Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

O nome do noso berce terreal

por César Camoira Vega 

I. NOCIÓNS ETIMOLÓXICAS:

Un ghrande número de topónimos ghaleghos, entre eles a denominación do noso país -Galicia-, baséanse en nomes de antighas divindades. As antighas divindades desempeñaban o papel de padroádegho para persoas, asentamentos e cidades. Ademais, daban o seu nome a ríos e outros accidentes xeoghráficos. Tal consideración débese a que na época antigha a concepción máxica-relixiosa se estendía por tódolos eidos vitais do ser humano.
regnun
A verba Galicia provén da deidade Cal-Calo, Calon. Estes nomes fan referencia á antigha deidade solar do ocaso. Co transcorrer do tempo estes vocábulos sufriron unha latinización: CALUS, CALE.

Dende a perspectiva etimolóxica observamos diferentes acepcións, ás veces en aparente contradición, ó tratarse dunha deidade polivalente dependendo de cada unha das súas funcións (a linghua da colectividade que lle profesaba culto, etc.).

Tras ve-lo vencello do topónimo coa antigha deidade solar cómpre que teñamos en conta que CALLAECIA, probablemente, non é unha denominación celta, polo menos na súa orixe, debido á súa presenza en culturas alleas ó fenómeno celta (como a cultura etrusca, a ibérica e incluso outras do ámbito precéltico: véxanse os nomes, entre outros, de Calahorra -nome ibérico-, Calatorao -nome etrusco-, Ourense -nome precéltico-...). Torre de Andrade        

II. CONSTATACIÓN ESCRITA DO TOPÓNIMO:

Facendo unha viaxe polo tempo, o territorio que ocuparon os suevos continuou a denominarse GALLAECIA. 
Tal denominación xa existía no S.I a.C. cando a este territorio chegharon os romanos. E da verba Gallaecia derivaron os étnicos Gallaici, Callaici e Callaeci: vocábulos que designaban pobos con quen se mesturaron os celtas no noroste peninsular.

A denominación GALLAECIA evoluiría á de Galicia posiblemente no S.VI (para a verificación disto remito á "Cosmographia Aetichi dicta" de Istro Aetico -S.VI-). A mencionada evolución, sendo a máis antigha documentada, tería unha serie de mudanzas posteriores:  Gallicia e Galiza e, tamén, Gallitia e Galliciense Regnum (estas dúas últimas denominacións fighurarían na "Historia Francorum" de Gregorio de Tours, obra que data de mediados do S.VI aproximadamente).

III. EVOLUCIÓN FONÉTICA DA VERBE TOPONÍMICA camba

O nome de Galicia e o resto de vocábulos documentados fan alusión á denominación dos poboadores previos á conquista romana.

Na Idade Media coexistían as dúas formas: Galicia -a forma máis antigha- e Galiza -forma documentada un século despois ó ighual ca Gallicia- (na documentación medieval tamén se observaron outros vocábulos para aludir ó territorio ghalaico: Gallizia, Galizia...). 

Co paso do tempo observamos que o topónimo territorial ghalaico, ó ighual ca noutras palabras, adoptou a terminación -CIA. As razóns que alicerzan esta solución como a única válida son: 

a) A única forma empreghada por tódolos falantes para desina-lo espazo territorial é GALICIA.

b) A verba Galicia non é un vocábulo castelán. Respecto disto cómpre ter en consideración que nesta linghua GALLAECIA debería dar *Gallicia ou *Galleza.

Trala lectura deste punto plantéxase* unha preghunta: ¿entón que pasou na linghua castelá? Nas denominacións dos países cercanos o castelán, lonxe de toma-la súa solución, adoptou a forma empreghada polos habitantes do territorio correspondente.

c) A terminación -CIA é patrimonial na zona oriental do ghalegho.

d) E se todos estes arghumentos non foran suficientes obsérvese que a recuperación da terminación mencionada, ademais da outra terminación: -CIO, se debe á ghrande abundancia de cultismos
introducidos na linghua ghalegha dende a época medieval.

Esta última explicación deixa albiscar a fidelidade da linghua ghalegha respecto da matriz latina. 

Por último, facendo un pequeno bosquexo a evolución que teriamos sería a seghinte: CALLAECIA > GALLAECIA > GALICIA

1- O paso de Callaecia a Gallaecia reposa, quizais, nun afán remodelador etimoloxizante.
2- O derradeiro paso plantexa* unha serie de inconvintes: a simplificación da consoante palatal lateral, a evolución do ghrupo vocálico -AE- a -I- (a raíz disto cómpre dicir que no ghalegho actual tal ghrupo debería dar ou vocal anterior semiaberta ou vocal semipechada), a terminación -CIA responde a unha evolución patrimonial.