Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

"O divino sainete" , 1888

Manuel Curros EnriquezMANUEL CURROS ENRÍQUEZ

CANTO IV



A tal mirar, sentín noxo
de ter nascido gallego,
e de odio e cólara roxo,

Xurei desquites croeles
daqueles monstros, e quixen
irme a puntapés contra eles.

Desta arrautada cativa
libreime logo, rompendo
a chorar a bágoa viva.

Non sintía os propios axes:
pros que ten limpa a concencia,
vítores son os ultraxes.

O que eu de veras sintía
era ver daquela sorte
homes de tanta valia,

Que inda nacendo no mouro,
no mouro foran alzados
sobre pedestrales de ouro.

¡Que extrañeza! ¡Que castigo,
segar o toxo no sulco
onde semeamos o trigo,

I alí donde a xuventude
agotou seu nobre esforzo,
ver erguerse a ingratitude!

-¡Benia ós que, despois de feita
a sembra, pechan os olios
sin agardar a colleita,

Que, ó fin, eles son felices
como vos na vosa tomba,
doce Mármol, tenro Elices!...

***

-¿Logo choras? ¡Ti toleas,
ladrón! -díxome meu guía-
Métete en vidas alleas,

Mete; verás qué bon pelo
sacas, meu bravo Quixote,
en pago dése teu celo.

Deixa arar o gando, prenda;
por ningén ponas a cara:
quen teña tenda que a atenda.

Pois de redentor o uficio,
sobre de estar en desuso,
leva sempre ó sacrificio.

Vaia, reponte, non chores;
eso de chorar é propio
das especies inferiores.

A cada tempo o que estila;
i hoxe o corazón humano
fel, que non bágoas, destila.

Ergue esa cara, resfrega
eses olios: a morriña
é enfermedá que se pega,

I a morriña i os teus versos
sonche a mesma cousa; dígano
certos poetiñas perversos.

***

I

I Añón, turra que te turra
de min, levoume a rempuxos,
cal can que a loitar se azurra,

A un vagón, onde con pía
gravedá, mulleres i bornes
cantaban a letanía.

Un fervor tan verdadeiro
vendo: -¿Entre que xentes estamos?-
pregunteille ó compañeiro.

I el, que xamais se adimira:
-Entre fauciosos vencidos
-dixo- que estoupan coa ira.

-¿Fauciosos? Semellan crentes.
según a atrición que mostran.
-¡Madía! Vense impotentes.

Dalles en vez de rosarios
fusís, e témelles menos
os lobos máis sanguinarios.

Seus rezos sonche disfraces;
repara ben no que dicen,
verás do que son capaces.-

Fixándome entón no canto,
notei non ponen no rezo
ningunha virxe nin santo,

I os ollos baixos e inmobis,
meten un xefe carlista
entre dous ora pro nobis.

"Arre demo coa xentiña...
¡Calquerase arrima a ela!",
pensei pola conta miña.

Mais se é tan ruin e dañada
esa tropa: -¿Como é -dixen-,
como é que vai tan calmada?

-A Ira verdadeira, enxebre,
nunca muda a cor do rostro,
non da berros, nin pon febre.

Vive no peito encollida
como un tigre, e cando salta,
do salto estroza unha vida.

Se queres ver onde chega
a que istes gardan na alma
e de que maneira os cega,

Escoita... -En aquel momento,
parando o tren, abouxoume
un cramor grande e violento:

¡Morra Umberte! ¡Viva o Papa!
Tal era a voz estrondosa
que de cen gorxas se escapa.

Achegueime á ventanilla
i en térra italiana vinme;
na estación de Vintimiglia.

-¡Salve -de entusiasmo cheo
excramei-, patria sagrada
do Dante e de Galileo!

Feitos polvo i en anacos
os teus membros, posta a tuneca
en cen xiróns e buracos;

Os teus fillos perseguidos,
queimados teus patriarcas,
todos teus bens recollidos;

Ceibados os catro ventos
os ósos dos teus maores,
afogados teus lamentos;

Dos Papas triste cautiva,
baixo seus pes sempre morta,
pero tamén sempre viva;

Ti, nun traballo grorioso
de quince sigros, traballo
cal ningún outro espantoso,

Recolliche gota a gota
todo o teu sangue vertido,
e volto en guerreiro o ilota,

Dende a ergástola retache
teus verdugos i, arrumbados,
liberta te levantache.

Ti, dos cabales de Atila
debaixo da ferradura,
que canto toca aniquila,

Recolliche a túa coroa
e maldixeche a salvaxe
civilización teutoa.

Ti, cando por toda a térra
o corno feudal soaba
chamando as naciós á guerra,

Convirtindo en estandarte
O vello sudario griego,
proclamache a Cencía e o Arte;

I en tanto que nun divino
reprandor inunda os ecos
o sol de Tomás de Aquino,

O verbo audaz de Xordano
penetra o misterio, oculto
sempre ó pensamento humano,

A forma en Rafael estrala
¡i hastra a pedra, ó golpe rudo
de Miguel Ánxele, fala!

Dende entón, ti tes dos pobos
o sacreto, ti o candado
i a chave dos tempos novos.

¡Ouh patria, das patrias tempro,
quen do teu mal adoleza
cúrese co teu exempro!

***

-Hasme de ir moi caladiño
-interrompeume aquí O Mestre-,
ou déixote no camino.

Ser serio é cousa precisa:
¿Non ves que cantos te oíron
esterníllarse de risa?

Olla, nesta nosa edade
gustan os cantos dos cegos,
mais non os da libertade.

 

I o conto é que xa debías
saber o que tran consigo
esa clas de sinfunías...

Eu por min, que, ¡malpocado!,
fun grande amigo dos servos,
téñoche xa escarmentado.

Trinta anos de pita choca,
sempre co cloc-coto-cloc,
da libertado na boca,

Non che me valeron nada;
i en vez de pitos, quiteiche
de graxos unha bandada.

Libertado, patria, adianto...
¡Boh! ¡Déixate de toleiras,
hom! Vai rezar a outro santo.

Non contes estrelas mortas;
que podía ser que contándoas
che bata a miseria as portas.

***

Dixo, e do vate o sarcasmo
escalafrioume todo,
e do meu nobre entusiasmo

Vin apagarse a enerxía,
cal se apaga un ferro aceso
chapuzado en ágoa fría.