Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

Manuel María 

Carta a un amigo que vive no estranxeiro 

 

Manuel MaríaMeu querido amigo.

Hai tempo que non sei de tí. Na túa derradeira carta laiábaste dese país, no que non te afás cumpridamente. Decías que as comidas non che iban e que o idioma che se resistía.
Desexo que teñas vencidas esas dificultás. O tempo é un gran aliado. Haste de ir afacendo pouco a pouco e todo ha vir a ben.
Compre que teñas pacencia. 0 idioma, xa o verás, iralo deprendendo pouco a pouco, case sen decatarte. O francés non é tan difícil pra un galego. Ademáis tí xa o ibas entendendo ben denantes de marcharte. Polo menos entendías o que estaba escrito. Nesa ciudade, ademáis de galegos, hai portugueses. Esta circunstancia fárache todo más levadeiro.
Pro eu non che quería falar desto. Vexo que esta carta se me está indo das maus, que me fuxe como unha anguía esbaradiza. ¿Lémbraste de cando éramos nenos e íbamos ó río a pesca das anguías con corda? Eu non quería traguer eiquí, neste intre, as lembranzas da nosa infancia que agora pouco importan. O que quería decir é que esta carta semella que me fuxe das maus pra convertirse nunha desas epístolas, tan llanas, tan cheas de sabiduría e filosofía alemán - xa pasada de moda, inoperante - e de louvanzas a Norteamérica que, de cando en vez, aparecen en "Grial". ¡Un primor! ¿Non é verdade?  O que me pasa é que che escribo con certo nerviosismo i as ideas ensarillánseme na testa. E penso en Francia.
E penso en tí. E penso na nosa terra e na nosa infancia. E penso no fodido que estarás ahí, traballando nunha terra que non é a túa. E que tí ahí teimas na túa terra e nos seus problemas. Que teimas na túa familia e nos teus amigos. Que teimas en aforrar unhos diñeiros. Que teimas en voltar. I eu, eiquí, escribíndoche, pra prantexarche un problema doloroso, desagradabel, que non sei como comenzar. E nós eíquí, cruzados de brazos, fodidos como sempre, rodeados de críticos incompetentes e de mala leite. E tí ahí, pensando en nós. E nós pensando en tí. Pensando que todos somos homes. Que non hai dereito. E lembramos, pra consolarnos, os versos de Celso Emilio Ferreiro, que está fodido en Caracas. E lembramos tamén os versos de Salvador Espriu que tamén está moi fodido en Barcelona. E quixéramos, pra descansar un anaco, o xardín das cinco albres que canta Espriu. Espriu e Celso Emilio Ferreiro, ou o revés, i un poeta vasco de que che falarei noutra carta, e que se chama Gabriel Aresti, son moi bós. Dín as cousas que hai que decir. Dín as cousas tal e como son. I eso, as veces, sirve de moito. Sirve de consolo. Sirve pra que, ó menos, te seipas comprendido por alguén.
E vou ó grao. Escríboche esta carta, voucho decir así, sin máis, a queimarroupa, pra preguntarche por Lois.
Lois era amigo noso dende neno. Non sei si te lembrarás dél. Foi con nós a escola. Era un rapaz loiriño e vivía no barrio de Abaixo, perto da ponte. Seu pai é fontaneiro. Lois traballaba, pois non sei si o sabes, dende que deixou a escola, na librería que hai na rúa principal. Loís é moi amigo meu. Moi amigo. E hai unha tempada que non sei dél. Que ninguén sabe dél. Remexendo nas miñas lembranzas, acórdome de que un día falamos de tí e que lle dei o teu enderezo e que él o apuntou na súa libretiña de direuciós. Lois é un home moi curioso, con moita pacencia e tiña a teima de xuntar - e ainda non sei si os xunta - sellos de correo. I eso trouxelle compricaciós.
Eu téñolle moito aprecio a Lois, ¿sabes?  Dendes que tí te fuches traballar fora, Lois era o meu amigo máis íntimo. Así que eu saía do traballo iba pra taberna do Cachimbas. Nela agardaba por Lois tomando a miña cunca. Si o Lois chegaba denantes agardaba por mín. Bebíamos xuntos unhas cantas cuncas e falábamos. Falábamos de canto hai. Tí ben sabes. I emprestábamonos libros. E discutíamos. Había veces que nos cabreábamos. Xa sabes do meu xenio súpeto. Aqueles cabreos non eran nada e deseguida nos pasaban.
O conto é que no pobo apareceron unhos panfletos. Xa sabes que unha das poucas frábicas que había eiquí pechou as súas portas. E que agora non hai case onde traballar. As frábicas disminuien i os bancos aumentan. Eu non entendo este choio e coido que non hai demo que o entenda. De modo e de maneira que, como che iba decindo, apareceron panfletos. Primeiro unhas folliñas pequenas. Despóis foron aparecendo outras máis grandes. Cada vez os panfletos eran máis abondosos i espricaban máis cousas. O pobo andaba remexido i alporizado e falaba en voz baixa e facía comentarios. O caso é que cada día había máis vixilancia. De noite non se podía dar un paso. O mellor de todo, o máis cordo, era pecharse na casa despóis de cear e non saír pra cousa ningunha.
Un día, haberá desto tres meses, despóis de rematar a miña xornada de traballo, achegueime, como sempre, como teño por costume, a taberna do Cachimbas. Pedín, como sempre, a miña cunca de viño. Ainda que esto non cho podo decir fixo. O mellor non a pedín. O mellor servironma xa sin pedila. Despóis de esbicar a cunca, alcendín un cigarro. Bebín de vagar. Mandei encher a cunca novamente. Ollei pró televexo. Voltei a ascender outro cigarro. E aínda bebín mais cuncas e fumei mais cigarros. E nada: o Lois non aparecía. Era xa a hora de ir a cear. Dispuxenme pra pillar o camiño da miña casa. Nesto pergunteille ó Cachimbas:

-¿Non viche por eiquí ó Lois?

-Vín.

-¿Cómo sería que non me agardou?

-É que viñeron a perguntar por él unhos "señores" e foise con eles.

-¿Qué señores?

-Non sei. Unhos "señores".

0 Cachimbas dixo a palabra "señores" roendo as sílabas, esmigallando as letras. ¿Comprendes? Ó Cachimbas dixo a palabra "señores" con carraxe e noxo. Eu ben llo notei. Eu ben me decatei de que o Cachimbas, ó decir a palabra "señores", ollaba pró chao. Eu ben notei que o Cachimbas non quería decir rnáis. Eu ben comprendín que ó Cachimbas lle fodía falar daquelo. Por eso eu non lle perguntei máis. E sin outra palabra, coa mesma, funme pra miña casa. 

Cenei pouco aquela noite. Coa preocupación que levaba derriba de mín case non puiden atravesar bocado. Estiven ten tado a ir a casa do Lois falar co seu pai. Decidín non ir por non alarmar. De todos xeitos eu estaba desacougado: era como si un verme ou un rato roera dentro de mín. Dín voltas, re voltas e reviravoltas no leito e tardei en dormir. 0 meu forno non me cocía aquel pan. E veña a teimar no Lois. 0 Lois era meu amigo. 0 Lois estaba nun apreto. 0 meu deber era axudalo. Os amigos pra algo estamos. Os amigos estamos pra axudar unhos ós outros. Si ún non lle val a un amigo, cando o amigo está nun apreto, non sei pra que carallo valen os amigos, digo eu. O caso é que eu non sabía o que tiña que facer. Non sabía como lle podía axudar ó Lois.

Deloutro día erguinme e fun pró meu traballo. En toda a mañá non poiden tirar ó Lois do meu maxín. Non podía. E veña a darlle voltas ó choio. E veña a matinar no que dixera o Cachimbas. E veña a cavilar no Lois. Non acougaba. Saín un pouco antes do acostumbrado do meu traballo. Achegueime a cen a librería e Lois non estaba. Pergunteille ó libreiro:


-¿E Lois?

-Está mañá non veu. Ó mellor está algo doente. É raro que non mandase recado. ¿Pasa algo?

-Non. Non pasa nada.

I eu cada vez máis preocupado. Decidín ir a casa do Lois, perguntar polo pai, falar con él. Na casa dél saberían algunha cousa. Lois, comprende, era meu amigo. 0 caso é que mudei de idea. E non fun. Decidín agardar. Eu estaba cheo de intranquilidade, de desasosego e sentía como un verme a rillar dentro de mín. 0 que pasaba era que eu tiña medo. 0 que pasaba era que eu non tiña eso que hai que ter e que tí ben comprendes o que é. Falar ben se fala. Falar é o máis doado que hai. Na taberna, dediante dunha cunca de viño, todo dios é moi valente. Todo dios fai i acontece. Pro cando te ves soio, cando sabes que che levaron a un amigo, cando o pobo está cheo de panfletos que dín esto i o outro, a todo dios se lle enrugan e todo dios cala. Cando ún lle ve as orellas ó lobo, as cousas cambian. 0 medo fai gardar a viña. E non fai falta moito medo pra que a viña esteña ben gardada. A hora da verdá ninguén quere dar a cara. Todo o mundo fai como si as cousas non foran con él. Así que rematei a miña tarefa da tarde fun, como sempre, a taberna do Cachimbas. Ó entrar deume un golpe o corazón: ¡ alí estaba o Lois ! Estaba alí, no seu recanto de sempre, bebendo a súa cunca de viño, fumando o seu "celta". Eu dígoche a verdá, non puiden conterme. Non fun home de conterme. E berreille: 

-¡Lois! ¿Qué pasou? 

-Nada. Non foi nada. Eu estaba eiquí bebendo unhos viños i agardándote. Chegan unhos señores e dinche que vaias con eles, que che queren facer unhas perguntiñas de nada. E tí vas. Un formigueo éncheche todo o corpo. As pernas trémanche debaixo das perneiras do calzón. Tí non dices nada. Queres aparentar valentía, seguridá, como si as cousas non foran contigo, como si foras de paseo cunhos amigos. Chegas alí e dinche que agardes. Tí perguntas si podes telefonear e dinche que non, que non é preciso, que soio se trata dunhas formalidades de nada, que te despachan nun intre. E tí sigues agardando. Cada vez o nerviosismo vaiche subindo como unha marea. Despóis o nerviosismo convírtese en medo. E mexaste co medo. Logo ven un señor e pergúntache como te chamas, cantos anos tés, en que traballas, onde vives, como se chama teu pai e túa nai. E sigue a facerche perguntas e máis perguntas. E tí non sabes nada. I o home veña a perguntar. I o horne veña a decirche que quen son esas esas persoas cuios nomes tí levas apuntados na túa líbretiña de direcciós. E veña a enfocarche a luz ós ollos. E veña a decir que non te movas. 

E logo ven outro home. O que che perguntou primeiro vaise. E despóis volta. E despáis ven outro. E tí xa estás canso. Cando dices que xuntas sellos e postales, rinse. Tí estás que non podes máis. E veñan perguntas, perguntas e máis perguntas. E veña a decirche que antes dixeches unha cousa i agora outra. E tí que non señor. I eles que sí, que si señor. EIes que si coñoces a fulano i a merengano. E ún diche que é inútil que negues que eles xa o saben todo e que fulano dixo. Ún deles diche que eles xa saben que tí eres bo home e que as compañas ruís te apedraron e que vas por mal camiño e que, si falas e dices a verdá, non che pasará nada por ser a primeira vez e que estás a tempo de arrepentirte. Outro diche que te vas a lembrar desto e do de máis aló, e que é mellor que cantes dunha puta vez, que se lle está hinchando aquelo. E tí cada vez colles máis medo. I aumenta a intensidade da luz. Estás que non podes coa alma e pensas que te vas caer mais non te caes. Desexarias que caera un lóstrego ou unha bomba e que comera o demo todo. Mais o lóstrego non caí nin a bomba estoura. E siguen as perguntas. E tí que non señor i eles que sí señor. I así perante unha hora, dúas horas, tres horas, oito horas, dez horas. 0 tempo semella que non ten fin. 0 tempo semella que non remata nunca. Cando se cansan limpan as sudes cun pano, alcenden un cigarro e convidante si cadra. Logo escriben a máquina. Tí firmas o que escribiron. E logo marchaste. 

-¿E qué cousas che perguntaron? 

-Que si os panfletos. Que quen os fixo. Que si os repartín eu. Que porque traguía na miña libretiña tantos enderezos. Que si tal e que si cual... 

-¿E qué dixeche? 

-A verdá. Soio dixen a verdá. Que eu nada sabía deses lerios. 

-¿Qué tal estás? 

-Ben. Estou ben. 

E Lois apurou a súa cunca. Calou. Eu tamén calei. 

A vida seguiu como sempre. Traballábamos. Bebíamos os nosos viños. Falábamos. Algún día incruso dábamos un pequeno paseo. Lois sendo o mesmo, xa non era o mesmo, ¿comprendes?
Despóis de acontecer todo o que che contei, xa hai ben días, cheguei, como sempre, despóis de rematar o meu traballo, a taberna do Cachimbas. Servíronme a miña cunca. E quedei, como sempre, a agarda do Lois. Pasaba o tempo i o Lois non aparecía. Entón foi cando lle perguntei ó Cachimbas:

-¿I o Lois?

-Saíu con dous "compadres".

I o Cachimbas, ó decir "compadres", deulle a palabra unha entonación especial. Unha entonación que eu ben comprendín.
Non dixen nada. Funme pra miña casa caviloso e preocupado.
Pasaron varios días. Non tiven noticia ningunha do Lois. Pergunteille ó seu pai e nada. Perguntei na librería onde traballaba e nada. Pergunteille ós amigos e conocidos e nada. 0 pai perguntou eiquí, alí i acolá e nada. Perguntou naquel sitio, no que ti te supós, con insistencia e teimosía, e nada. O Lois desaparecerá misteriosamente.
Porque o Lois despareceu misteriosamente che escribo. Ó mellor, penso eu, Lois fuxiu. Ó mellor tí sabes de Lois porque Lois tiña o teu enderezo.
Quedo, pois, na agarda das túas noticias. Hai algo que me dí que o Lois fuxiu. Que o Lois está no estranxeiro. Unha desaparición así, tan súpeta e misteriosa, non a dou espricado. Ninguén a da espricado.
Perdoa esta carta capaz de esgotar a túa pacencia. E recibe unha forte aperta do teu vello amigo.


 do libro "O xornaleiro e sete testimuñas máis", Ed. Galicia del Centro Gallego de Buenos Aires, 1969.-

  

Volver a:   Manuel María