Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

O GUEITEIRO

(Manuel Curros Enríquez)

O gaiteiro. Debuxo de Castelao , 1924
"Sempre pola vila entraba 
con aquél de señorío".


                                Rosalía Castro


Dendes do Lérez lixeiro 
ás veigas que o Miño esmalta, 
non houbo no mundo enteiro 
máis arrogante gueiteiro 
que o gueiteiro de Penalta.

Sempre retorcendo o bozo, 
erguida sempre a cabeza, 
daba de miralo gozo. 
Era un mociño... ¡que mozo! 
Era unha peza... ¡que peza!

Despois do tempo pasado, 
pasado pra non volver, 
como on profeta ispirado, 
inda mo parece ver 
na festa do San Trocado.

Calzón curto, alta monteira, 
verde faixa, albo chaleque 
i o pano na faltriqueira, 
sempre na gaita parleira 
levaba dourado fleque.

Non houbo home máis cumprido 
no mundo, de banda a banda, 
nin rapaz máis espilido, 
con máis riqueza vestido, 
nin de condición máis branda.

Prás festas e romarías 
chamado, tódolos días 
topábase donde queira, 
anque por certas porfías 
sólo tocaba a muiñeira.

Pois, como poucos teimado 
cando unha venta lle pega, 
xura que pró seu agrado, 
non se ten inda enventado 
música como a gallega.

Neno era eu cando el vivía, 
mais non o podo esquecer.
¡O que el na gaita sabía!
¡O que el cos dedos podía
naquel punteiro faguer!

Cando nas festas maores 
era esperado o gueiteiro, 
botábanlle as nenas frores, 
ledas copras os cantores, 
foguetes o fugueteiro.

Tras del, en longa riola, 
da gaita o compás levando 
con infernal bataiola, 
iban correndo e choutando 
os rapaciños da escola.

Nunca se puido avriguar, 
véndolla repinicar, 
por que o són da gaita ouíndo
cantos bailaban sorrindo, 
acababan por chorar.

Pero cando el no turreiro, 
cal na trébede a Sibila, 
pegaba o pío primeiro, 
daban ó vento o sombreiro 
tódolos mozos da vila.

Comenzado o baile entón, 
cousa era pra adimirar 
aquel sembrante bulrón, 
aquel aire picarón
i aquel modo de mirar...

I era de ver con qué trazas, 
sin faguer pausas, nin guiños, 
nin caso das ameñazas, 
furtaba un bico ás rapazas 
dos noivos diante os fociños.

Ninguén soubo frolear 
do xeito que el froleaba.
Verlle a muiñeira botar, 
era unha nube mirar 
de anxeliños que pasaba.

Xentil, aposto, arrogante, 
en cada nota o gueiteiro 
ceibaba un limpo diamante, 
que logo no redobrante 
pulía o tamburileiro.

¿Que Orfeo se lle igualaba, 
si mesmo dentro do fol 
que co cóbado apertaba, 
parecía que cantaba 
escondido un rousiñol?

Músico on tempo e poeta, 
algunha fada sacreta 
tiña con que comovía, 
pois nunca dunha palleta 
saíu tan doce armonía.

Tocaba... e cando tocaba, 
o vento que do roncón 
polo canuto fungaba, 
dixeran que se queixaba 
da gallega emigración.

Dixeran que esmorecida 
de door a Patria nosa, 
azoutada, escarnecida, 
chamaba, outra Nai chorosa, 
ós filliños da súa vida...

I era verdá. ¡Malpocada! 
Conta on penedo amarrada, 
cravado un puñal no seo, 
naquela gaita lembrada 
Galicia era un Prometeo.

Un Prometeo cantando 
eternas melanconías 
sempre un consolo agardando 
e sempre as bágoas chorando 
do desdichado Macías.

Por eso cando a tocar 
se puña o gueiteiro lindo, 
cantos viñan pra bailar 
si escomenzaban sorrindo, 
acababan por chorar.

Por eso en vilas i aldeas, 
por xentes propias i alleas 
era aquel home estimado, 
e por todos saudado 
en camiños e vereas.

Por eso, donde el chegaba 
dábanlle citas de amores 
as mozas por que el toleaba, 
e sempre á mesa xantaba 
dos abades e priores.

Que dende o Lerez lixeiro 
ás veigas que o Miño esmalta, 
non houbo no mundo enteiro 
máis arrogante gueiteiro 
que o gueiteiro de Penalta.

 

("Aires da miña terra", 1880)