Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

FESTAS ESTACIONAIS : A MALLA

A faena da malla era a festa típica das terras onde se cultivaba o centeo e o trigo. Comezábase por arranxa-la eira, recebándoa onde fora preciso, para deixala lisa e sen fochas. O chamado "paparruallo",  formado de antemán, era estendido cunha vasoira de silvarda, ficando como luído; e mentres non pasaban os días necesarios para que secase, a eira era coma un lugar sagrado onde ninguén podía pisar, nin sequera as galiñas. trigo

Chegado o día da malla, sempre en día de sol de xullo ou de agosto, desfacíanse as medas; pasaban á eira os mollos que as formaban; colocábanse arredor todos de pé, a xeito de valado para que o gran non brincara fóra ; estendíanse  os demais simetricamente encol da eira, facendo así as eiradas, e os malladores colocábanse en dúas ringleiras, fronte a fronte, porque a calor o esixía e a faena o requiría.

Os dun lado empuñaban os mallos facendo xira-los pértegos no aire e deixándoos caer de golpe sobre as espigas, e os do lado fronteiro facían a mesma faena. Deste xeito, cun compás rítmico, ían mallando as espigas ata que soltaban todo o gran.

Non había présas nin bulicio: todo era  grave, solemne e só se oían os golpes compasados dos pértegos. A malla non era  barafunda coma a escasula, nin dionisíaca coma a vendima, nin brincadeira coma a ruada, nin divertida coma o fiadeiro, nin estridente coma o folión.  Tiña moito de festa, pero de festa austera, serena, ordenada, e os malladores semellaban sacerdotes dun antigo rito de traballo.

O espallamento das máquinas malladoras foi a causa de que as mallas foran esmorecendo de vagariño,  e xa non se bota man da cooperación veciñal da roga, a axuda ou o troque, antes obrigados.

Non poucas comarcas galegas posuían eiras de propiedade comunal, gardándose tradicionalmente o sitio que correspondía a cada familia para face-la meda preto; e, no tocante ó seu disfrute para a malla, os veciños avisábanse con antelación e por rigorosa rolda no percorrer dos anos. 

Nalgunhas comarcas existía comunidade para face-la malla. Entre xentes supersticiosas da Capelada (Ortigueira) crese que cando a malla cadraba cun día neboento, víase rubir por entre o neboeiro o trigo das eiras dos  vales próximos.

A Meda: era unha construcción cónica que se facía  comunmente na herdade contigua á casa, ou na eira, para que secara ou conservara o gran mentres non chegaba a malla. 

Pódese dicir que as medas estaban constituídas por trigo e centeo, con palla e gran, pois a cebada cultivábase moi pouco. Cando se ía segando o cereal, este íase  estendendo sobre a mesma leira, formándose logo feixes pequenos ou mollos que se dispoñían en "maragoutos" e eran contados por "dezmas", a cada unha das cales se lle calculaban dous ferrados e medio os anos de colleita ordinaria. 

Logo da sega, cando o gran e a palla se xulgaban xa ben enxoitos, carrexábanse os "maragoutos" á eira e alí facíanse  con gavelas as medas, non desfacéndoas ata o día da malla. 

Antano era unha arte especial,  a da construcción das medas, e o labrego que collía pan de seu  e puña todo o empeño en ca súa meda fose a mellor do lugar, mesmo do contorno, polo esmerado da súa feitura e a perfección da aparencia exterior. 

Nalgunhas comarcas tamén adoitaban facerse medas de millo, conservándolle a cana e a espiga, pero isto non era moi frecuente. Polo xeral, o millo era recolleito,  quitábaselle a palla, metíanse as espigas no canastro ou cabaceiro para que se desloirasen, escasulabanse logo e despois pendurábanse nas solainas ou nos teitos das vivendas, atando as follas unhas con outras para formar mañizos e deixando as espigas a descuberto

Mónica Beatriz Suárez Groba

- Bibliografía consultada:    "breviario enciclopédico", eladio rodríguez gónzalez. 

 

VER MÁIS TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQUÍ