Venta online brezo vallas Girona
Venta productos peluqueria, belleza y estetica Xpels
Venta ropa interior mujer Lintima
Uniforme laboral ropa trabajo Global Uniformes
Tiendas online Ecommerce ServiWebsi
Créditos para su tienda online

Galicia espallada

Unha recolleita da cultura galega

Literatura, historia, arte, música, gastronomía, galeguismo, tradicións, lendas, costumes, emigración

Á memoria de Manuela Viaño (1929-2013)

Socioloxía dun chapante. Galician way of cooking

 

¿Na Galiza, a comida defínea o chapante ou este manifesta e confírmase coma tal no alimento cotián? De certo que ámbolos dous existen nunha perfecta simbiose dende o principio dos tempos, como así tamén cohabitan influenciados, máis ben na obriga, por imperativos relixiosos clasistas e fuxindo da miseria, polo tanto fame e ignorancia seculares. Doutra banda, na nosa irredenta Gallaecia  todo aquilo que máis alegra o bandullo é pecado, ou é moi caro, ou é perxudicial para a saúde, ou o que é peor, non sabiamos que se podía comer: cogumelos, algas, o caruncho do millo (caviar azteca), pineira, lapa, caracois e ourizos de mar.

 

Tallas en pedraChapante é aquela persoa que escolle a comida co pensamento, intelixentemente, e goza dela co sentimento. Se ben hai quen come para vivir e quen vive para comer, un bo chapante, os franceses dirían gourmet, non é un larpeiro nin un famento, aínda que estes puideran selo. Situarse nun término medio é trocar unha necesidade fisiolóxica cotiá nunha actividade que dá pracer ós sentidos facendo uso da cociña cos coñecementos e productos que definen cada gastronomía. O chapante non ten a obriga de saber preparar unha comida, senón que sabe apreciala en toda a súa plenitude analizando as sensacións gustativas, disfrutando cun plato sencillo ou dunha preparación refinada. É alguén que sabe apreciar unha boa comida poñendo os sentidos na experiencia e interesándose no cómo e no porqué. Por iso a  Cociña é unha arte que dalgún xeito materializa os valores culturais e os sentimentos dun pobo. A Gastronomía vén sendo unha musa na lareira, a gramalleira que sostén o pote onde leveda o cerne desta arte. A nivel coloquial dise que a Gastronomía (do griego gaster, bandullo, e gnomos, lei) é a arte de facer unha boa comida e que o chapante, gastrónomo en castelán, é o experto na arte do ben comer, na boa mesa, pero estas definicións semellan simples para explicar uns conceptos tan amplios.

 

            Os condicionamentos que conforman un chapante son: territorio e clima, entorno afectivo, crenzas relixiosas, sementeira e recolleita, niveis cultural e socioeconómico, tradicións seculares (supersticións e festas gastronómicas), globalización alimentaria e novas tecnoloxías. Pero a cultura gastronómica está tan vencellada ós galegos, chapantes ou non, que topamos con apelidos, alcumes e topónimos idénticos co mesmo nome dun alimento. Dase o caso dunha parroquia do concello de Zas (A Coruña) chamada San Pedro de Allo que ten dous lugares cos nomes de Cebola de Arriba e Cebola de Abaixo. Quen busque nos rexistros civís atopará nomes coma Xoana Albariño Rico, José Blanco Ribeiro, Manuel Amor Pan, Antonio Boo Pouso, e pescudando achamos apelidos galegos cun referente gastronómico coma Abraira, Agrelo, Albela, Ameixeiras, Ameixón, Amorós, Arcea, Avelá, Avelaira, Becerra, Bruño, Carneiro, Carolo, Centeo, Cerdeiras, Cervo, Cochón, Cociña, Coello, Corbelo, Cordeiro, Cortizo, Cotón, Cunqueiro, Espiña, Fariña, Feixó, Figueiras, Laranga, Leite, Leituga, Loureiro, Maceda, Maceira, Manteiga, Maquieira, Nabaza, Noceda, Nogueira, Olivas, Oliveira, Olveira, Pardal, Pavón (flor masculina do millo), Pereira, Piso (do latín pisum, chícharo), Pomba, Pombo, Queipo, Requeixo, Rolón, Saborido, Salgado, Solla, Tenreiro, Torrado, Touriño, Trigo, Xato (castelanizado en Jato, becerro de leite) e tantos outros. Os alcumes non son quen de fuxir do eido da cociña galega e así tópanse algúns, con retranca escatolóxica incluida, coma Pardal, Anguiacho, Furón, Cagamillo, Paspallás, Rula, Lambebicas, Papaberzas, Lorcho, Biosbardo, Parrulo, Escarapote, Comecastañas, Parrocha, Chuchamel, Zarrabullo, Lambecricas, Castaña do demo...

 

A lareiraTendo en conta que toda conducta alimentaria se sostén sobre pautas colectivas (alimentos inxeridos, xeito de cociñalos, emocións e recordos, os símbolos alimentarios ou normas no reparto) non abonda con que unha vianda sexa comestible para que remate sendo comida, é preciso que forme parte da imaxinación gastronómica na nosa cociña (por exemplo mesturar os ingredientes do caldo) e que sexa recoñecida como símbolo de autoafirmación no grupo, creando así un pasado gastronómico con raigame na nosa personalidade.  No caso galego, a imaxinación gustativa e tradicional para un chapante pode ser: pulpeira, lampreeira, marisqueira, sardiñeira, lacoeira, filloeira ou de Entroido, de pan e patacas, chouriceira, empanadeira, do caldo, castañeira, e festeira gastronómica. É posible establecer subseccións coma churrasqueira, augardenteira, biscoiteira ou pasteleira, queixeira e froiteira (comida na árbore). Para confirmalo está o caso dos enfermos residentes nun siquiátrico vigués, xa de certa edade, que se negaban a comer pasta italiana por desconfianza e só querían comer caldo ou empanada. Somos o que comemos.

 

Seguinte

 

  Voltar ó Cultura gastronómica e etnografía galegas, a sección de Xavier Barreiro