Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

XESÚS LORENZO VARELA VÁZQUEZ

Lorenzo Varela

LONXE 

 

Ediciós Botella al Mar, 1954, Bos Aires

 

COMPAÑEIROS DA MIÑA XERACIÓN MORTOS OU ASESIÑADOS  

 

¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa,
de todos nós co mundo!
Facíamos un feixe de campos e de estrelas,
e ó pisar ise chao que latexaba
sentíamos subir pola sangue o misterio.
O noso corpo era o camiño da maxia,
a escada pola que viña a lúa,
o zume de todol-os segredos,
a canzón da herba que resucitóu.
E o mismo verme era unha folla leda,
un mensaxeiro do sagrado alén.

Morréchedes, matáronvos, deixáronme.
Quedéi eiquí, lonxe das vosas sombras.
E gardo, coma un morto,
no centro do silenzo, da sede, da agonía,
o día que vos poda levar á sepultura
unha cesta de pombas e mazás.
¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa,
de todos nós co mundo!

 

 

DOLMEN


Camiño do tempo vello, 
camiño do tempo novo: 
pedra dos tempos sin tempo, 
pedra dun ollar sin ollos. 

Semente do azar primeiro, 
centella inmóvel da terra: 
si latexara o teu peito, 
ou si te voltaras de herba. 

Si voaras, si tiveras 
estrelados aguiares.
Si te romperas, penedo, 
e deras a luz que sabes. 

Feixe de raios ou dolmen, 
lume gardado no ren, 
tes xeito i alma de home 
cun día quixo nascer. 

É sagrado o teu silenzo: 
Ao pé de ti fala a choiva, 
sobor de ti canta o vento 
e dentro de ti, ti escoitas. 

Camiño do tempo vello, 
camiño do tempo novo: 
pedra dos tempos sin tempo 
pedra dun ollar sin ollos.

 

 

EMIGRANTE
 


¿Quen son eu, quén me trouxo,
quén me ten de levar?
Lonxe quedou o muíño,
tamén lonxe o piñeiral.
¿Quen é o veciño meu,
o polaco que chora ardentes bágoas,
ise loiro rapaz que non vai ó traballo
porque di que o mencer ten veneno de serpe?


¿Quen son eu, quén me trouxo?
¿E quén me levará diste inferno de moedas
ó ceu da caridá?


¡Meu muíño de pan!
¡Meu piñeiral!
¡Meu lar!

 

 

LONXE

 

 

Dourados peixes, froles amarelas,
coronarias do monte, tremoeiras da mar;
¿ónde veréi a lúa das airas que gardades,
ou serea das ondas, ou fada das namelas?
¿Onde os meus carros, miñas dornas, ónde
ouviréi no meu peito enguedellado
a cantiga do merlo nos outeiros,
na baixamar o tremecer da iauga?
¿Onde teréi na mau, a mau fidalga dela
debaixo dun castiro de ponlas enxoiadas?
I este meu corazón, ¿o meu corazón ónde
acougará sin vos, levándovos adentro?
¿Onde, meus peixes, miñas froles, ónde? 

II 

Dourados peixes, froles amarelas:
lonxe de vós, ¿ónde deixar os ósos,
ónde deixar a morte que vos debo?
¿Qué queredes de min, que me chamades
e despois vos marchades sin levarme?
¿Onde me agardaredes, compañeiros?
¿Xa veu o tempo de que as froles falen,
xa veu o tempo de que os peixes digan! 

III 

Dourados peixes, froles amarelas,
cando soño convós nácenme verdes,
azules carballeiras que me arrolan
nun outo estrelecer sobror da noite,
nunha neve romeira tras a vida.
E vou, lonxe de vós, inda máis lonxe,
pra vos lembrar millor, mais docemente,
o mesmo cun pandeiro que caíra,
baixara dando tombos 
dende o berce do monte alboreado
ao cadaleito, xa sin fin, da mar:
lonxe de vós, inda máis lonxe. Lonxe. Lonxe

 

 

LUGO

 

Na fonte de ferro,
no coiro dos bois
no espello do vento,
da navalla e da frol.
No recén da herba,
no lobo e no can,
nos ollos da meiga,
na pedra do lar.
No refaixo dela,
na ponte do alén,
no andar des ovellas,
no ar do mencer.
No cabalo quente,
no viño millor
no que non se perde .
no meu corazón.
Na noite senlleira,
no liño tecido,
na madeira tenra
dos vellos castiros.
Na vida, na morte, no amor e no ren,
loubareite, 
Lugo de aceiro e de mel. 
 

 

MANUELA SÁNCHEZ 

Pomba, ponla, mai, señora, 
guía, vara, mai de nós: 

Hoxe non quero saber como te chamas
nin perguntar qué foi da túa mocedade. 
Hoxe non quero máis que te lembrar de novo 
no cume mais antergo das mámoas proteitoras, 
ergueita, xurdia, forte, lanzal coma ninguén. 

E fose coma fose, ti chamaraste ponla,
a mais verde do verde carballo que se vira. 
Aguia mortal na guerra, na paz señora pomba, 
mai e guía de nós, da nosa vida enteira.
Ti chamaraste ponla, ti chamaraste a vara 
mais outa do pombal. 

Non chegan a ti as balas dende que pomba és, 
verde no zumo verde da figueira e da vide, 
verde ponla,
pros labregos de Lugo e pros granxeiros
dos verdes cómaros do mundo.
Pomba branca e máis branca
pros brancos mariñeiros de Vigo sempre branco 
ou pros dourados mariñeiros de Siam. 

Pomba, ponla, mai, señora, 
guía, vara, mai de nós.

 

 

MANUEL PONTE

 


Berraron os osos brancos do luar,
os eixos da terra víronos berrar.
Pol-a túa morte, pol-o pulo teu,
camiño dun novo, limpo, eterno ceu.
Choraron as serras,
choraron os toxos e chorou o pan.
Mais houbo, Manuel, nos albres, na iauga,
na luz das mañás,
na fouce do raio tras de lostregar,
coma un xuramento de homes a xurar:
¡Pol-a túa morte a loitar, a loitar!
¡Ti fuches a ponte do río de Deus,
a ponte do pobo dos teus e dos meus!
E por iso estala coma estala un cantar
a espada das verbas ardentes do lar:
¡Po-la túa morte a loitar, a loitar!


 


O guerrilleiro Manuel Ponte foi abatido en abril de 1947. A súa é unha das figuras míticas da resistencia galega ao réxime franquista. A súa é unha historia apaixonante, un relato épico cheo de acción e aventura situado no marco do comezo da guerra civil. A persecución á que é sometido Manuel Ponte, como se dunha fera se tratara, o acurralamento e o tiroteo, poderían ser imaxes de calquera historia de rebeldía, fuxida, traizón e morte. Mini e Mero realizaron unha canción con este mesmo tema.

 

O GALO

 


Vai na brétema o gando,
o rapaz vai na brétema. 
Brétema arriba, brétema abaixo 
o canto do galo. 

Vai na iauga o gando,
o rapaz vai na iauga.
Po-la iauga arriba pola iauga abaixo 
o canto do galo. 

Vai na noite o gando,
o rapaz vai na noite.
Po-la noite arriba, po-la noite abaixo 
o canto do galo. 

Vai no sono o gando,
o rapaz val no sono.
Po-lo sono arriba, po-lo sono abaixo 
o canto do galo. 

o gando e o mozo o mozo e o gando,
sentían arriba, no hórreo do peito, 
sentían debaixo, no valado da ialma, 
a chirimía de cristal doénte
do canto do galo. 

Vai na morte o gando,
o rapaz vai na morte.
Po-la morte arriba, po-la morte abaixo 
o canto do galo.

 

 

 

OS BOIS

 


Xunguidos ó carro dos chantos
fendían os regos, espallaban os croios, 
levaban nos lombos o sol da xesteira
e no peito un monte de touros e orballos. 

Unha xunta de bois que puxa en diante, 
que berra, fungue, muxe,
deixa ao pasar unha mirada morna
o mesmo que isas ondas poderosas 
que pousan nas areas dunha praia
o mar enteiro, doce e paseniño:
cal unha escuma branca
na palla loira do pombal. 

¿Qué pensan xunto ao río?
¿Saben eles que teñen
cor de nube caída?
¿Que cando chega a escuridá da tarde 
eles son o solpor no milleiral? 

¿Que cando se recostan na friaxe do prado, 
alansando, semella que respiran
os pulmós palpitantes dos astros? 

Xunguidos ó carro dos chantos,
os bois son deuses cegos
que levaran o campo, de xionllos,
a unha estrela sin bágoas e sin muros.

 

 

ROMARIA


¡Baila, meu amor,
e volta de novo a bailar!
Na punta do pé
na palma da man. 

Nunha escada de herba
baixaron os anxos 
por te ver bailar.
Baila meu sol baila,
na punta do pé
na palma da man. 

Cara de cereixa,
non deixes no ar
coma un peixe o corpo
brincando na mar.
¡Baila, meu amor,
e volta de novo a bailar! 

Xa meu corazón
non é meu nin é
corazón humán:
ten maos e ten pés
e ponse a bailar.
Na punta do pé
na palma da man. 

¡Baila, meu amor,
e volta de novo a bailar

 

 

Fonte  : Biblioteca Virtual Galega e Afonso Vázquez Monxardín e Vicente Santos no IES AS Lagoas de Ourense

Volver