Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

LENDA DE MACÍAS O NAMORADO

No século XV tivo lugar a lenda dos amores imposibles do Trobador Macías. O famoso trobador galego naceu en Padrón a comezos dese século e morreu traxicamente en Arjonilla, Jaen,  entre os anos 1467 e 1484.

Pouco é o que se sabe da vida deste trovador. Perteneceu á Corte de Xoan lí, e, segundo Baltasar Porteño, naceu en Padrón e estivo ao servicio de don Enrique de Aragón, Marqués de Villena. Namorado dunha dona chamada Elvira, non conseguiu casar con ela por mor da desemellanza social. Aproveitando unha ausencia de Macías, casou a dama cun señor de Porcuna. Cando regresou o troveiro, máis aguilloado ainda polo casamento, seguiu a lle adicar cancións amorosas. 0 esposo denuncioulle o caso ao Marqués de Arjonilla. Parece que estando preso e todo, continuou mandándose cartas e cantigas á súa amada.

Non se teñen noticias certas do xeito como morreu tráxicamente o poeta. A versión máis común sinala que o señor de Porcuna dirixiuse a Arjonilla para reconvir ao amante da súa mulier. Xa alí, cornprobou persoalrnente como Macias lle adicaba a esta cantigas de amor, e irado polos celos guindoulle unha lanza que produciu a morte do troveiro.

Castelo do trobador Macías en Arjonilla, Jaén

FOTO: Castelo do trobador Macías en Arjonilla, Jaén

Na torre da homenaxe viviu encarcerado e morreu asasinado Macías, O Namorado. Os seus amores inspiraron obras a  Lope de Vega e Larra. 

A torre é obra cristiá do século XIII e o recinto, un  polígono irregular de sete  lados dos que só quedan tres do século XV.

0 Condestable don Pedro de Portugal, dixo do poeta: "Natural foi de Galicia, grande e virtuoso mártir de Cupido"; e contou a súa vida nunha nota marxinal do seu melancólico libro Sátira de felice e infelice vida.

Máis do que a obra de Macias, quezais o que importa é a biografía de lenda que a envolve, e que deu lugar a que moitos escritores e poetas contemporáneos seus, e mesmo posteriores, o xuzgaran como arquetipo dos fieis, leais e máis desditados amadores. Rodrigues Lapa escribiu verbo deso: Macias encheu toda a época coa sona conmovida dos seus infelices amores. É tan poética, tan romántica a súa historia, que sentimos mágoa porque a pasión ardentisima do Werther do século XIV fora traducida na máis pobre poesía do seu tempo. 

As cantigas de Macias conserváronse, en número de catro, no Cancioneiro de Baena: "Cativo da miña tristura", "Señora en quen fianza", "Amor cruel e brioso" e "Probei de buscar mesura".

Ainda nos fins do século XIV, Macias amosouse, con todo, impermeable á filtración allea, e deunos pingas de sangue do seu pobre corazón flaxeiado, decindo con vella señardade: 

 

 "Cativo! de mía tristura

 ja todos prenden espanto 

 e preguntan que ventura 

é que m'ator-menta tanto".

CANTIGAS DE MACÍAS O NAMORADO

 

Cantiga de Macias para su amiga.



Cativo! de mia tristura
ja todos prenden espanto
3 e preguntan que ventura
é que m' atormenta tanto
que non sei no mundo amigo
6 a quen mais de meu quebranto
diga d' esto que vos digo:
Quen ben see, nunca devia
9 al pensar, que faz folia.
Cuidei sobir en alteza
por cobrar mayor estado,
12 e caí en tal pobreza
que moiro desamparado.
Con pesar e con desejo
15 ben vos direi, mal-fadado,
o que ouço ben e vejo:
Cando o louco cree mais alto
18 sobir, prende mayor salto.executando a zanfona no medioevo
Pero que provei sandece,
por que me dev' a pesar,
21 minna loucura assi crece
que moiro por én trobar.
Pero mais non averei
24 se non ver e desejar,
e por én assi direi:
Quen en carcer sol viver,
27 en carcer deseja morrer.
Minna ventura en demanda 
me poso atan dultada,
30 que meu coraçon me manda
que seja sempre negada.
Pero mais non saberán 
33 de minna coita lazerada,
e por én assi dirán:
Can ravioso é cousa brava,
36 de seu sennor sei que trava.

(004)

Cantiga de Macias para su amiga.

Ai sennora, en quen fiança
ei por certo sen dultança,
3 tu non ajas por vengança
mia tristura.
Non por meu merecimento
6 que a ti o manda,
mas por ta mercee comprida
doe-te do perdimento
9 en que anda
mia ventura e mia vida.
Faz que non seja perdida
12 en ti minna esperança,
e tu farás boa estança
e mesura.
15 Non sei lugar atan forte
que me defenda
de la ta mui gran beldade.
18 En ti tenno eu a morte
sen contenda,
se me non val ta bondade.
21 E por que esto é verdade,
ai Amor! en renembrança
en meu cor tenno ta lança
24 d' amargura.
Aquesta lança sen falla,
ai coitado!
27 non me a deron do muro,
nen a prix eu en batalla,
mal-pecado!
30 mas viindo a teu seguro,
Amor falso e perjuro,
me ferío, e sen tardança;
33 e foi tal a mia andança
sen ventura.
A ti adoro agora,
36 e todavia
de puro leal talente.
Nembre-te de mi, sennora,
39 por cortesia,
e sempre te venna en mente,
e non leixes teu servente
42 perder[-se] por olvidança,
pois que toda mia nembrança
é ta figura.

(005)

Esta cantiga fiso Maçias contra el Amor, enpero algunos trobadores disen que la 
fiso contra el Rrey don Pedro.

Amor cruel e brioso,
mal aja a ta alteza,
3 pois non fazes igualeza,
seendo tal poderoso.
Abaixou-me mia ventura
6 non por meu merecimento, 
e por ende a ventura
poso-me en gran tormento.
9 Amor, por teu falimento
e por la ta gran crueza
meu coraçon con tristeza
12 é posto en pensamento.
Rei es tu sobre los reis,
coroado emperador;
15 du te praze van tas leis,
todos án de ti pavor.
E pois es [a]tal sennor,
18 non fazes comunaleza;
se entendes que é proeza,
non soo ende julgador.
21 So la ta cruel espada
todo om' é en omildança,
toda dona mesurada
24 en ti deve aver fiança.
Con la ta briosa lança
enxalças toda vileza
27 e abaixas a nobreza
de quen en ti ouvo fiança.
Ves, Amor, por que o digo:
30 Sei que es cruel e forte,
adversario ou eemigo,
desamador de ta corte.
33 Ao vil deitas en tal sorte
que por prez lle dás vileza;
quen te serve en gentileza,
36 por galardon lle dás morte.

(006)

Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Maçias, quexandose de 
sos travajos.

Provei de buscar mesura
u mesura non falece,
3 e por mengua de ventura
ouveron-me o a sandece.
Por ende direi des i,
6 con cuidado que me crece,
un trebello, e diz assi:
Anda meu coraçon
9 mui trist', e con razon.
Meus ollos tal fermosura
foron ver por que perece
12 meu coraçon con tristura,
e Amor non me guarece
nen me pon [a]tal consello
15 por que eu prenda ledece.
Por én digo este trebello:
Ben pode Deus fazer
18 tras gran pesar prazer.
Estes trebellos cantei
con coita desd' aquel dia
21 que mesura demandei
e eu vi que falecia.
Mesura morrei chamando
24 e dizendo a gran porfia
tal trebello sospirando:
Meus ollos morte son
27 de vos, meu coraçon.
Pois mesura non achei
u falecer non soía,
30 mesura log' olvidei
e canto prazer avia.
Con pesar que tenno migo
33 e tristeza todavia
aqueste trebello digo:
Bon Deus, a mi faz ver
36 por gran pesar prazer.

(007)

Dezir Maçias.

Pois me faleceu ventura
en o tempo de prazer,
3 non espero aver folgura
mas por sempre entristecer.
Turmentado e con tristura
6 chamarei ora por mi:
Deus meus, eli, eli,
eli lama sabac thani.
9 Quen mias cuitas entendesse
e meu pesar e quebranto,
e de mi s'adolecesse,
12 comigo faria pranto;
quanto mais se ben soubesse
o gran ben que eu perdí:
15 Deus meus, eli, eli,
eli lama sabac thani.

(008)

Pois prazer non posso aver
a meu querer e de grado, 
3 mais val morrer que non ver
meu ben perder, oh coitado!

 


FONTE:  "Historia da literatura", Francisco Fdez. del Riego.-