Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

Á SOCIEDADE LÍRICA DA HABANA "AIRES DA MIÑA TERRA"

(Manuel Curros Enríquez)

Centro Galego da Habana

Centro  Galego da

Habana - Cuba  

Gárdevos Dios, rapaces, que na América 
as soidades sentís dos patrios eidos, 
onde vosas obrigas; traballadas, 
folgan na paz do sono derradeiro.
Por carta que, cos ollos arrasados, 
nantronte recibín de argullo cheo, 
soupen que me nombrástedes en xunta 
presidente de honor do voso gremio. 
Mais me decides nela, pois decídesme
que ese gremio ó fundar, nome non tendo, 
puxéschedeslle o nome do meu libro, 
según me di na porta o Reglamento. 
Tanta mercede, galardón tan grande, 
parvo me deixan, como hai Dios no ceo;
i é para min tan apurado o caso 
que non sei de que sorte agradecelo.

Pra dirixir un centro filarmónico, 
de sociedá coral co aditamento, 
hai que tocar... i eu non vos toco nada;
hai que cantar... i eu non vos canto: oubeo. 
Cando eu era rapaz, fago memoria 
que saíndo a ruar polos fiadeiros 
tropecei unha noite cunha Musa, 
gran cantadora de feitíos vellos.
Do seu doce parlar enfeitizado, 
namoreina; acetou; pedinlle celos 
e por toda resposta deume un fillo, 
outra proba de amor non tendo a xeito.

O mozo é guapechón e ben criado 
e gábano de ser un bon gaiteiro; 
mais, do que deixe de tocar ou toque, 
pois nada lle ensinei, laude non quero. 
O grave son dos pinos -eses monxes 
sempre rosmando polo baixo o credo-; 
o romor do torrente escachizado 
contra a salvaxe costa; os brandos ecos 
das campás do lugar que saúdan ledas 
o alborexar do sol; o triguileo 
do cascabel dourado que o pescozo 
alegre leva o choutador tenreiro; 
a nota feridora con que os aires 
fende ó fuxir o rápido estornelo; 
o marmullo dos bicos que nas follas
-don Xan das probes frores- deixa o céfiro... 
aí tendes do Gaiteiro de Penalta
os ignorados únicos maestros. 
Nada me debe a min; que aquel seu arte 
de frolear ende lle dando ós dedos, 
tanto o empregou na perdición das almas 
que coido que o aprendeu do mesmo demo.

Nin sei tocar nin sei cantar. Un día 
certo fogo sintindo de min dentro, 
de apagalo tratei cantando, porque
disque o canto minora o sentimento.
Era o patrón do pobo: ó pe da ennida
puxábanse dun bácoro os lomedros; 
estouraban nos aires os foguetes; 
todo merendas era o campo ermo. 
De aquí pra alá, rañando na zanfona,
van as frangullas pidichando os cegos; 
ferve o resolio nos vidrados fracos; 
do pulpo abafa o penetrante cheiro.

Farto de pedricar, na Retoría 
bota a sesta coa dona o señor crego,
i os frigueses a brincos polas chouzas, 
perdidos en montóns, us doutros leixos, 
picados pola mosca dos amores, 
do viño e da raxeira -tres coitelos-, 
trátano de imitar dándolle ós corpos...
o que piden os corpos ben comestos.

E, mentres, a xusticia chama á porta 
do labrador; non o topando dentro 
pega no pote, na arca e mais no carro, 
¡e lévao todo, e véndeo todo a eito!
¡E mentres, o grau móllase no hórreo, 
nun curruncho o legón púdrese quedo, 
roe o verme a pataca i as toupeiras 
non deixan herba viva no lameiro! 
O servicio do rei chama ós mociños,
e como onde non hai... nulla est redemptio, 
¡alá se van pra non volver ¡coitados!, 
tras si deixando desconsolo eterno!...

Rompendo entón por entre aquel xentío, 
presenteime indignado no turreiro. 
Estaban na regueifa: en dúas bandas, 
ó son de melencónicos pandeiros
cantaban us vidas de santos, i outros
desenganos de amor... en malos versos.

Pedín lisencia, figuen a mancospia, 
arrecadei o pao, tosín primeiro 
e logo comecei... Miña alma toda 
ardía en xenerosos pensamentos:
dábame noxo aquel antroido, aquela 
festa de lacazás e de larpeiros, 
xolda de cruce, onde a virtude-vaca 
vai buscar cría baixo o boi-deseo; 
e do tempo acordándome en que vivo, 
vendo cómo se acaba o noso xenio, 
cómo desaparece a nosa raza 
baixo unha codia de forruxe i esterco, 
cantei... i a estrofa do meu canto, acesa, 
cal saída das forxas dun ferreiro, 
prendeu na carnes, abrasou as almas, 
ganoume aldraxes, puxo en todos medo. 
Pronto calei... Cantara a libertade, 
o traballo, o deber... ¡Non me entenderon 
e a pedradas botáronme do adro, 
e dende entón da patria ando estranxeiro!

Se eu soupera cantar, decime agora:
se eu soupera cantar, ¿pasárame esto?...

Ignorante da cencia de Talía 
e inda máis ignorante da de Orfeo, 
nin podo presidirvos nin é xusto 
que me fagás honor que non merezo.
non por eso pensedes que o agasallo 
do voso voto unánime desprecio; 
que non abrir a porta cando chaman 
é de homes ruís, non de fidalgos peitos.

Vós chamádesme a min. Pois ben, amantes,
todo o que eu son, todo o que vallo e teño, 
aquí vos vén: disponde. Eu folgaría 
servirvos no que fore de proveito.

Fundades unha sociedá de canto 
lexos da terra que vos deu alento.
Galicia é un pobo lirico: cumprides 
obrando así cun natural preceito.

Dende o verde xestal, dos montes gala, 
o fiúncho que medra nos regueiros; 
dende a follosa copa do carballo
ó río que dormenta no seu leito; 
dende as frores que á noite abren o calis, 
como un amigo a outro seus secretos; 
dende a bolboretiña ós rousinoles 
e dendes de a muller hastra o luceiro,
todo alí chía, soa, zomba, canta; 
todo ten voz e musical acento:
en cada galla póusase unha Patti,
en cada toco escóitase un Mendelsohn. 
Quen dixo que Galicia non ten arte
pouco conoce noso chau paterno. 
¡Ten arte, ten! O que non ten é artistas, 
porque os escope para chaus alleos. 
Testigos, vós, que pra cantar nascidos, 
faguedes un Elisio do desterro,
honrando a quen vos fire, como o sándalo 
perfuma a sacha que o volveu pitelos. 
E testigo tamén... ¡Hei de contalo, 
hei de decilo e pregoalo a berro, 
pra que escarmente esa cruel madrasta
que ispe seus fillos pra vestir seus xenros!...

Co fol ás costas dos meus fondos dores, 
dores sin causa mais tamén sin término, 
vindo do meu traballo, nunha rúa 
vinme da Corte unha mañá mui cedo.
De súpeto pareime: un regalado 
son de celeste música, un concerto 
de meigas notas, voando polos aires 
chegou a min, deixándome sospenso.

Se algunha vez soñástedes coas cántigas
que arrincan dos ebúrneos estormentos 
os querubíns, a entrada festexando 
das almas virxes nos groriosos reinos; 
se a sede, a fame, o desamparo, o frío, 
algunha vez pensastes que puderon
nunha corda caber, que estremecida
ha de estrozar o corazón no peito, 
teredes unha idea, anque pequena, 
do matinal subrime parrandeo, 
que con curiosidade femenina
viña a escoitar a lúa esmorecendo.

Pe ante pe, pouquiño a pouco funme 
seguindo o rastro do cantor... ¡Que vexo! 
Baixo o aro encollido dun alcázare 
a viola xentil tocaba un neno.
Tiña o pucho no chau pra que botase 
a esmola quen quixer; de punta os pelos, 
arrepiado o corpo coa xiada, 
batía os dentes que era pena velo. 
Chegueime a el: -¿Que anos tes, miña xoíña?,
díxenlle -Once, señor. -¿De onde es? -Gallego, 
repúxome. -¡Estás tolo! ¿De que banda?
-Da Cruña. -¿Tes quen che dé mau? -¡Non teño!

Contoume que seu pai fora soldado, 
que ten dous irmauciños sempre enfermos,
que está súa nai parida e que pra todos 
a forza de tocar gana o sustento...
-¡Toca, miniño, toca!, dixen índome:
¡como eu poida, tamén douche por certo 
que lle hei tocar o lombo a esa madrasta
que ispe seu fillos pra vestir seus xenros!
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 

Eso vos digo a vós. ¡Cantai, tocade! 
que, ¡eida puxa! tras tempos veñen tempos; 
eu confío en que o neno do meu conto, 
que hoxe adimira o pobo madrileño, 
e todos vós, si o arte perseguides, 
conquerirés dos inmortás o tempro. 
¡Si, tocade, cantai! Que o novo mundo 
americano escoite ó mundo céltico 
nesa Alborada por Dios mismo feita 
cando ceibou os soles polos ceos; 
himno-titán que dende entón os astros 
repiten ó xirar sobre os seus eixos, 
e que ha de un día, redimido e libre, 
ser o Te Deum trunfal do humano xénero.


 



("Aires da miña terra", 1880)