Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

O fusilamento dos mártires de Carral 

O concello de Carral está situado na provincia da CORUÑA e coincide coa conca do río Barcés, que Escudo de Carralnace no termo de Cerceda e métese en Carral formando o fermoso val do Barcia. 

A poboación do municipio é dun pouco máis de 5400 habitantes, e a principal ocupación deste concello é a agrícola e a gandeira; a súa terra é dunha gran fertilidade, apta para todo tipo de cereais, legumes, hortalizas e froitas. Tamén merece nomearse o pan de Carral, caracterizado polo emprego de trigo do país e pola fermentación natural. 

O seu devir histórico estivo especialmente marcado por ser lugar de paso das comunicacións entre A Coruña e Santiago, naqueles lugares onde paraban as carruaxes da época foron xurdindo pequenos núcleos de aprovisionamento, como Carral e Herves. 

Máis no século XIX, un feito histórico moi importante , sucedeu nestas terras, un feito coñecido na historia como "O Fusilamento dos Mártires de Carral"...

CarralO acontecemento máis importante da historia moderna de Carral foi se-lo escenario do triste final do coronel Solís e dos militares que o acompañaron no levantamento contra o presidente Narváez... 

Dito alzamento comezou na cidade de Lugo o día 2 de abril de 1846, cando Miguel Solís e Cuetos, coronel, disolveu o Consello Provincial e a Deputación, proclamando unha Xunta de Goberno de Galicia en contra do Goberno de Isabel II, que estaba presidido por Narváez. Pretendía con iso reivindica-la liberdade rexional de Galicia. 

A batalla decisiva entre Solís, quen fora nomeado capitán xeral pola Xunta Superior de Galicia, e o xeral Concha, que fora enviado desde Madrid para someter ós rebeldes, tivo lugar o día 23 de abril en Cacheiras. A grande superioridade das tropas do goberno central fixo inútil a resistencia. As tropas do xeral Concha entraron en Santiago a saqueo e pillaxe, segundo prometéraselles. 

Aquela mesma tarde, Solís, que se refuxiara en San Martiño Pinario, entregouse... Tres días despois, un xuízo sumarísimo condénao a morte en Carral. Este xuízo non foi celebrado en Santiago ou na Coruña por medo ós simpatizantes do coronel que había nestas cidades. 

Tumbas dos Mártires de CarralÓ serán , o coronel Solís, foi levado ó adro da igrexa de Paleo, onde foi fusilado. O comandante Víctor Velasco e dez oficiais mais foron pasados polas armas na Fraga dó Rin, a medio camiño entre Carral e Paleo, pois xa anoitecía , e foron enterrados no día seguinte no cemiterio de Paleo. Aínda se poden ver as súas tumbas sen inscrición ningunha. O párroco, quen presenciou o fusilamento, na acta de defunción engadiu: "Espectáculo horroroso. Triste Memoria"...

Dez anos despois , un novo goberno nomearía como "beneméritos da Patria" ós doce fusilados. As Cortes concedéronlles a "Cruz de valor e constancia" e decretaron a erección dun monumento, que non se levou a cabo ata o ano 1904, cando, por iniciativa da Liga Galega de A Coruña, erixiuse o actual, que está construído en granito das canteiras de Illó (Pontevedra) e que foi deseñado polo arquitecto lucense Juan Álvarez Mendoza. Pódese ve-lo escudo de Galicia e unha inscrición que di : "Aos mártires dá liberdade mortos ou 26 de abril de 1846. Liga Galega na Cruña". Este monumento , aínda que non se poida considerar en si un cruceiro, reúne motivación e formas de tal e, ademais, a estructura da obra ten forma de cruz.

Segundo Murguía conta, nesa curta primavera de 1846, só aflorou durante 24 días de ilusión e progresismo contra o Goberno de Narváez, que a pesar de dicirse liberal e moderado, tiña na súa contra á mediana e pequena burguesía, a moitos universitarios e bastantes profesionais próximos ó republicanismo.

Mónica Beatriz Suárez Groba

- Bibliografía consultada:    "Historia de Galicia", ramón villares.

 

VER MÁIS TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQUÍ