Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

 

Rosalía de Castro - Escolma poética - Follas Novas



           Rosalía de Castro "Follas Novas", 1880 

Rosalía 

de

Castro

   

- II -

¡Do íntimo!

¡Adios!
¡Adios!, montes e prados, igrexas e campanas,
¡adios!, Sar e Sarela, cubertos de enramada,
¡adios!, Vidán alegre, moíños e hondanadas,
Conxo, o do craustro triste i as soedades prácidas,
San Lourenzo, o escondido, cal un niño antre as ramas,
Balvis, para min sempre o das fondas lembranzas,
Santo Domingo, en donde canto eu quixen descansa,
vidas da miña vida, anacos das entraña.
E vós tamén, sombrisas paredes solitarias
que me vicheis chorare soia e desventurada,
¡adios!, sombras queridas, ¡adios!, sombras odiadas,
outra vez os vaivéns da fertuna
pra lonxe me arrastran.

Cando volver, se volvo, todo estará onde estaba;
os mesmos montes negros i as mesmas alboradas,
do Sar e do Sarela, mirándose nas auguas.
Os mesmos verdes campos, as mesmas torres pardas
da catredal severa, ollando as lontananzas.
Mais os que agora deixo, tal como a fonte mansa
ou no verdor da vida, sin tempestás nin bágoas,
¡canto, cando en tornare, vítimas da mudanza,
terán de présa andado, na senda da desgracia!
I eu... mais eu nada temo no mundo,
¡que a morte me tarda!

*

Grilos e ralos, rans albariñas,
sapos e bichos de todas cras,
mentras ó lonxe cantan os carros,
¡que serenatas tan amorosas
nos nosos campos sempre nos dan!

Tan só acordarme delas,
non seí o que me fai,
nin sei se é ben,
nin sei se é mal.

*

¡Cal as nubes no espazo sin límites
errantes voltexan!
Unhas son brancas,
outras son negras;
unhas, pombas sin fel me parecen,
despiden outras
luz de centela...

Sopran ventos contrarios na altura
i á desbandada,
van levándoas sin orden nin tino,
nin en sei pra onde,
nin sei por que causa.

Van levándoas, cal levan os anos
os nosos ensoños
i a nosa esperanza.

*

Rico ou probe, algún día
¡con que contento e pracidez folgaba!
I agora, probe ou rico, ó desdichado
¡todo, todo lle falta!

En balde veñen días, pasan anos,
e inda sigros pasaran;
se hai abondosas fontes que se secan,
tamén as hai que eternamente manan;
mais as fontes perenes nesta vida
son sempre envenenadas.

Nelas o esprito que ofendido pena,
na humidá enferma do rencor se baña,
sin que dado lle sea
beber do olvido nas saudosas auguas.

¡Odio!, fillo do inferno,
pode acaba-lo amor, mais ti n'acabas,
mamoria que recorda-las ofensas.
Si, si, ¡de ti mal haia!

Na catredal

Como algún día, polos corrunchos
do vasto tempro,
vellos e vellas, mentras monean,
silvan as salves i os padrenuestros;
i os arcebispos nos seus sepulcros,
reises e reinas con gran sosego
na paz dos mármores tranquilos dormen,
mentras no coro cantan os cregos.
O órgano lanza tristes cramores,
os das campanas responden lexos,
i a santa imaxe do Redentore
parés que suda sangre no Huerto,
¡Señor Santísimo, ós teus pés, canto
tamén de angustia sudado teño!
Mais se o pecado castigas sempre,
ó que afrixido va¡a pedircho
daille remedio.

O sol poniente, polas vidreiras
da Soledade, lanza serenos
raios, que firen descoloridos
da Groria os ánxeles i o Padre Eterno.
Santos e apóstoles, ivédeos!, parecen
que os labios moven, que falan quedo
os uns cos outros, e aló na altura
do ceu a música vai dar comenzo,
pois os groriosos concertadores
tempran risoños os instrumentos.

¿Estarán vivos?, ¿serán de pedra
aqués sembrantes tan verdadeiros,
aquelas túnicas marabillosas,
aqueles ollos de vida cheos?
Vós que os fixeches de Dios c'axuda,
de inmortal nome Mestre Mateo,
xa que aí quedaches homildemente
arrodillado, falaime deso;
mais con eses vosos cabelos rizos
santo dos croques, calás... i eu rezo.

Aquí está a Groria, mais naquel lado,
naquela arcada, negrexa o inferno
cas almas tristes dos condanados,
onde as devoran tódolos demos.
De alí non podo quita-los ollos,
mitá asombrada, mitá con medo,
que aqueles todos se me figuran
os dun delirio mortaes espeutros.
¡Como me miran eses calabres
i aqueles deños!

¡Como me miran facendo moecas
dende as colunas onde os puxeron!
¿Será mentira, será verdade?
Santos do ceo,
¿saberán eles que son a mesma
daqueles tempos?...
Pero xa orfa, pero enloitada,
pero insensibre cal eles mesmos...
¡Como me firen!... Voume, si, voume,
¡que teño medo!

Mais xa nos vidros da grande araña
cai o postreiro
raio tranquilo que o sol da tarde
pousa sereno;
e en cada prancha da araña hermosa
vivos refrexos,
cintileando como as estrelas,
pintan mil cores no chan caendo,
e fan que a tola da fantesía
soñe milagres, finxa portentos.
Mais de repente veñen as sombras
todo é negrura, todo é misterio
adiós alxofres e marabillas...
tras do Pedroso, púxose Febo.

Coma pantasmas cruzan as naves
silvando salves e padrenuestros,
vellos e vellas que a Dios lle piden
El tan só sabe cales remedios;
que cando o mundo nos deixa, é soio
cando buscamos con ansia o ceo.

Ós pés da virxen da Soledade
-¡de moitos anos nos conocemos...!-
a oración dixen que antes dicía,
fixen mamoria dos meus sacretos,
para mi madre deixei cariños,
para os meus fillos miles de beixos,
polos verdugos do meu esprito
recei... e funme, pois tiña medo.

*

¡Corré, serenas ondas cristaíñas,
pasade en calma e maxestosas, como
as sombras pasan dos groriosos feitos!
¡Rodade sin descanso, como rodan
á eternidá xeneraciós sin número
que cal eu vos contempro, contempráronvos!
Daime vosos perfumes, lindas rosas,
da sede que me abrasa, craras fontes,
apagade o queimor... nubes de gasa,
cubrí cal velo de lixeiro encaixe
do ardente sol os briladores raios.
E ti, temprada e cariñosa brisa,
dá encomezo ós concertos misteriosos
antre os carballos da devesa escura
por onde o Sar vai marmurando leve.

O tempo pasou rápido, a centela
tal vez máis lentamente o espazo inmenso
atravesa ó caer, que eles, os anos,
pra min correron en batallas rudas...
¡Mais correron por fin... i o día chega!...
Dáme os teus bicos i os teus brazos ábreme
aquí, onde o río, na espesura fresca...
A ninguén digas onde estou... con frores
das que eu quería, a delatora mancha
crube... e que nunca co meu corpo acerten
profanas mans para levarme lexos...
¡Quero quedar onde os meus dores foron!

*

Cada noite eu chorando pensaba...
que esta noite tan grande non fora,
que durase... e durase antre tanto
que a noite das penas
me envolve loitosa.

Mais a luz insolente do día,
costante e traidora,
cada amañecida
penetraba radiante de groria
hastra o leito donde eu me tendera
coas miñas congoxas.

Desde estonces busquei as tiniebras
máis negras e fondas,
e busqueinas en vano, que sempre
tras da noite topaba ca aurora...
So en min mesma, buscando no oscuro
i entrando na sombra,
vin a noite que nunca se acaba
na miña alma soia.

Ti onte, mañán eu

Caín tan baixo, tan baixo,
que a luz onda min non vai;
perdín de vista as estrelas
e vivo na escuridá.

Mais, agarda... ¡o que te riches
insensibre ó meu afán!
Inda estou vivo... inda podo
subir para me vingar.

Tirá pedras ó caído,
tiraille anque sea un cento;
tirá... que, cando caiades,
hanvos de face-lo mesmo.

*

Deixa que nesa copa en donde bebes
as dozuras da vida,
unha gota de fel, unha tan soio,
o meu dorido corazón esprima.
Comprenderás estonces
como abranda a delor as pedras frías,
anque abrandar non poida
almas de ferro e peitos homicidas.

Bos amores

Cal olido de rosas que sai de antre o ramaxen
nunha mañán de Maio, hai amores soaves
que n'inda vir se sinten, nin se ve cando entraren
pola mimosa porta que o corazón lles abre
de seu, cal se abre no agosto
a frol ó orballo da tarde.
E sin romor nin queixa, nin choros, nin cantares,
brandos así e saudosos, cal alentar dos ánxeles,
en nós encarnan puros, corren coa nosa sangre
i os ermos reverdecen do esprito onde moraren.
Busca estes amores... búscaos,
si tes quen chos poida dare;
que estes son soio os que duran
nesta vida de pasaxen.

Amores cativos

Era delor i era cólera,
era medo i aversión,
era un amor sin medida,
¡era un castigo de Dios!
Que hai uns negros amores de índole pezoñenta,
que privan os espritos, que turban as concencias,
que morden se acariñan, que cando miran queiman,
que dan dores de rabia, que manchan e que afrentan.
Máis val morrer de friaxen
que quentarse á súa fogueira.*

Ladraban contra min, que camiñaba
casi que sin alento,
sin poder co meu fondo pensamento
i a pezoña mortal que en min levaba.
I a xente que topaba,
ollándome a mantenta,
do meu dor sin igual i a miña afrenta
traidora se mofaba.
I eso que nada máis que a adiviñaba.
Si a souperan, ¡Dios mío!,
-pensei tembrando- contra min volvera
a corrente do río.

Buscando o abrigo dos máis altos muros,
nos camiños desertos,
ensangrentando os pés nos seixos duros,
fun chegando ó lugar dos meus cariños
maxinando espantada: «Os meus meniños
¿estarán xa despertos?
¡Ai, que ó verme chegar tan maltratada,
chorosa, sin alento e ensangrentada,
darán en se afrixir... mal pocadiños,
por súa nai mal fadada!»

Pouco a pouco fun indo
i as escaleiras con temor subindo,
co triste corazón sobresaltado.
¡Escoitei!... Nin as moscas rebullían.
No berce inda os meus ánxeles dormían
ca virxen ó seu lado.

*

¿Por que, miña almiña,
por que ora non queres
o que antes querías?

¿Por que, pensamento,
por que ora non vives
de amantes deseios?

¿Por que, meu esprito,
por que ora te humildas,
cando eras altivo?

¿Por que, corazón,
por que ora non falas
falares de amor?

¿Por que xa non bates
co doce batido
que calma os pesares?

¿Por que, en fin, Dios meu,
a un tempo me faltan
a terra i o ceu?

¡Ouh ti, roxa estrela
que din que comigo
naciche, poideras

por sempre apagarte,
xa que non pudeche
por sempre alumarme!...

*

Cando penso que te fuches,
negra sombra que me asombras,
ó pé dos meus cabezales
tornas facéndome mofa.
Cando maxino que es ida,
no mesmo sol te me amostras,
i eres a estrela que brila,
i eres o vento que zoa.
Si cantan, es ti que cantas,
si choran, es ti que choras,
i es o marmurio do río
i es a noite i es a aurora.
En todo estás e ti es todo,
pra min i en min mesma moras,
nin me abandonarás nunca,
sombra que sempre me asombras.

Aventura é traidora

Tembra a que unha inmensa dicha
neste mundo te sorprenda;
grorias, aquí, sobrehumanas,
tran desventuras supremas.
Nin maxines que pasan os dores
como pasan os gustos na terra;
¡hai infernos na memoria,
cando n'os hai na concencia!

Cal arraigan as hedras nos muros,
nalgúns peitos arraigan as penas,
e unhas van minando a vida
cal minan outras as pedras.
Si; tembra, cando no mundo
sintas unha dicha imensa;
val máis que a túa vida corra
cal corre a iaugua serena.

 

A xusticia pola man

Aqués que tén fama de honrados na vila
roubáronme tanta brancura que eu tiña,
botáronme estrume nas galas dun día,
a roupa decote puñéronma en tiras.
Nin pedra deixaron, en donde en vivira;
sin lar, sin abrigo, morei nas curtiñas,
ó raso cas lebres dormín nas campías;
meus fillos... ¡meus anxos!... que tanto eu quería,
¡morreron, morreron, ca fame que tiñan!
Quedei deshonrada, mucháronme a vida,
fixéronme un leito de toxos e silvas;
i en tanto, os raposos de sangre maldita,
tranquilos nun leito de rosas dormían.

-Salvádeme, ¡ouh, xueces!, berrei... ¡Tolería!
De min se mofaron, vendeume a xusticia.
-Bon Dios, axudaime, berrei, berrei inda...
Tan alto que estaba, bon Dios non me oíra.
Estonces cal loba doente ou ferida,
dun salto con rabia pillei a fouciña,
rondei paseniño... ¡Ne-as herbas sentían!
I a lúa escondíase, i a fera dormía
cos seus compañeiros en cama mullida.

Mireinos con calma, i as mans estendidas,
dun golpe, ¡dun soio!, deixeinos sin vida.
I ó lado, contenta, senteime das vítimas,
tranquila, esperando pola alba do día.

I estonces... estonces, cumpreuse a xusticia:
eu, neles; i as leises, na man que os ferira.



*

Maio longo... Maio longo,
todo cuberto de rosas,
para algús telas de morte,
para outros telas de vodas.
Maio longo, Maio longo,
fuches curto para min,
veu contigo a miña dicha,
volveu contigo a fuxir.

Lúa descolorida

Lúa descolorida
como cor de ouro pálido,
vesme i eu non quixera
me vises de tan alto.
Ó espazo que recorres
lévame, caladiña, nun teu raio.

Astro das almas orfas,
lúa descolorida,
eu ben sei que n'alumas
tristeza cal a miña.
Vai contallo ó teu dono
e dille que me leve a donde habita.

Mais non lle contes nada,
descolorida lúa,
pois nin neste nin noutros
mundos terei fertuna.
Se sabes onde a morte
tén a morada escura,
dille que corpo e alma xuntamente
me leve a donde non recorden nunca,
nin no mundo en que estou nin nas alturas.

*

Que pracidamente brilan
o río, a fonte i o sol.
Canto brilan.... mais non brilan
para min, non.

Cal medran herbas e arbustos,
cal brota na arbor a frol.
Mais non medran, nin frorecen
para min, non.

Cal cantan os paxariños
enamoradas canciós.
Mais anque cantan, non cantan
para min, non.

Cal a natureza hermosa
sorrí a Maio que a mimou.
Mais para min non sorrí,
para min, non.

Si... para todos un pouco
de aire, de luz, de calor..
Mais si para todos hai,
para min, non.

¡E ben!.... xa que aquí n'atopo
aire, luz, terra, nin sol,
¿para min n'habrá unha tomba?
Para min, non.

Estranxeira na súa patria

Na xa vella baranda
entapizada de hedras e de lirios
foise a sentar calada e tristemente
frente do tempro antigo.

Interminable precesión de mortos,
uns en corpo no-máis, outros no esprito,
veu pouco a pouco aparecer na altura
do direito camiño,
que monótono e branco relumbraba
tal como un lenzo nun herbal tendido.

Contemprou cal pasaban e pasaban
collendo hacia o infinito,
sin que ó fixaren nela
os ollos apagados e afundidos
deran sinal nin moestra
de habela nalgún tempo conocido.
I uns eran seus amantes noutros días,
deudos eran os máis i outros amigos,
compañeiros da infancia,
sirventes e veciños.
Mais pasando e pasando diante dela,
fono os mortos aqueles prosiguindo
a indiferente marcha
camiño do infinito,
mentras cerraba a noite silenciosa
os seus loitos tristísimos
entorno da extranxeira na súa patria,
que, sin lar nin arrimo,
sentada na baranda contempraba
cal brilaban os lumes fuxitivos.

*

¡Padrón!... ¡Padrón!
Santa María... Lestrove...
¡Adios! ¡Adios!
I
Aquelas risas sin fin,
aquel brincar sin dolor,
aquela louca alegría,
¿por que acabou?
Aqueles doces cantares,
aquelas falas de amor,
aquelas noites serenas,
¿por que non son?
Aquel vibrar sonoroso
das cordas da arpa i os sons
da guitarra malencónica,
¿quen os levou?
Todo é silensio mudo,
soidá, delor,
onde outro tempo a dicha
sola reinou...

¡Padrón!... ¡Padrón!...
Santa María... Lestrove...
¡Adios! ¡Adios!


II
O simiterio da Adina
n'hai duda que é encantador,
cos seus olivos escuros
de vella recordazón;
co seu chan de herbas e frores
lindas, cal n'outras dou Dios;
cos seus canónegos vellos
que nel se sentan ó sol;
cos meniños que alí xogan
contentos e rebuldós;
cas lousas brancas que o cruben,
e cos húmedos montóns
de terra, onde algunha probe
ó amañecer se enterrou.
Moito te quixen un tempo,
simiterio encantador,
cos teus olivos escuros,
máis vellos cós meus avós,
cos teus cregos venerables,
que se iban sentar ó sol,
mentras cantaban os páxaros
as matutinas cancións,
e co teu osario humilde
que tanto respeto impón
cando da luz que nel arde
vé un de noite o resprandor.
Moito te quixen e quérote,
eso ben o sabe Dios;
mas hoxe, ó pensar en ti
núbraseme o corazón:
que a terra está removida,
negra e sin frols.

¡Padrón!... ¡Padrón!...
Santa María... Lestrove...
¡Adios! ¡Adios!


III
Fun un día en busca deles,
palpitante o corazón,
funos chamando un a un
e ningún me contestou.
Petei nunha i outra porta,
non sentín fala nin voz,
cal nunha tomba baldeira
o meu petar resonou.
Mirei pola pechadura,
¡Que silensio!... ¡que pavor!...
Vin no máis sombras errantes
que iban e viñan sin son,
cal voan os lixos leves
nun raio do craro sol.
Erguéronseme os cabelos
de estrañeza e de delor,
¡nin un soio!... ¡nin un soio!...
¿Donde están?, ¿que deles foi?
O triste son da campana,
vagoroso a min chegou...
¡Tocaba a morto por eles!...

¡Padrón!... ¡Padrón!
Santa María..., Lestrove...
¡Adios! ¡Adios!

 

 

 


Escolma

Poética

 volver a:  rosalía de castro