Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

"O divino sainete" , 1888

Manuel Curros EnriquezMANUEL CURROS ENRÍQUEZ

CANTO III



Mentres á nosa visita
dábamos comenzo, a máquena
roda furiosa e crepita.

I a través dunha vidreira
ollando, vin que xa tiñamos
atravesando a fronteira.

Dos carrís por ambos lados
a vella térra das Galias
ergue os petoutos nevados,

I en aldraxante palique
dinnos ó pasar as xente:
Bonjour, messieurs fanatiques.

Alritado a tal exceso,
queixeime a Anón do saúdo.
Dixo: -Pois eche un progreso;

Que en non moi lexanos prazos
o tren francés recibíase
en España a trabucazos.

***
Nesto no vagón segundo
entramos; sai dalá dentro
un cheiro tan nauseabundo

Que, non querendo asfixiado
morrer, busquei o moqueiro,
pero ¡tíñanme roubado!

-Non pases da porta, tente
-acrecentoume o poeta-:
da Envidia estás frente a frente.

E convén que non te colla
por diante: este monstro vive
somentes do que desolla.

Agradecido ó consello
pareime e púxenme á escolta
por non desgustar ó vello,

Chegando hasta min, sombría,
entre aquel tafo que afoga,
unha extraña algarabía.

Anque a desputa era brava,
caín na conta ben logo
que das letras se trataba,

E como das letras vivo,
dinme a axexar, de tal sorte
que esto collín que aquí escribo:

****

-Dígame, miña señora:
¿é certo que na súa térra
renace a poesía agora?

-Boubas que ceiben ó vento
catro soñadores tolos...
¡Non lle hai tal renacemento!

-Non haberá; mais non quita
pra que Castelar o afirme.
-Xa lie eu tirei da lavita

En certa ocasión... ¡Ten gracia
eso de chamar poetas
a esas rans da Democracia!

-Non me maltrate o grande home..
¡El, ó fin, nas apuradas
é o que nos da un pouco nome!

Dalguén sei que, tras de rirse
dil e dos seus ideales
cando quixo redimirse

Do olvido, sentouno á mesa,
fixoo falar... i a eso debe
valer o que val e pesa.

-Se eso que di vai comigo
mente. Eu brillo con luz propia.
-Morra o contó... -¡Mente, digo!

I en demostra de que mente,
faga o favor de ler ise
tomo, e despois escarmente.-

E de súpeto escoltando
un tumbo, baixei os ollos
e vin a meus pes, rolando,

Un libro da nova escola
que cheira a Carulla a légoas
e fede que apesta a Zola.

-¿Convenceuse? -Estou ferido
polo argumento, que é forte,
mais non estou convencido.

Eu sosteño, e traio probas,
que Galicia esperta; dígao
a autora de Follas novas.

-¡Valente choromiqueira!
Poetas dese feitío
cómpranse a centos na feira.

Fai anos que un mala peza
quixo coroala en vida
i eu tireillo da cabeza.

-Agora comprendo o gusto
con que lle rezou pola alma...
-Honrar ós mortos é xusto.

-Ese deber todos temos;
pero inda mais xusto acho
que ós vivos non deshonremos.

Mais, á ilustre padronesa
deixando, pois hastra coido
que de mentala lle pesa,

Diga e perdoe: ¿ises vates
que mostran tantos alentos
para os modernos combates;

Ises Novos e Labartas,
ises Lagos, esas pelras
que surxen á luz en sartas;

Esa xeneración nova
de parleiros rousinoles...?
-Cantan... como Xan da Cova,-

Non quixen oír máis nada.
-Vamonos -rogueille ó Mestre-,
¡ou fago unha xudiada!-

I atravesando aquel triste
lugar, cobil dunha fera
que a nadia a seu par resiste,

Mentres coa rabia maúla,
metímonos no terceiro
departamento -o da Gula.

-Antes de entrar -con amargo
acento indicoume o vello-,
que teñas calma che encargo;

Porque vas ver cousas tales
que nin nas noites de febre
tes soñado outras iguales.

A fame negra aquí mora;
vai con tento, que o seu dente
vivos e morios devora.
Entrei no vagón, e diante
de min presentouse a escena
maís atroz e repugnante.

Montón de frades noxentes,
ouscenos, crasos, cebados,
de longas uñas e dentes,

Con rudo ranxer de moas
botan a parva, engulindo
cal torpes serpentes boas.

Chocoume da xente aquela
a feroz voracidade,
que ergue o estómago de vela.

I expricarma non sabia,
cando oín que un dos viaxeiros,
convidándome, dicía:

-¿Querme acompañar? Sin gana
cómeselle esto. -¿E que é eso?
-Un pouco de carne humana,

Mesmo de xunto á rileira;
nunca saio sin un toro
de Murguia na fiambreira.

-Mercé, non levo apetito.
-Matámolo a paus nantronte
¡i élle bocado exquisito!

Non ben houbo iste acabado
saltou outro: -Ó señor halle
de gustar máis o pescado.

Se asi for, por sorte, apreixe
un bocadiño siquera
de Manuel Anxel... -¡Bon peixe!

-Da Cruña caieu na praia:
úsanse alí unhas traíñas
de onde non se ergue o que caia. ..-

I así, pra min extendendo
anacos do seu almorzo,
todos fóronme ofrecendo

Con crianza e fidalguía,
talladas de Oxea, Vicetto,
Lamas, Pondal, Rosalía...

***

Mirando aqueles horrores,
vendo qué trato merecen
os artistas i escritores,

Suspirei con triste xesto:
"¡Pardiola! ¡Non val a pena
de amar a patria pra esto!"

Atento Anón ó meu dito
—Ten conta —ouservou—, ten conta
con non alzares o grito;

Que se esta xente soubera
quén eres ti, que a censuras...
¡non che arrendo a que che espera!

¿Coidabas outra caricia
outer da que outemos todos,
dos críticos de Galicia?

Pois, meu amante, vai vendo...—
i Añón amostroume un frade
que iba os meus osos roendo.