollos tristeiros e doces,

e nos labios un sorriso.

El, mirouna enfeitizado;

ela, perdeu un sospiro.

 

  

II.- A marcha de don Fiz

 

 

Na alborada do outro día,

entre brétemas e medos,

cun milleiro de soldados

marchaba don Fiz Sarmiento.

«Cóidese, miña Floralba;

cóidese que logo veño».

«E vostede, señor Conde,

non esqueza que aquí o espero».

 

«Non se apure, miña dona,

que non sufra o meu amor,

que aínda que xa non son novo

levo aquí dentro a calor

que desprenden os seus ollos.

Coidade do meu honor

acollendo a ese romeiro

que ás nosas portas chegou».

 

«Estará ben atendido

xa que vostede o ordena:

recuperará as súas forzas

antes de ir a Compostela.

Pero don Fiz, lembre sempre

que neste recuncho queda

o corazón de Floralba

esnaquizado de pena».

 

«Xa o sei, Floralba, xa o sei,

que tamén o meu se marcha

embriagado da tristura

que agroma das vosas bágoas...

E non trocará en acougo,

en sentar na miña alma,

ata que algún día volva

con estas mans a abrazala».

 

«Quedo pedíndolle a Deus

que retornedes comigo,

que xa boto en falta ó Conde

aínda que non é partido.

Prego ó Deus que defendedes

que protexa o meu amigo;

que na distancia lembredes

que o meu amor segue vivo».

 

«Floralba, miña Floralba

de cabeleira dourada...

Floralba de ollos tristeiros...

Ogallá non te deixara...»

«¡Don Fiz, don Fiz...! ¡Meu amado!

Ficarei desventurada...

Ata o día do reencontro

non me verei aliviada».

 

Don Fiz Sarmiento cabalga

e hai unha bágoa nos ollos

esborrexendo ata os beizos

do amo e señor do Sobroso.

E despídese Floralba

con outra bágoa nos ollos

de desacougo e tristura

que a fai ficar de xeonllos.

  

 

 III.- A traizón

 

 

Cabalga don Fiz, cabalga

polo camiño a Granada

á fronte dos seus soldados.

Nen sequera sospeitaba

que a traizón buscaba acougo

no fogar que el deixaba.

Cabalga don Fiz Sarmiento

pola fría e seca chaira...

 

Floralba borda nun pano

por ver de esquece-la marcha

dos exércitos do Conde

no camiño de Granada.

O romeiro, dende a fiestra,

sospira por esa dama

e a luxuria e o feitizo

acomodan na súa alma.

 

Guiado polo capricho

achegouse ó seu carón

con mil fermosas palabras.

Mil setas ó corazón

da inxenua e doce Floralba,

que non sospeita a traizón.

E o romeiro, pouco a pouco,

vai roubando o seu favor.

 

«Floralba, miña Floralba

de cabeleira dourada;

Floralba, ollos de lume,

meixelas de lúa clara.

Floralba, beizos de mel,

miña flor abandonada.

Floralba de ollos tristeiros,

Floralba, miña Floralba».

 

«¡Vállame Deus, cabaleiro!

¿Como ousades dicir eso?

¿Non vedes que son a dona

do conde don Fiz Sarmiento?

Agradézolle os afagos,

as verbas e galanteos,

pero son muller casada

e non debería atendelos».

 

«Floralba, doce sorriso

e lixeiro camiñar...

Este amor que rexeitades

responde á lei natural...»

«¡Meu Deus! ¡Cale, cabaleiro,

que xa me fai vacilar!

A paixón coa que me tenta...

¡Non a poido domear...!»

 

«Floralba, miña Floralba,

de feiticeiro mirar...

Non permitas que un recordo

te impida volver a amar...»

«¡Peregrino adulador!

¡Ti si sabes conquistar!

¡Se Deus me fixo tan feble,

Deus saberá perdoar!»

 

A Condesa, engaiolada

por unha presa de verbas

daquel galán fachendoso,

axiña esqueceu as penas.

E xuntos, coma se fosen

a esposa e o home dela,

deixan que a paixón os guíe

por espiñosas vereas.

 

Pasan os días e chegan

novas que enturban a calma

daquel desleal romeiro

e a pecadora Floralba:

o conde don Fiz Sarmiento

como vencedor cabalga

polo camiño ó Sobroso,

polo camiño á súa casa.

 

Castelo do Sobroso Torre do Castelo do Sobroso

Fotografía: Xan Rodríguez Puentes

 

 

IV.- A inquedanza de Floralba

 

 

Dixéronme que a Condesa

vagaba desacougada

dende o portalón á torre

sen dicir unha palabra.

Pasa o día. Chega a noite.

A Condesa aínda vagaba

dende a torre ó portalón

cunha punzada na alma.

 

«Maldito aquel emisario

que o señor Conde enviou

para espeli-la conciencia

dunha muller que pecou.

Maldito aquel emisario

que ó castelo se achegou

para amosarme un inferno

dentro do meu corazón.

 

O meu home torna á casa

despois de loitar na guerra.

¿Que fixen eu? ¡Traizoalo

coma se non me quixera!

¡Don Fiz, don Fiz! ¡Meu amado!

¿Como é que estiven tan cega?

¿Como me deixei tentar?

¿Como esquecín a conciencia?

 

¡Don Fiz, don Fiz! ¡Meu amado!

¡Maldita eu que te enganei!

¡Ogallá non te enganara,

pero é tarde, ben o sei!»

Andando nesta inquedanza

foi o romeiro ó seu pé:

«¿Que acontece, amada miña,

que tan inqueda te ves?»

 

«Que chegou un emisario

que enviou o meu esposo

para anuncia-lo retorno

ó castelo do Sobroso

do conde don Fiz Sarmiento,

que regresa victorioso...

...¡Don Fiz, don Fiz...! ¡Meu amado...!

...¡Meu romeiro afectuoso...!»

 

«Acouga un pouco, Floralba,

non te atormentes, amiga,

que se torna o señor Conde

nós tomaremos medidas:

marcharemos os dous xuntos

moi lonxe destas porfías

e viviremos felices

entre bicos e caricias».

 

Floralba, aínda confusa,

acepta o ofrecemento

e dispón dalgunhas cousas

para marchar ó momento.

Cando saíu pola porta,

xusto ó pé do firmamento

víase o po dos guerreiros

do conde, don Fiz Sarmiento.

  

 Castela do Sobroso

 

Castelo do Sobroso

Fotografía: Xan Rodríguez Puentes

V.- A volta de don Fiz

 

 

Cabalga don Fiz, cabalga

á fronte dos seus soldados.

Xa empeza a subi-lo monte

a figura de centauro.

«¡Floralba de lindo corpo!

¡Como desexo abrazalo!»

Antes de chegar á porta

a súa voz vén tronando:

 

«Floralba, ábrame as portas

que o seu esposo xa é vido

vencedor dunha batalla

e dos Reis favorecido.

Floralba, ábrame as portas

e veña co seu marido.

Tráiolle sedas, perfumes,

perlas, xoias e agarimos».

 

Non hai resposta da torre.

Ninguén ousa contestar

ás chamadas de don Fiz.

Tan só se escoita un cantar:

«—¿A onde irá aquel romeiro,

meu romeiro a onde irá.

—¡Camiño de Compostela,

non sei se alí chegará...»

 

O Conde, desconcertado,

finca as esporas nas ancas

da súa cabalgadura

e chega á porta da praza.

«¿Que pasou aquí, vixía,

mentres eu fun a Granada?»

«Que Floralba e o romeiro

escaparon na alborada.

 

Camiñaban os dous xuntos

dándose bicos e abrazos;

ela pegada á súa sombra,

el xogando co caxato».

«¡Como te atreves, vixía...!

¡O meu honor difamado!

¡Heite arrastrar polos pés

atadiño ó meu cabalo!

 

¡Despois tirareite ó monte

e que te confunda o demo

por ensucia-lo bo nome

da dona de Fiz Sarmiento!»

«¡Acougue, don Fiz, acouge.

que esto que lle digo é certo!»

«¡Non creo as túas palabras!»

«Pois entre; poderá velo!»

 

«Floralba, miña Floralba

a do cabelo dourado...

¡Marchaches con ese ingrato...!

¡Deixáchesme abandonado...!

¡Pois se Floralba marchou,

lévea o demo no regazo!

¡Que nesta casa non volva

tal nome a ser pronunciado!

 

Que recollan as súas cousas

que as axeiten no xardín,

e logo lles prendan lume

ó pé do Monte Landín.

¡Que ninguén repita o nome

da ingrata preto de min!»

Aquelas ordes lles deu

o malquerido don Fiz.

 

 

 

 VI.- A soidade de don Fiz

 

 

Centos de mans no castelo

queren que axiña se borre

todo rastro da condesa

por favorecer ó conde.

E don Fiz, desacougado,

arrastra os pés cara á torre...

Despois de cruza-la porta

óese un ferrollo que corre.

 

E logo algunhas pasadas

inquedas e retadoras,

e un laiar que rompe a alma:

é o conde don Fiz que chora.

Chega a noite, e outra noite...

Xa van catro días fóra

e seguen a oírse as bágoas

de Fiz Sarmiento que chora.

 

«Floralba, miña Floralba

de cabeleira dourada;

Floralba, lume nos ollos,

e no corazón mil lapas

que queiman sen compaixón,

a quen quixera abrazala.

Floralba, de ollos tristeiros...

¡Aborrecida Floralba!

 

Tiña razón o poeta:

“O amor é coma unha planta

que hai que regar día a día,

porque unha vez sementada

xermola cos agarimos...”

¡E eu marchei a Granada...!

Paguei esa fidalguía

coa traizón da miña dama...

 

Floralba, miña Floralba,

meixelas de lúa clara...

Deixeite con ese ingrato...

¡Ogallá non te deixara!

Floralba, beizos de mel,

miña flor abandonada...

Floralba de ollos tristeiros...

¡Aborrecida Floralba!

 

Floralba, doce sorriso

e feiticeira mirada...

Floralba, bicos de escuma

meixelas de lúa clara...

Fúcheste cun camiñante

que te ten engaiolada...

Floralba de ollos tristeiros...

¡Aborrecida Floralba!»

 

Pasan máis días e noites,

o Conde segue encerrado

lamentando a súa fortuna

e lembrando o seu pasado.

Pasan días, e máis días,

e don Fiz, o malpocado,

dende a Torre da Homenaxe,

recorda e segue chorando...

 

Pero nunha fría noite,

a do meirande luar,

escoitáronse tres golpes

no portalón principal.

«¿Quen é o que fai tanto ruído?

¿Quen me vén a molestar?»

«¡Don Fiz, don Fiz! ¡É Floralba

que anda na porta a petar!»

 

  

VII.- O retorno de Floralba

 

 

Don Fiz abandona a Torre,

xa está sobre o portalón...

Floralba fica na porta

co vixía ó seu carón.

Ó ve-la sombra do conde

unha bágoa lle esvarou

e póndose de xeonllos

desta maneira falou:

 

«Ábrame as portas, don Fiz

que este é tamén meu castelo».

«Dende o día en que te fuches,

daquela, deixou de selo».

«Aterecida de frío

pídolle acougo e sosego».

«Pois non mo pidas a min;

vai pedirllo ó teu mancebo».

 

«Na faldra da Picaraña

atoparédelo morto;

xa algunhas bestas quixeron

ir encetando o seu corpo.

A piques de abandonarme

foi dar cos osos nun pozo.

¡Nunca chegou a Santiago

o romeiro cobizoso!»

 

«¡Así que vés canda a min

porque agora te ves soa!

¿Como cres que estiven eu

esperando a túa volta?

¡Non, Floralba de ollos tristes!

¡Non, Floralba fachendosa!

¡Vixía! ¡Pecha o portón

e que a ingrata quede fóra!»

 

«Non me abandones, esposo;

malia que eu te abandonara.

Veño a vós arrepentida».

«Agora é tarde, Floralba.

Esta ferida é máis fonda

cá da máis cruel cimitarra...

¡A dor que me provocaches

nunca será perdoada!»

 

«¡Por Deus, don Fiz! ¡Pola Virxe!

¡Ábrame a porta esta vez!

O frío roe os meus ósos

e aterece a miña pel...»

«En van invocá-lo nome

daquel polo que eu loitei...

¡O portón segue pechado!

¡Afasta de min, muller!»

 

Don Fiz voltou á súa torre;

Floralba fica na porta.

Don Fiz pasea axitado;

Floralba chámao e chora.

O corazón de don Fiz

vai preso nunha gaiola.

A desgraciada Floralba

sente un arrepío fóra.

 

A Condesa pide axuda,

pero as forzas vai perdendo.

Dá tres voltas ó castelo,

pero vai esmorecendo.

Chama polo seu esposo,

pero vaise esvaecendo.

Trala noite, á alborada,

pouco a pouco, vai morrendo...

 

Don Fiz recolle o seu corpo

e sube ó alto da torre;

levanta os brazos e tírao

contra a ladeira do monte.

«¡Que ninguén toque a Floralba!

¡Quero que ninguén a toque!

Que a coman as alimañas

por ter enganado ó Conde».

 

  

VIII.- A maldición

  

Así rematou a vida

da malpocada Floralba,

pero aínda despois da morte

as súas culpas pagara.

Disque hai unha maldición

que lles atinxe á súa alma

e á do romeiro que fixo

que ámbolos dous pecaran.

 

Disque nas noites de lúa,

noite prácida e serena,

o espírito da condesa

anda a purga-la súa pena:

vaga arredor do castelo

pedindo ó Conde clemencia.

Pero non hai quen a escoite...

Pero non hai quen a atenda...

 

Por contra, nas noites frías,

chuvia, lóstregos e vento,

a sombra dun peregrino

anda pedindo sustento

pola ladeira do monte,

subindo cara ó castelo...

Pero a piques de alcanzalo,

volve a empeza-lo lamento.

 

Foi a fin dos dous amantes

que maldicidos parecen:

van vagando polo monte

condenados a non verse.

Noite clara e noite escura,

deambulando eternamente;

noite negra e noite branca,

condenados a non verse.

  

 

 

            Isto foi todo, señores.

            Así foi que rematou

            a historia do peregrino

            que a Santiago non chegou

            e a malpocada Floralba,

            que de inocencia pecou.

            E agora, homes e nenos,

            se esta historia lles gustou,

            compadézanse do cego

            que hoxe llela contou

            e ofrézanlle unhas moedas...

            Gracias pola súa atención.


 

Anterior                                      

Seguinte