Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

Día das Letras Galegas 2003 - Antón Avilés de Taramancos

Parte 2

Día das Letras Galegas 2003 - Antón Avilés de Taramancos

 O Ulises que partiu de Taramancos

 Manrique Fernández  

(publicado no xornal "A PENEIRA" de Ponteareas na edición da segunda quincena de maio de 2003)

( Continuación )  

Pero a súa andaina literaria alén do Atlántico comezara en 1963, data na que escribiu a primeira parte dos seus «Poemas da ausencia», que levan como subtítulo «Eiras e mocedades», adicados ó seu irmán Guillermo. Reflicten o seu xa tradicional enraizamento coa terra, un sentimento telúrico ensalzado pola morriña que provocan a distancia e o afastamento, tal e como amosa nalgúns versos: «É primavera en Noia e ando lonxe»…, «Dez mil leguas de mar chámanse olvido»... Está conformado por un «Pórtico» e outros nove poemas máis nos que a memoria, en loita constante coa esperanza que desperta a súa nova situación, actúan como verdadeiros catalizadores da lírica do poeta noiés.Antón Avilés de Taramancos e a sçua dona Sofía

 

 

Antón coa súa dona, Sofía

 

 

 

Anos máis tarde, en 1969, engadiría unha segunda parte a estes «Poemas da ausencia». En realidade, só a metade das novas composicións pertencen a este ano, xa que hai oito poemas datados entre 1974 e 1978. É un conxunto un tanto confuso no que se entremezclan diversos temas, a miúdo persoais, a cotío intimistas.

Entre os poemas datados nos 70 destaca unha figura: Urbano Lugrís. O seu compañeiro da etapa coruñesa falece en 1973 e o seu pasamento provoca en Avilés unha profunda tristeza. «Asisto cun ferro atravesado nas virillas / ó enterro da miña mocidade». Son versos de anguria e dor pola perda do amigo nos que comeza a debuxar o perfil mítico da figura do Ulises, que se convirte nun auténtico trasunto do autor. «¡Meu amigo sobrenatural! / Hoxe desexo, tanto coma Ulises, atopar unha barca que me leve / ás costas de Galicia...», indica no «Pranto por Urbano Lugrís», incluído neste feixe de poemas.

En 1978 comeza a escribir a «Nova crónica de Ulises», oito poemas precedidos dun limiar, que rematará xa en Galicia, en 1980, e nos que se identifica aínda máis co heroe grego. O poeta noiés revisa a lenda clásica actualizando e reelaborando ó xeu seito o vello mito para converti-lo en profundamente galego, nun home próximo e sinxelo, un Ulises emigrante que retorna á terra-Ítaca, un Avilés navegante na procura do camiño de volta á casa-Noia. «De novo nas ribeiras da patria o pai Ulises canta / a voz vén desde o fondo das arterias peneirada nun soño».

En todos estes poemas americanos converxen a lembranza da terra lonxana e a forza vitalista do que se enfronta a unha nova vida nun novo mundo. Hai estudiosos que queren adiviñar herdanzas de Luis Seoane ou Walt Withman nestes versos e, sobre todo, de Pablo Neruda, pero Avilés nunca estivo moi dacordo coa referencia ó poeta chileno, a pesar da admiración que sentía por el e da amizade nacida entre os dous á sombra dos Andes.

Fronte a este nome, o noiés ten referido influencias doutros autores americanos, coma Nicanor Parra ou Pablo de Rokha dende Chile, Aimé Césaire e Saint-John Perse dende as Antillas Francesas, León de Greiff dende Colombia, ou o brasileiro Manuel Bandeira. Dos autores brasileiros aseguraba na entrevista de Manuel Forcadela que «influíron moito en min porque forman parte dunha literatura feita na nosa mesma lingua e clarísima, perfecta. Algo de todos eles quere estar presente, aínda que sexa dun xeito inconsciente, no meu libro [refírese a «As torres no ar»]. Desde Olavo Bilac ata Cruz e Sousa.»

Pero na lonxanía que supuña o Atlántico, o poeta noiés devecía por voltar a Galicia. En novembro de 1974 fixo unha viaxe moi breve a Noia para visitar ó seu pai enfermo; a petición deste (e só uns meses antes do seu pasamento), en xullo de 1976 viaxa de novo xunto coa súa dona e os fillos para coñecer á familia. Pero non será ata 1980 que tomen a decisión definitiva de voltar a Galicia.

En abril daquel ano foi o momento. Avilés chega a Galicia adiantándose á súa familia e nun intento de crear un acomodo para eles a piqes estivo de abrir unha librería en Compostela xunto con García-Bodaño, pero o asunto non callou. A súa dona e os fillos chegarían pouco despois, en agosto. En novembro, o poeta inauguraba a Tasca Típica no casco vello de Noia, no baixo do Pazo Dacosta, un edificio do século XIV que dende entón se convertiría en centro neurálxico da actividade cultural noiesa, punto de encontro dos amantes da literatura, centro de actividades culturais con recitais poéticos ou musicais, e foro de debate de todo tipo de temas.

Xoán Rama Trillo, secretario nacional de Esquerda Nacionalista, facía recentemente unha semblanza do personaxe e da súa taberna nestes termos: «Aquela sinxela taberna configurouse en escola de cantos mozos e mozas se achegaban por aló e en foro de debate de canto acontecia no país. Aló creamos a Asociación Cultural Catavento e o xornal Barbanza, entre outras iniciativas culturais e políticas e, por meio deles, conferencias, certames... en definitiva, arelas e ilusións. Aquela pequena taberna era un lugar aberto ao mundo presidido por un pequeno home chantado no seu país e fondamente universal».

Nestas datas circula por Noia, con esa Tasca Típica como escenario de fondo, unha edición non venal dun libriño chamado «Sonetos de corpo enteiro (feito nunha noite de outono)», asinado por Ulises Fingal, como sabemos, un dos pseudónimos que o poeta de Taramancos empregará a cotío. Son nove poemas nos que Avilés retrata co seu particular estilo a algúns amigos ou a personaxes populares da localidade, precedidos por un soneto con estrambote adicado á vila noiesa.

Coa súa volta a Galicia Avilés de Taramancos entra de cheo nunha nova etapa vital e literaria. Dende os anos coruñeses e agás algún poema solto en Grial e La Voz de Galicia, non publicara nada novo. Decide recuperar todo o seu traballo ata o momento e edita en 1982 o recompilatorio «O tempo no espello», «onde está a mellor parte da miña vida», dixo nalgunha ocasión. Inclúense neste libro, tras dun estudio introductorio de Salvador García-Bodaño, os xa publicados «As moradías do vento» e «A frauta i-o garamelo», e os aínda inéditos «Poemas a Fina Barrios. Pequeno canto» e «Poemas soltos a Maricarme Pereira», da etapa coruñesa, e os «Poemas da ausencia» (primeira e segunda parte) e «Nova crónica de Ulises», escritos no exilio.

«O tempo no espello» serve para que o público galego teña conciencia da existencia dun poeta inmenso que ata o de agora estaba case agochado para a maioría dos amantes das letras. Só dous dos seis libros que o conforman foran publicados, e iso en tiraxes moi reducidas. Galicia redescubre, con vinte anos de retraso, o amor pola palabra e pola terra e a enorme sensibilidade poética do taberneiro noiés.

Case coma unha paréntese na súa traxectoria, en 1983 chegou a escribir unha pequena obra teatral dirixida ó público xuvenil titulada «Tres capitáns de tempos idos» e adicada ós nenos da escola de Serra de Outes. Foi estreada o 18 de xuño daquel mesmo ano na Sociedade Liceo de Noia no marco das «IX Xornadas de Teatro na Escola», e permaneceu inédita ata o pasado mes de abril, en que foi publicada por Edicións Xerais. Escrita en tres «lances», vén sendo unha alegoría da historia da lingua galega dende os cancioneiros medievais ata a actualidade.

Pero non foi éste o seu único contacto co teatro. Na etapa coruñesa, en 1955, aparecera na revista Atlántida unha pequena canción que responde a fórmulas teatrais: «Sede. Poema louro de amor», protagonizada por Nubeloiro, Áurea e un coro de avelaíñas. Naquel mesmo ano colaboraría na montaxe do auto sacramental de José Luis López Cid «La mujer más probada». En xaneiro de 1958 escribiría o que califica como «pasatempo tasqueiro», unha pequena broma humorística en castelán, aínda inédita, titulada «Hasta el pájaro en su trino tiene acento cervantino. Tragedia en prosa y verso». En 1959 tamén participa como axudante de dirección e apuntador na difícil pero exitosa estrea de «O incerto señor don Hamlet, Príncipe de Dinamarca», de Cunqueiro, representación que conseguira evitar a censura da época. Ata estivera artellando por aquelas datas o esquelete doutra peza de seu, «A vella nai e a técnica Roschar», que non chegou a escribir. Finalmente deixaría só un breve fragmento, a descrición das personaxes e bocetos do escenario e do vestiario, doutra obra de ambiente medieval titulada «O Fusquenllo. Teatro ao aire libre (Traxedia en roupa de farsa. Tres actos)», que non rematou.

Se nos tempos da súa estadía na Coruña, nos anos 50, Avilés de Taramancos procurara achegarse a homes moito maiores ca el para aprender da súa experiencia vital e literaria, agora son os novos poetas os que buscan a súa compaña. As súas colaboracións na revista universitaria Dorna son un claro exemplo. O propio autor asegura, na antesdita entrevista con Xan Carballa, que «non son de nengunha xeración. Paseime á xeración Dorna porque despois de vinte anos podo voltar comezar de novo. E son de Dorna porque, ao chegar, onde empecei a publicar foi en Dorna». Claro que tamén colaborou en outras publicacións galegas como Grial, Atlántida, Aturuxo, ou Luzes de Galiza.

Con anterioridade, ó poeta de Taramancos parecía integrado na que se deu en chamar «Xeración dos 50», rebautizada por algúns autores como «Xeración La Noche», «Xeración das Festas Minervais», «Escola da Tebra» ou «Grupo Brais Pinto». Pero esta afirmación resulta inexacta ou, cando menos, dubidosa, se atendemos á súa obra completa. Coincide cos membros deste grupo en datas de nacemento, en descoñecemento directo da guerra civil, en participación nalgunhas actividades ou publicacións, nalgunhas concepcións estéticas... E pouco máis.

A súa peculiar biografía lévao a construír un universo poético de seu, alonxándose do movemento literario galego durante a súa estadía en Sudamérica para integrarse en tendencias posteriores e nas novas correntes tra-la súa volta. Na entrevista feita por Manuel Forcadela asegura que «cando decidín voltar a Galiza [...], pensei que a maneira de entrar novamente dalgún xeito na miña patria era dar todo o mellor que levaba dentro de min e que gardara durante os anos de ausencia. Abrollou entón o labor poético, o cultivo da poesía, e nisto influiu o contacto cos poetas máis novos cos que me atopo con frecuencia e, nesa medida, son como unha especie de renacido, tanto na poesía como na vida».

Este será o precedente inmediato dunha nova etapa literaria na que as lembranzas da súa terra natal vistas dende o exilio en Colombia, invírtense por completo para construi-lo universo oposto: as lembranzas das dúas décadas americanas vistas dende a súa estadía en Galicia. De aí nacería «Cantos caucanos», un novo libro formado por 13 poemas que vería a luz en 1985. Un dos seus mellores traballos, que o consagra definitivamente entre os máis importantes poetas da lírica ibérica contemporánea. E así foi recoñecido polos especialistas, que quixeron recibi-la obra co Premio da Crítica Española e cun posto entre os finalistas do Premio Nacional de Literatura.

Xa no ano anterior o propio autor fixera unha primeira edición artesán que regalou ós amigos (unha práctica bastante habitual en Avilés), con debuxos da súa propia man, de tódolos poemas que compoñen o corpo central da obra; en 1985 engadiría as «Crónicas» que pechan o libro. Pero será a editorial Sotelo Blanco a que recolla a obra completa na súa colección Leliadoura.

«Cantos caucanos», adicado ós seus fillos «que gardan de Colombia a luz extensa que percorre o Cauca», é unha verdadeira homenaxe á diáspora e ó indixenismo. Xira arredor do río Cauca e do val do mesmo nome que ten coma centro neurálxico e capital a cidade de Cali, onde o poeta pasara a súa última e máis feliz etapa americana. «Ai, como amo a Tuluá / onde os cóndores / esfollaron un día margaridas. E amo o sancocho, miña nai / e amo os trapiches / coa ternura elemental do tigre». Nos seus versos irán amosándose moitos dos lugares que Avilés vivíu na súa estadía en Colombia e moitas das personaxes que foi coñecendo ó longo dos case 20 anos naquelas terras.

Neste libro aparece por vez primeira un curioso personaxe, Ulises Fingal, nome que xa empregara nalgunha ocasión o seu amigo Urbano Lugrís e que o poeta noiés tamén utilizará a miúdo coma pseudónimo nalgúns escritos. Novamente, o heroe de Ítaca convértese nun auténtico trasunto do propio Avilés de Taramancos; un personaxe que reflicte os sentimentos encontrados que provocan nel as súas «dúas patrias»: Galicia e Colombia; unha figura arquetípica que emprende na adolescencia unha viaxe que, co paso dos anos e despois de percorrer tódolos mares e tódalas terras, o trae de volta á terra nai, á raíz.

Parece coma se neste libro quixese pechar un ciclo vital e desfacerse dunha pesada carga que viñera aturando dende a súa chegada a Galicia, a da lembranza das terras e das xentes caucanas. Liberado, entón, deste peso, céntrase no seu traballo en Noia. Dende a súa Taberna Típica segue a exercer de animador sociocultural da vila, artella o nacemento da Asociación Cultural Catavento, promove unha Coordinadora de Asociacións Culturais do Barbanza... Mesmo chegou a participar na creación da Mesa pola Normalización Lingüística, e a presidir a Asociación de Escritores en Lingua Galega nunha das súas etapas máis fructíferas e máis combativas.

Nun dos actos celebrados por esta institución, o «III Encontro de escritores», que tivo lugar en setembro de 1986, Avilés fai unha aproximación á súa peculiar visión do proceso creativo: «A criación artística é sempre un acto de rebeldia; é o acto antiteolóxico de desencadear mundos novos, diverxentes, nun xogo de espellos que reflecten a realidade dun mundo irreal que o criador se atreve a antepor ao mundo feito e ordenado por un Deus mitolóxico. Cria polo tanto mundos libres que rompen as leis que demarcan e oprimen a ese mundo perfecto —non universo— que é o paradigma dos aduciados e dos conformes».

Entre os anos 1987 e 1991 entrou no goberno municipal do seu concello natal. Concellal polo BNG, responsabilizouse da área de Cultura nun goberno nacionalista. Pero Avilés de Taramancos era un político atípico dentro dun nacionalismo pequeno burgués, con ínfulas progresistas de sabor urbano. O seu nacionalismo militante era a consecuencia lóxica da súa experiencia vital, íntimo e apaixoado, espontáneo e irreversible, labrego e mariñeiro, enraizado na aldea, artellado arredor da lareira, da cunca de viño, do pobo... «O nacionalismo popular é como o rescaldo do lume que se garda prendido para sempro e polo que hai en todas as casas a lareira acesa e o pan para cocer».

A súa actividade foi intensísima. En só os catro anos da lexislatura traballa na dotación dunhas infraestructuras culturais das que o concello carece; a restauración e clasificación dos arquivos Notarial e Municipal; a Escola Obradoiro de Restauración; a Casa da Cultura (logo bautizada co seu nome) e as coleccións poéticas Vento de fóra, de traduccións, e Verba que comenza, de novos valores, auspiciadas por esta institución; as feiras «Artesanoia»; o Museo Monográfico de Santa María a Nova; o Conservatorio de Música «Felipe Paz»; a Banda de Música Municipal; o Inventario e recuperación do Patrimonio Histórico; a restauración do órgano da igrexa de San Martiño; as Xornadas de Teatro na Escola; os concursos literarios entre escolares co gallo da celebración do Día das Letras Galegas, e outro cento de iniciativas que comenzaron a ser artelladas ou que foron conqueridas neste cuatrienio.

Lonxe de que esta fervenza de traballo no consistorio o separase da súa actividade literaria, aínda parece que o animase. Foi a súa etapa máis fructífera. Entre 1988 e 1989 escribe a miúdo na revista quincenal Barbanza, órgano da Asociación Cultural do mesmo nome, tanto artigos coma moitas das editoriais. Nesta revista, da que formaba parte do seu Consello de Redacción, chegou a ter seccións fixas como «A contraluz», «A columna de Hércules», que asinaba co pseudónimo de Hércules Poirot (o detective das novelas de Agatha Christie), ou «De par en par», que asinaba baixo o nome, outravolta, de Ulises Fingal, recuperado dos seus «Cantos caucanos». Tamén publica noutras revistas numerosos artigos e poemas, escribe programas das festas noiesas, introduccións de varios libros... Ademais, inicia tamén nestas datas a traducción ó galego de obras doutros autores, coma Saint-John Perse, Jack Hill e Paul Valery. No caso do primeiro non se limitou só á traducción, senón que tamén se adicou a ilustrar a súa obra «Crónica» con debuxos da súa autoría. Como remate, outros dous libros saídos da súa pluma aparecen en 1989: o de poesía «As torres do ar» e o único que escribiu de relatos, «Nova crónica de Indias».

«As torres no ar» supón a recuperación das vivencias da primeira xuventude. Vén sendo o cumio dunha poética capaz de fusionar o amor á terra cun erotismo interiorizado como fundamentos vitais. O seu título procede, tal e como anuncia no lema que abre o libro, dunha frase que a miúdo lle dicía a súa nai: «Ai, meu fillo: ti sempre a facer torres no ar...» Quizais, en consonancia con esta orixe, o propio Avilés chegou a afirmar deste libro que «é un pouco unha maneira de entrar novamente na terra, de recuperar o paraíso perdido e retomar o tempo da infancia. [...] Cando entro no territorio da poesía entendo que desde Galiza temos que facer unha obra universal que debe irromper novamente na civilización aportando algo, tal e como se fixo hai mil anos cando os nosos cancioneiros, que acaso foron a nosa única oportunidade para sermos o alicerce da Civilización.»

Igual que acontecera cos «Cantos Caucanos», Avilés xa fixera previamente, o ano anterior, unha edición persoal deste libro con poemas datados entre 1985 e 1988, que empregaría como agasallo entre as súas amizades. Está estructurado en tres partes, precedidas dun «Pórtico»: «Cantos a carón da terra», na que lembra a súa vila natal ó longo de trece poemas; «O canto das naves: elexía do mar», dez composicións onde se reflicte a tradición mariñeira da vila e da súa propia familia; e «A torre secreta», doce fermosos sonetos de amor con tintes eróticos. En total, 36 novos poemas adobiados con ilustracións de Lugrís, Alfonso Costa e Lixandre.

Neste mesmo ano o poeta fixo aínda unha incursión na narrativa cun libro de relatos titulado «Nova crónica das Indias». «Na miña Nova Crónica das Indias que, en certa medida, son atemporais, vén moito da miña historia persoal. Todos e cada un dos personaxes que aparecen no libro teñen algo que ver comigo. Dun xeito ou doutro cruzáronse na miña vida», confesoulle o propio autor ó xornalista Manuel Forcadela. Son un total de catorce relatos, precedidos dunha introducción na que lembra a súa infancia, e rematados cun epílogo no que retoma ó seu personaxe predilecto: «O regreso de Ulises Fingal».

Directamente entroncada cos «Cantos caucanos», esta obra, na que Avilés adoita empregar o estilo das antigas crónicas adoptando a voz de distintos españois, reflicte unha paixón polos indíxenas americanos e un posicionamento de rebelión contra o poder establecido: defende o pensamento dos nativos, critica a evanxelización e a invasión e sometemento destes pobos por parte dos europeos e, en poucas palabras, desmitifica o Descubrimento e a Conquista poñendo sobre da mesa os abusos dos colonizadores e a súa total falla de respecto ós indíxenas.

Pero tamén lle abre os brazos á lembranza, á vivencia persoal, para contarnos historias verídicas da súa época no exilio. Tal é o caso do relato no que explica como atopou, exercendo de sorprendente xefe dunha tribo de reductores de cabezas no corazón do Amazonas, a un betanceiro emigrado anos atrás. Tecnicamente, é quen de fusionar perfectamente a forza dunha prosa combativa coa delicadeza dunha poesía sutil e fermosa, como é a de Avilés de Taramancos.

E ademais destes libros, do seu traballo no concello, das colaboracións na revista Barbanza e das traduccións, o poeta noiés aínda tivo tempo para colaborar tamén en Dorna, Carabela de xeada, A nosa Terra, Luces de Galiza, Mocidade, a revista da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG), a Revista Galega de Psicoloxía, ou o Boletín Galego de Literatura. Neste último publicouse en maio de 1990 como separata «Obra inmisericorde», unha colección de oito poemas que «forman parte dun proxecto máis longo que el rematará cando lle volvan á memoria tódalas Obras de Misericordia que ensinaba o Catecismo do Padre Astete», segundo aclara o editor da revista.

Escritos en só dous días, déixanse inspirar polas devanditas obras de misericordia difundidas pola Igrexa para dárlle-la volta cunha contundencia e unha ironía non exentas de provocación: «Non lle deas de beber ao sedento: a súa sede é / pozo que non ten fondo...», «Non enterrar os mortos. Esta terra non é / un código incivil de enterramentos...», «¿E se o corazón cautivo / non se quere descautivar?», «Ollo por ollo, pobo meu, é hora / de vingar as afrentas que nos deron [...] Dente por dente, pobo meu, non poñas / a outra meixela á man que che fustiga...», etcétera.

En xuño de 1991 deixou o seu posto no concello noiés para centrarse no traballo literario. Ten intención de pecha-la Tasca Típica, que sempre considerou que lle quitaba tempo de máis da súa gran paixón. Pero, naquel verán, a saúde resentiuse e deulle un primeiro aviso que Avilés achaca a un simple cansanzo. O que parecía algo sen importancia foi ennegrecendo o seu futuro. Diagnosticóuselle un linfoma e acabou convertíndose nun cancro que lle segou a vida ó ano seguinte, nun hospital coruñés.

Avilés de Taramancos estaba a traballar nun novo poemario, «Última fuxida a Harar», redactado entre agosto e decembro de 1991, e que non chegaría a ver publicado. Nesta obra póstuma amósanos unha incríble serenidade para enfrontarse cunha morte que xa sabe inminente, ó tempo que fai un repaso a tódolos temas tratados ó longo da súa traxectoria.

Deixou os cuarenta poemas que compoñen este legado cuidadosamente gardados nunha carpeta artesá na que, por certo, podemos atopar un poema que non aparecerá na edición impresa. A carpeta está ilustrada na súa capa cun veleiro con bandeira galega que suca o mar; no seu interior, escritas á man con parsimoniosa caligrafía, como era o seu costume, 94 follas de papel especial, tamén artesán, nas que inclúe ilustracións da súa autoría para cada un dos poemas, coma se aínda tivese toda unha vida por diante. «Anxo da noite, cazador no escuro / que vés flamíxero a me expulsar do souto: / o varal está listo, a andália posta, / o corazón afeito ao longo exilio».

«Última fuxida a Harar», que leva como subtítulo «Derrota e singraduras», está composto de tres grandes partes: «O cazador no escuro», «Silva de varia fermosura», e «Crónica de antigos reis», que se complementan con tres epílogos correspondentes a cada unha desas partes: «En-psalmos para escorrentar a besta», «Cruxol de amor e cofre dos olvidos» e «As armas e os barões asinalados». O conxunto ábrese cun poema da «Noite no Inferno» do seu admirado Arthur Rimbaud. Precisamente o título fai referencia ó lugar onde o atormentado simbolista francés pasara algunhas tempadas, Harar (Abisinia).

Xosé Antón Avilés Vinagre, o Ulises de Taramancos, foise coa chegada da primavera de 1992. O 22 de marzo a súa alma fuxía cara a algures mentres o seu corpo retornaba á súa amada terra, esa terra á que tanto cantara con forza vital e verso cristalino. Na lousa de pedra que cobre o seu cadaleito no camposanto de Boa pódese ler a súa propia sinxeleza: «Antón Avilés de Taramancos. Poeta (1935-1992)». Na entrada do cemiterio, ó pé dunha cerdeira, a Asociación de Escritores en Lingua Galega gravou en pedra dous versos tirados dos «Poemas da ausencia» escritos en Bogotá: «Imos plantar unha cerdeira nova / temos que darlle esa alegría ao vento».

Poucos meses despois do seu pasamento, en decembro, vería a luz «Última fuxida a Harar» na editorial Espiral Maior. O seu testamento poético obtería ó ano seguinte o Premio da Crítica Galega. «Última fuxida a Harar» foi adicado ó seu amigo, o tamén poeta, Miguel Anxo Fernán-Vello, «que é como pasar un facho de man en man», e que pouco antes se responsabilizara dunha «Antoloxía poética» editada en febreiro polo xornal El Correo Gallego que Avilés de Taramancos apenas puido chegar a disfrutar.

Logo do seu pasamento aínda viría unha recompilación de ensaios, conferencias e artigos aparecidos en Barbanza e noutras publicacións, a maioría posteriores a 1985, recollidos pola editorial Laiovento en «Obra viva» (1992), escolma de Ana González Vázquez que nos amosa a faciana máis humana do pensamento de Avilés de Taramancos, imprescindible para coñecelo a fondo.

Posteriormente, no ano 1994, Espiral Maior sacou do prelo a traducción que Avilés de Taramancos fixera de «O cemiterio mariño», de Paul Valery, que ata entón ficara inédita. En 1997, a Asociación Socio-Pedagóxica Galega tamén publicaría, a iniciativa de A Nosa Terra, unha nova escolma baixo o título «Obra poética: antoloxía», edición de Xosé María Álvarez Cáccamo. E como remate, Espiral Maior acaba de anunciar a edición da «Poesía completa» de Avilés de Taramancos, un volume coordenado, a petición do poeta noiés, polo seu amigo e colega no verso Miguel Anxo Fernán-Vello (director da editorial), que contará cun estudio preliminar de Xosé María Álvarez Cáccamo e que inclúe unha boa presa de poemas inéditos que foron achados nos últimos anos.

O comerciante, domador de cabalos, contrabandista, afiador, guerrilleiro, cazador, traficante de cabezas reducidas... e sobre todo poeta, rematou a súa vida en silencio, paseniño, poñendo chatos de viño nunha taberna da súa peculiar Ítaca. O noiés máis universal, traducido ó inglés, francés e ruso, entre outros idiomas, facía esta reflexión na introducción de «O tempo no espello», o primeiro publicado á súa volta das Américas: «Agora mesmo de taberneiro, en Noia, como François Villon escribirei de vez en cando algún poema. Pero como ves non son un poeta de oficio nin oficial. Son sempre o que chega tarde e dalgún xeito quere face-la súa sementeira e a súa colleita cun esforzo que a outros lles vén mais mainiño polo tempo e a paciencia. Eu non teño nin unha cousa nin outra. Son a grandeza e a miseria da poesía. Un francotirador da fermosura».  

ADVERTENCIA:  Este texto foi realizado por  Manrique Fernández co gallo da celebración do Día das Letras Galegas 2003 para ser publicado no xornal "A peneira" de Ponteareas ( http://www.apeneira.com ) na edición da segunda quincena do mes de maio de 2003. Está amparado polo rexistro da propiedade intelectual; se poderá empregar libremente para uso particular ou docente, pero para calquera edición venal deberá ser acordada previamente co seu autor,  Manrique Fernández: manrifer@arrakis.es

Tamén podedes comunicarvos co autor para suxerencias ou comentarios a: manrifer@arrakis.es

BIOGRAFÍA DE MANRIQUE FERNÁNDEZ